Download:

http://www.zshare.net/download/174447548856a2e4/

*

Tracklista:

01. Red & Spinache.mp3
02. International Love.mp3
03. Ramie W Ramie 2006.mp3
04. Czy Cię Kręci To.mp3
05. Chce Poznać Twoją Matkie.mp3
06. Poniedziałek.mp3
07. Miasta.mp3
08. Indywidualny.mp3
09. Wyjątkowy Smak.mp3
10. Balkan Boy.mp3
11. Luv - Kości Rzucone 6.mp3

Klipy:

Teraz, kiedy mam jeszcze chwilę wytchnienia przed odczynianiem harców po sadach, ogrodach i pokojach z moimi wychowankami wakacyjnymi, mogę pozwolić sobie na bardzo leniwe wstawanie, odganianie kołdry, pochwilowe się w nią zaplątywanie i wsiąkanie w przestrzenie gdzieś na odcinku między odsłoniętym pępkiem a żmijnym ramiączkiem nocnym zaplątanym w róg poduszki.

Chwilę więc marudzę w tym nasączeniu, mleku pod powiekami i brzemieniu ramion opuchniętych i ciężkich od snów, by potem spaść z łóżka starym zwyczajem ciągnąc za sobą kołdrę i poduszkę, podgramolić się do okna, zadławić się ultramaryną poranka i pofikołkować troszę po pokoju w pląsach i podśpiewkach na nutę swojską i fałszywą. Wpaść następnie w kieckę zwiewną, letnią, włosy wnieładne w węzeł polny, szybko zawiązać, ziewnąć trzy razy do lustra, mrugnąć porozumiewawczo do kota naprzeciwległego, co na parapecie sąsiada liże przestrzenie i wypaść w to plucie słońca, zbiec po schodach, co trzy stopnie, co cztery, z hukiem lądując na miękkich podeszwach i wprawiając w drżenie ciężkie drzwi klatki schodowej, wypaść na świat, który po mocnym, nocnym śnie ma umytą twarz.

I podzieńdobrować trochę do panów kosiarzy, którzy oleiści i pachnący rozdziewiczają pierwsze chwasty i kwiaty polne; pobiec kawałek z psem szczekającym na muchy, rozgonić całe to musze towarzystwo, popatrzeć, jak pani na drugim piętrze skarpetka na balkon sąsiada ucieka pranna i nie wyrobić na zakręcie wpadając na tegoż też sąsiada obułkowionego oraz przeserowionego, który kłania się w pas i jeszcze raczy grzecznym słowem, odlotowem. A potem wrócić się z dzwonieniem gardłowym, perleniem się płuc i oddechem po listy, których się ze sobą nie zabrało, a które biegnie się słać, i znowu dudnić, tętnić na klatce schodowej, pozdrawiać kosynierów, burzyć zaśnienie prań sąsiedzkich i klamerek wpijających się w zażyłość osznurowań, i wpadać po zaułkach, kątach, kocich skwerach w to rano rozparcelowane po wszystkich chodnikach, uśmiechach i kropelkach potu wykwitłych niczym tatuaże na ramionach przechodniów spieszących się w miejsca sobie tylko znane, nanizane na cykl dnia, jak wata cukrowa na słodkie patyki.

I biec tak, aż do końca tego dwudziestoczterogodzinnienia w zadyszeniu, zapętleniu w rzęsistość powietrza oblanego jagodową polewą nieba, w której chmury, jak dobre myśli dziergane są z mleka i bitej śmietany. I skończyć się totalnie, gdzieś między godziną północną, a pierwszą, w pościeli z bratków i kałamarzy piór, oddających się miękkim kształtom ud i bioder, w perspektywie pępka nawiniętego na żyłkę nieskończoności.

♣♣♣

Od godziny leżę w łóżku i kontempluję pożar kwadratowy pszczół na mojej pościeli w maki, w trzęsawisku przedpołudnia, skwarnym zabliźnianiu się pogód z początku dnia na poręczach szwów. Wstałabym już dawno, niemniej widowisko tego buzowania świetlistego, nanizywania drobinek kurzu na języki spazmów, guzy rdzawe w miejscu gdzie mam kolano i pieklenie się amfiteatrów liści odbitych przez brużdżenie szyb gdzieś pomiędzy kostką a pierwszymi, nieśmiałymi ścięgnami jest mi wydarzeniem tak bezbrzeżnie rozczulającym i delikatnie orgiastycznym, że nie mam odwagi burzyć harmonii wszechświata zawartej w tej powodzi słońca, co jak mokra pszczoła.

Pierwszy dzień. Już w samej tej nazwie rośnie jakaś dzika nieskończoność, pęcznienie niemożliwości wykpionej przez wzrastanie w głąb i gwarne rojowisko myśli pierwotnych, drylowanych wiśniami krwiobiegu. W dniu pierwszym wszystko ma jaskrawą, mocną barwę; niebo wciska się w kąciki oczu rześką akwamaryną zaplutą przez słońce, łąka szpadami traw odpędza marudne bąki rozbijające się po barach mleczy; serce wzrasta w maliny i chrupie po chruśniakach zaczepione o kosmate myśli, a oddech staje się płynięciem pogód w bezkres rozwodnionego atramentu.

Pierwszy dzień berberysu i jaśminu ma smak; maczany jest w chłodnikowym kompocie z rabarbaru tuż przed wschodem słońca i wzmacniany syropem z agrestu topiącego się przy klonach i jaworach.

Zaczyna się właśnie dzisiaj, wchodzi Ci przez nos do krwiobiegu, wymoszcza w kieszeni zwijając sznurki w robaki, a kartki w motyle; płucom szyje firanki przeciągów, a sercu ryngrafy czułości.
Dzień pierwszy, dzień dobry.

***

Jeżeli dziś masz dobry dzień, chcę żebyś obraził, zaraził nim mnie.:)

Lekki stuk płytki o parapet. Podrywam się z pościeli, w której i tak nie śpię, rozsuwam zasłony i patrzę, jak to słońce blade i rozkapryszone, niczym niepełnoletnia panna młoda wdziera mi się do pokoju, całuje mnie po policzkach i ładuje się do łóżka, zastępując mnie w nim już do końca nocy. Ja tymczasem na krótką koszulkę narzucam stary sweter ojca, w którym zwykłam się rozbijać po okolicznych lasach, na stopy wciskam trampki przygotowane, jeszcze wieczorem do podróży pierwszych, podróży dalekich i najzwyczajniej w świecie wymykam się przez to parterowe okno, tak, jak zwykłam to robić w wieku lat piętnastu, szesnastu, siedemnastu, z Natalką, Piotrkiem, Kasią, gdy przychodziły noce czerwcowe, skoro do wędrówek i podbojów przestrzeni.

***

Siadam na parapecie i śmieję się ukradkiem, bo mimo tego, że nie jest wcale wysoko, to ja się wstydzę, rumienię się, waham, że nie przystoi, że prawie dwadzieścia trzy, że iiiiiiiii ( tu ciche piski i chichy), i że chyba totalnie na mózg upadłam, a jak nie, to na pewno to zaraz nastąpi.

A Ty z lat najdawniejszych, z których wysupłałeś mnie zaledwie wczoraj i przygarnąłeś w pełni człowieczeństwa, mimo dystansów, pasjansów, pozornej nieznajomości i ostatniego cześć, w okolicach wstępującej piętnastki, śmiejesz się do mnie i wyciągasz rękę, i mówisz, że następnym razem przyniesiesz linę, ale teraz muszę sobie poradzić bez niej. I dodajesz jeszcze poważnym tonem: - Julio, skacz!, a w tym tonie jest i to nasze wczorajsze wieczorne spotkanie przy stoisku z watą cukrową, bo okoliczny festyn przyjechał pobajdurzyć; jest i stawanie się pogód, szmery strumieni dawne, pewność na to, że ludzie nigdy nie są sobie obcy i że warto wracać, warto rozmawiać, dzielić się sobą z przeszłości, by wrastać w siebie na przyszłość.

Toteż pokonuję te dwieście centymetrów malowniczo rozwalając sobie łokieć o parapet, a Ty pukasz się w głowę i łatasz mnie zupełnie profesjonalnie, mówiąc coś o babach, co z parapetów na księżyc chciały doskoczyć.

A potem ładujemy się na rowery, które tu ze sobą przytargałeś o tej wykwintnej i subtelnej porze, i wybieramy się gdzieś tam przed siebie, żeby głębiej pooddychać, żeby się zasłuchać, żeby porozmawiać, jak przy spowiedzi o tym, że boli, że cieszy, żeby człowiek był człowiekiem; lecą liście, szumi w lesie, wiatr z obłoków warkocz plecie i że tego trzymać się trzeba.
I jeszcze, żeby się nigdy nie poddać, żeby walczyć o siebie, o ten swój środek, który się znajduje na wysokości złożonych rąk, i żeby pamiętać, że tak naprawdę, mimo wszystkiego, jest się niezastąpionym, niezbywalnym i jedynym.

- Nie ma Ciebie drugiej. Nie ma Ciebie innej. Taką Cię znam, taką Cię znam...

Dzięki Piotr.

« Aman-tapitrisany ireo vehivavy tra-katerena imasom-bahoaka »

Ireo rivomahery izay nifanesy vao tsy ela tany Madagasikra dia nampiharihary ny fahosan'ireo fiaraha-monina any an-tanindrazana eo amin'ny lafiny fitantanana ny rano madio fisotro. Efa nambara teto ihany ireo vonjy maika notakiana mba hiarovana ireo zaza latsaky ny 5 taona miisa 50'000, amin'ny lozan'aretina samihafa ateraky ny fisotroana rano voaloto.

Taona iraisam-pirenena ho fanentanana amin'ny fampiasana toeram-pivoahana sy fidiovana manara-penitra [madio, miaro amin'ny fitanjahana, misaraka tanteraka amin'ny korian-drano fisotro] ity taona 2008 ity. Amin'izao 20 Martsa 2008 izay ankalazana ny andro iraisam-pirenena hoan'ny rano izao [World Water Day | Journée Mondiale de l'eau] dia tsara ihany ny mampahatsiahy ireo tombontsoa andrandraina [na tanjona kendrena] ho azo avy amin'ny fanadiovana [wwd08 | sanitation | assainissement] vokatry ny fanatsarana ireo toeram-pivoahana sy fidiovana :

• Fampihenana na taham-pariahan'aretina anivon'ny fiaraha-monina.
• Fampihenana na taham-pahafatesana vokatry ny aretina fivalanana.
• Fanatsarana ny tolotra sakafo hoan'ireo zaza.
• Tontolo madio sy mahasalama kokoa.
• Sakafo “madio” kokoa ary fanampian-tosika amin'ny fanatsarana ny tolotra rano madio fisotro.
• Fahombiazana bebe kokoa any an-tsekoly izayvokatry ny fitadidiana mahomby kokoa eo amin'ny zaza.
• Fanajana bebe kokoa ny fadin'ny fitanjahana indrindra hoan'ireo vehivavy sy ankizivavy.
• Fampivoarana ny fahatsapana izay lanjan'ny toeram-pivoahana sy fidiovana ary fitakiana ny fametrahana fotodrafitrasa maro sady maharitra.

[Fototra UNESCO >>]

[Andro IP hoan’ny rano 2008 - unwater.org >>]

[Andro IP hoan’ny rano 2008 - Peta-drindrina hafa >>]

[Vaovaon’ny rano any Madagasikara - sahra.arizona.edu >>]

[Fiarovana ny aina ny fiarovana ny rano >>]

[lire aussi: Pas d’eau potable qui ne soit accompagnée d’assainissement >>]

[Andro Iraisam-pirenena hoan'ny rano 2007 >>]

« Mamono ny rano voaloto »

Cyclone Ivan, Alakamisy 21 Febroary 2008 fototra nindramana >>

[traduit du français - Prévention cyclonique (1) : pourquoi ? >>]

Tsy mbola tapitra akory ny tonon-taonan-drivomahery 2007-2008 anefa dia indro efa nahitana sahady rivomahery izay tena nahery vaika sahady na tany amin'ny ranomasina Atlantika na taty amin'ny Oseana Indiana izany. Mitombo isan'andro ny fitakian'ny fiomanana hisorohana ireo takaitran'ny rivomahery anefa mbola firenena maro no tsy ampy fampitaovana fisorohana tandrify izany dia isan'ny fanazavana ny fidangan'ireo olona nanjavona na koa tsy manan-kialofana.

Tsy hiverenako eto intsony izay antom-piforonan'ireo rivomahery, na ireo sokajy samihafa na ireo teoteotrany izay azonareo vakiana amin'ny teny Frantsay ao amin'ny “Fiches techniques” ao amin'ny blaogin'i mariesophie araky ny lohateny hoe “Tempêtes tropicales et cyclones.”

Ny mombamomba ireo faharavana izay entin'ireny voina voa-janahary ireny no hofakafakaiko eto sady hamaliako ity fanontaniana manaraka ity hoe : Inona no antony ilàna ireo fiomanana tandrify izay kendrena hisorohana ireo takaitran'ny rivomahery ?

Rivodoza Felix, tànanan'i Puerto Cabezas, Honduras, Reuters, Alarobia 5 Septambra 2007

ireo tranga voajanahary 4 izay tena fototr'ireo fahasimbana :

• ny orana izay mety hifonjaka tokoa. Ireo dia fototry ny voina maro samihafa toy ny : tondra-drano, tany mihotsaka sy reniranom-potaka. Ireo tranga notanisaina tetsy ambony ireo no anton'ny ankamaroan'ireo maty mahatratra 9'000 tany Honduras syet au Nicaragua, tamin'ny fandalovan'ny rivodoza Mitch tamin'ny taona 1998;

Ny rivodoza Mitch izay nitondra rivotra mahatratra 290km/ora no isan'ireo tena nahafaty olona be indrindra amin'ireo rivomahery fahita tany amin'ny lema-drano [bassin] Atlantika.

USGS : Tondraka sady mamalana ireo poti-javatra isan-karazany ny renirano Rio Choluteca, Tegucigalpa, Honduras

• fisondrotry ny haavon'ny ranomasina, mihoatry ny mahazatra ary mandritra ny fotoana voafetra (“marées cycloniques” sahala amin'ireo “marées de tempête” mintranga mandritra ny ririnina any Eorôpa). Io tranga iray io dia niseho nandritra ireo rivomahery isan'ny nahafaty olona be indrindra;

• ny onja ateraky ny rivomahery izaymety hahatratra metatra maromaro ny haavony ary indraindray dia mialoha làlana ireo rivomahery hatramin'ny 1'000 km ary dia mampitondra loza tokoa ireo fonenana amorontsiraka;

Onja nateraky ny rivomahery Gamède 2007, làlana amorontsiraka “route du littoral,” Nosy La Réunion

• ny rivotra, izay mety hahatratra 350 km/ora ny hamafiny. Ireo fiovan'ny fizotrany tampoka sady henjana izay fototry ny fanimbana be matetika.

Rivomahery Gamède, Nosy La Réunion, 27 Febroary 2007

Manampy trotraka ireo fahasimbana ireo dia, misy ireto sehatra 3 lehibe izay tsy maintsy tandrovana :

• Ny olombelona : miampy ireo isan'ny maty izay matetika maro dia maro tokoa (vinavinaina ho mahatratra 6'000 isan-taona), dia misy ireo tsy manan-kialofana, mitombo arakarak'izay hamafin'ny fanimbana ireo fonenana. Isan'ny manampy vesatra ireo isan'ny tra-boina ireo ny maha mbola andalam-pandrosoana ireo firenena izay voadona, nohon'ny fampitaovana tsy ampy; matetika ireo trano fonenana dia tsy noheverina hiatrika toetr'andro toy ny rivomahery akory. Ireo anton'ny fahafatesana sy ireo faharatrana matetika dia noho ireo fisondrotry ny haavon'ny ranomasina [marées cycloniques] sy izay ateraky ny orana be loatra (tany mihotsaka, sns ...).

Fonenana rava tany amin'ny nosy Martinique, Rivomahery Dean, AFP, Zoma 17 Aogositra 2007

• Ny toe-karena : mety mitarika famotehana izay fitaovam-pamokarana ara-toekarena ny rivomahery. Fahasimban'ireo trano, ireo làlana, ireo lalam-by na koa ireo orinasa isan-karazany dia mitarika fandaniam-bola tokoa : fandaniana mivantana hoan'ny fanamboarana sy fanarenana izay simba, na miolana na ambadika toy ny tsena very sy ny fitsaharan'ny famokarana. Izany fahavoazana ara-toekarena izany dia azo ampirohina koa amin'ny fahatapahan'ny serasera an'habakabaka, an-dranomasina, na ireo serasera famatsiana hafa koa (rano, telefaonina, herin'aratra). Farany, satria ny fambolana dia mitazona toerana lehibe any amin'ireo firenena izay iharan'ny rivomahery ireo, ny fahasmiban'ny sehatry ny famokarana dia mitarika voina goavana tokoa.

Rivomahery Ivan, Traboina eny Anosizato, Antananarivo, 23 Febroary 2008, sary nindramina tamin'i Avylavitra

• Ny tontolo iainana : azo sokajiana ho roa ireo voina hoan'ny tontolo iainana (zava-mananaina sy zavamaniry, tontolo an-tanety sy tontolo an-dranomasina sy an-dranomamy) nohon'ny rivomahery : ireo fahavoazana mivantana (fahasimban'ireo reniala noho ny rivotra, tondra-drano, sns ...) sy ireo fahavoazana ambadika (fandotoana ny morontsiraka noho ireo sambo rendrika, na koa fahasimban'ny orinasa miteraka fandotoana hoan'izay faritra manodidina, sns ...).

[vakio amin'ny tapany faharoa ny tohiny - Fiomanana hisorohana ireo takaitran’ny rivomahery (2) : Ahoana no fametrahana izany ? >>]

Isaorana manokana i mariesophie izay nanoratra ny lahatsoratra tao amin'ny planetevivante.wordpress.com >> tamin'ny nanamboarany ny saritany namehezany indray mijery ireo vaovao farany >> mikasika ny rivomahery nihatra tany Madagasikara sy ny nanaikeny ahy sy Jogany ho mpiara-dalana aminy :D

Jokwe mitombo hery avy nandao an'i Nosy Be, sary nalain'ny zanabolana Meteosat nadika tamin'ny storm2k.org >>

« Namela takaitra tany Nosy Be ny fandalovan'ny rivomahery Jokwe tany amin'ny tapany Avaratry Madagasikara.
Miisa 400 ireo tra-boina raha trano folo am-polony maro [44] kosa no nirodana ... »

Toy izany no havoaky ny gazety rahampitso na dia mbola tsy naharaisana tatitra aza ny Biraom-pirenena momba ny fitantanana ny loza voajanahary [BNGRC]. Izay toa manamarina izay tatitra napetraky Jaona teto omaly tolakandro :

« Izaho izao io dia aty nosy be, betsaka ny zavatra simba aty, be koa ny tra-boina [...] betsaka ireo ankizy nandeha nianatra kanefa teo @ ora andehanana indrindra no tonga ilay rivotra be, sy orana , teo vao nisavoritaka ... » Jaona >>

Tsy mbola nahazahoana vaovao hatramin'izao avy any Atsiranana ka satria mbola nalefaka sady vitsy kokoa ny orana tany dia antenaina fa tsy hisy voina firy.

Marihina fa na dia somary malefaka kokoa no sady kelikely velarana kokoa noho Ivan aza i Jokwe tamin'ny fiandohany, jereo topi-maso eto >>, dia azo ambara tsy am-pihambahambana fa tena ratsy fahatongavana izy noho ny fandalovany amin'ireo faritra maro izay mbola vonton-drano sy ireo renirano maro mbola avo. Araky ny hitantsika amin'ny sarin'ny zanabolana Meteosat io ambony io dia sady mitombo hery i Jokwe no efa manomboka mandrakotra rahona vonton-drano an'i Madagasikara sahady.

Tsahivina fa ireo mpizaha toetr'andro dia maminavina fa tsy hikasika an'i Madagasikara intsony ny ivon'i Jokwe fa hanaraka ny lakan-dranomasina mizotra mianatsimo Andrefana ho any Mozambika. Noho ireo hamaroan'ny rano izay sarihiny arak'izay voalaza tetsy ambony anefa dia isan'izay mahavelona ahiahy ireo faritra Andrefana anelanelan'i Besalampy, nandalovan'i Fame vao tsy ela, sy Morondava izay vao nandalovan'i Ivan.

Ankehitriny 23:30 ora [GMT+1] dia efa nidify an'i Mahajanga ary sahabo ho 150 km Avaratry Cap Saint-André no misy an'i Jokwe. Tsy mitsaha-mitombo ny heriny ary efa mahatratra 166 km/ora [90 kts] ny rivotra no sady mbola misondrotra hatrany [120 km/ora na 65 kts tamin'ny 15:00 ora GMT+1].

Izay aloha no azo ambara izao alina izao fa dia mirary soa ireo misedra izaoankason'ny zava-boahary izao no hany azo atao.

[Araho mivantana ao amin’ny saritanin’i Madagasikara ireo fivoatr’ireo vaovao voaray farany - maps.google.com >>]

FANAMPIM-BAOVAO : somary nilefy kely nandritra ny alina i Jokwe izay manohy miadana ny lalany manalavitra ny morontsiraka Andrefan'i Madagasikara. Na dia izany aza dia mbola manana fiantraikany amin'ny toetr'andro manerana ny nosin'i Madagasikara i Jokwe noho izy nitombo velarana ka manapariaka ireo rahona maro. Mbola haharitraritra sady miandalana vao hihena ny fiantraikan'i Jokwe amin'ny toetr'andro any Madagasikara izay manorana tokoa ankehitriny.

[traduit du français - Cyclone Ivan : déroulement >>]

« Mbola velona ihany izahay, mbola mijoro hatrany izahay, rahampitso izahay manomboka manarina ny rava » [Vivant nous sommes, debout nous nous tenons, demain nous reconstruisons... ], lebu.

Toy izany no anombohan'i lebu [aka Laurent Buri], izay Soisa talen'ny hôtely *Princesse Bora Lodge any amin'ny nosy Boraha, ny tatitra nataony tao amin'ny blaoginy momba ny fandalaovan'ny rivomahery Ivan tany an-toerana.

Asabotsy 16 Febroary 2008

06:00 ora : manomboka mihamafy ny rivotra
09:00 ora : manomboka milatsaka ny orana
15:00 ora : mifonjaka ny orana, tsy tazana intsony ny hazavan'ny masoandro
20:00 ora : nohon'ny hamafin'ny rivotra dia tapatapaka hatramin'ireo ratsan-kazo madinika, nihidy an-trano izahay.

Alahady 17 Febroary 2008

04:00 ora : Eo an-tampon-dohanay i Ivan izay nitsioka nandritra ny alina manontolo, tena mahatsikaiky
06:00 ora : tandrify ny mason'ny rivomahery izahay, eo afovoany. Tony ary tsara ny andro no sady mafana be sy mando
08:30 ora : tapitra ny fandalovan'ny mason'ny rivomahery, miverina mihamafy indray ny rivotra
08:35 ora : mahatratra 250 km/ora ny tafio-drivotra, nohidianay ny karetsaka dia mipitsaka ao an-trano izahay
09:30 ora : nohon'ny hamafin'ny orana dia miakatra ao an-trano avy amin'ny gorodona ny rano, tsy mitsahatry ny mively sy manambana ny hanidina ny tafo eo ambony lohako
10:00 ora : tsy dia hitako loatra hoe amin'ny fomba ahoana no mbola hahavotra anay amin'izao ... anefa mbola manam-pinoana ihany aho. Mampihoro-koditra ny feo re avy any ivelany
17:00 ora : taorian'ny fandalovan'ny rambon'ny rivomahery, izay vao sahy nanandrana nivoaka voalohany ivelan'ny trano izahay, tsy mifankalavitra amin'izay sary faharavana fanaon'i Steven Spielberg [mpanao sarimihetsika] ny manodidina. Niongana daholo, afatsy ny rindrina ihany ... simba avokoa ny zava-boahary.

Alatsinainy 18 Febroary 2008

09:00 ora : nitsahatra ny orana, izay nanaomboka ho efa 48 ora mahery izao sady niteraka tondra-drano eto amin'ny nosy Boraha.

Manomboka androany ny fanarenana ny simba amin'ny hotely *Princesse Bora Lodge izay hikatona hatramin'ny 31 Martsa 2008.

Araka ny tatitra navoaky ny fikambanana Medair, dia ny 50% ny tahan'ireo mponina eto amin'ny nosy Boraha no tsy manan-kialofana.

Afaka 5 volana vao hiverina an-tsakany sy an-davany ny herin'aratra any an-toerana satria tsy nisy poteaux iray izay mijoro intsony eran'ny nosy.

Simba ny zava-boahary noho ireo ravina rotidrotika, ireo ratsan-kazo maro tapaka ary hazo nidaraboka nohon'ny herin'ny rivotra.

Naratra ny tanan'i lebu taorian'ny fandalaovan'io rivomahery io, naka rivotra 4 andro tany Nosy-Be izy taorian'io ary efa niverina indray hanampy amin'ny fanarenana.

*Hotel Princesse Bora Lodge any amin'ny Coco Bay: bungalows na villas 20 : villas conforts 9, villas luxe 6, villas suite 5 izay misokatra amin'ny ranomasina.

« Nosy Boraha » nidramina tamin'i lebu

[Araho mivantana ao amin’ny saritanin’i Madagasikara ireo fivoatr’ireo vaovao voaray farany - maps.google.com >>]

[version française - Cyclone Ivan : le risque de famine pris au serieux >>]

Toy ny tamin'ny taona lasa, ny kere taorian'ny fandalovan'ny rivomahery Indlala, dia efa manangasanga sahady izany kere izany any amin'ireo faritra Atsinanan'i Madagasikara, izay efa tena voadòna mafy tamin'ny fandalovan'ny rivomahery Ivan vao tsy ela teo. Midadasika tokoa ireo velarana simba, na tanimbary izany na saha am-bohitra, ny tahirin-tsakafo rava sy lo, ireo masomboly potika tsy misy ho raisina, ireo biby fiomby indray maro maty :

« tena midangana tokoa ny loza ihavian'ny kere amin'ireo enim-bolana ho avy manaraka ireo [...] Ireo toerana tena ahiana sady efa nahitana sahady vahaolana dia Nosy Boraha [Sainte-Marie], Vavatenina, Soanierana Ivongo sy Fenoarivo Atsinanana.
Ka ireo vahaolana kasaina dia ny fizarana masomboly antanimbary (fara-fahatarany amin'ny faran'ny volana Febroary mba ahatrarana ny fotoam-bary, dia avy eo indray amin'ny volana Jona, amin'ny fanombohan'ny vary tonon-taona), sy masomboly vary an-tanety (volana Septambra), sy masomboly voly samihafa an-tanety (alohan'ny volana May), ary fizarana sakafo (maharitra enim-bolana manomboka amin'ny volana Martsa). »

[Risque d’insécurité alimentaire élevé pour la partie Est - midi-madagasikara.mg - 26.02.08 >>]

Efa nambara teto fa ny tsy fahampian’ny fahadiovana sy ny fisotroana rano voaloto avy nisasàna sy nidìovana no olana goavana voalohany indrindra nohon'ny firongatr’ireo areti-mifindra. Nirongatra ho 47′000 ankehitriny ny isan’ireo ankizy latsaky ny 5 taona izay tandindomin’ny loza [avo 3x heny mahery, raha 15'000 teo aloha]. Na dia mbola tsy feno aza dia tsy mitsaha-mitombo ireo isa ampitain'ny BNGRC mikasika ireo takaitra :

« olona maty : 73, olona nanjavona : 17, tsy manan-kialofana : 148'453, tra-boina : 239'238, tanimbary tondra-drano 41'644 ha, tany vohitra simban'ny rano 134'366 ha, omby maty : 1'346.
Taha 20% amin'ireo tsy ireo manan-kialofana sy tra-boina, izany hoe 90'000 ka ny 47'000 dia ankizy [latsaky ny 5 taona] no tandidomin-dozan'ny firongatr'ireo aretina vokatry ny fampiasana rano voaloto [fisotro, fisasa, fahandro] toy ny fivalanana, ny tazo, aretina fahasemporana samihafa izay samy takaitran'ny tsy fahampian'ny fahadiovana sy tsy fisian'ny rano madio fisotro avokoa. »

[Les épidémies menacent plus de 90.000 personnes - “à la une” - les-nouvelles.com - 27.02.08 >>]

Mbola mitohy anefa ny fikarohana sy ny famantarana izay simba. Ary satria maro ireo faritra izay ho sarotra zohina, dia azo ambara tsy am-pihambahambana fa mila miomana hiatrika fahasarotana “henjana” sady “maharitra” ny Malagasy.

« Manoloana izany toe-draharaha izany, alohan'ny faran'ny herinandro dia tsy maintsy mandefa “antso vonjy taitra” na “flash appeal” amin'ireo firenena eran'izao tontolo izao ny Système des Nations Unies [SNU]. “Ny tanjonay dia ny hanamafisana izay antso vonjy efa nataon'ny fanjakana Malagasy tamin'ny Zoma lasa teo.” Bruno Maes, solontena maharitry ny Tahiry iraisam-pirenena hoan’ny zaza [UNICEF] any Madagasikara. »

[Appel à la solidarité internationale du Système des Nations Unies - midi-madagasikara.mg - 27.02.08 >>]

FANAMPIM-BAOVAO : manomboka mizara sakafo ny Tahirin-tsakafo Iraisam-pirenena na PAM [Programme Alimentaire Mondiale] :

« Efa nanomboka nizara sakafo sahaza telo andro, ahitana mofo mahavoky mifono otrikaina, amin'ireo tsy manan-kialofana miisa 2'000 mitoby ankehitriny amin'ny trano lay any Antananarivo ny Tahirin-tsakafo Iraisam-pirenena na PAM [...] ankoatr'ireo 500 kg efa nozaraina tany amin'ny Nosy Boraha [...] Vinavinain'ny PAM hahatratra 2'000 taonina ireo fanampiana ara-tsakafo ilaina hoan'ireo tra-boina mahatratra 140'000, mety mbola hiova anefa ireo isa ireo arakarak'izay valin'ny tohin'ny fanadihadiana izay mbola mitohy ankehitriny. »

[Le PAM a lancé une opération de distribution alimentaire d'urgence à Madagascar - wfp.org - 27.02.08 >>]

Arak'ireo fitarainana voaray, dia sarotra ny fianarana ny “sakafo takalon'asa” izay pôlitika ampiharin'ny Tahirin-tsakafo Iraisam-pirenena, na PAM any an-toerana :

« Tsy tsara tantana ny fizarana ireo “fanomezana” any amin'ny Nosy Boraha. Satria tsy zaraina maimaim-poana amin'ireo tra-boina, arak'izay tokony ho izy izany. Mila miasa mandritra ny ora valo na HIMO [Haute Intensité de Main d’œuvre] ny tsirairay vao mahazo ny takalon-tsakafo, 2'500 Ariary sy vary 4 kapoaka [...] Nisy anefa nampanantena fa homena maimaim-poana ireo “fanomezana” ireo [...] Misy antso nalefa izany any amin'ireo tompon'andraikitra mba hanovana io fomba fanao io. »

[Dons contre travail ? - madagascar-tribune.com - 28.02.08 >>]

[Araho mivantana ao amin’ny saritanin’i Madagasikara ireo fivoatr’ireo vaovao voaray farany - maps.google.com >>]

Araky ny tatitra nataon'ny tompon'andraikitra, vokatry ny fandalovan'ny rivomahery Ivan sy ny fampitahana amin'izay zavatra efa hita tamin'ny fidònan'ny voina toy itony dia mazava fa ny rano madio fisotro no olana goavana voalohany indrindra. Efa nambara teto ihany fa ireo ankizy no loha-laharana amin’ireo tandindomin-doza anefa dia mazava fa ireo mpianakavy iray manontolo no indray hitondra faisana vokatr’izany arak'ireo feo voaray :

« Efa mihanaka any amin'ireo faritra tondraka, izany hoe any amin'ny faritra izay tsy ahitana rano madio fisotro intsony toa an'i Vavatenina, Alaora, Toamasina sy Antananarivo, ny fivalanàna sy izay aretina hafa vokatry ny fampiasana [fisotro, fisasa, fahandro] rano voaloto.
“Anefa dia mahatratra 90'000 sady manerana ny nosy, ny isan'ireo olona izay mety ho tratran'ireny aretina ireny” araky ny vinavinan'ny Kôlônely Rakotomalala Jean, secrétaire exécutif-n'ny BNGRC. »

[Maladies hydriques, près de 90 000 personnes menacées - midi-madagasikara.mg - 25.02.08 >>]

I Avyalavitra no mitatitra kosa izay hitany :

« Ny tena loza dia ity: tsy hitako teny hoe aiza izy ireo [tsy manan-kialofana ao Anosizato Andrefana] no mivoaka sy midio. Olona sendra nanontaniako teo an-toby no nilaza fa dia eny amin’ny takontakona eny no manao fa tsy maharaka ny foto-drafitrasa momba izany. Eo koa ny fampiasàn’izy ireo ny rano avy amin’ny tanimbary eo akaiky eo amin’ny fiainana andavanandro. Na hidiovana sy hanasana lamba izany , na hanaovana sakafo. »

[Tra-boina ao Anosizato Andrefana - gazetyavylavitra.wordpress.com - 25.02.08 >>]

Mbola sahala amin'izany koa no hita teny Tanjombato :

« Lavitra ny toby [eny Tanjombato] misy ireo tra-boina ny paompy fatsakana ka dia mampiasa ny ranon’Ikopa ry zareo hoan’izay ilany rano amin’ny fiainana andavan’andro […] Mizohy ny lalankely mikarao-bato mitondra eny ampototry ny “digue” akaikin’ny tetezan’ny “galerie Smart” ry zareo rehefa hanasa lamba. Mbola izany làlana izany ihany no arahiny rehefa matsaka handrahoam-bary, na koa rehefa hisasa sy handro.
“Vizaka izahay matsaka ery amin’ny paompy izay lavitra anay. Izany no ampiasanay ny ranon’Ikopa hoan’izay ilainay amin’ny fiainana andavan’andro”»

[Les sinistrés utilisent l’eau de l’Ikopa - lexpressmada.com - 25.02.08 >>]

Na dia ny ranon'ny JIRAMA izay heverina ho tokony fisotro madio aza dia mampiahiahy ireo mpanjifa, hoy indrindra i news2dago manontany tena :

« Asa ianareo raha mahatsikaritra fa ohatran'ny maloto be ny rano @ paompy izao! io aloa mety tsy mahagaga fa noho ny fiakaran'ny rano manodidina an'i mandroseza angamba! fa ilay izy tena mitovy @ ranom-potaka no tena maha sadaikatra indraindray oe azo sotroina ve ity sa ahoana? »

Novalian'i Tokinao hoe :

« araka ny hevitro dia tokony hanao filazàna @ haino aman-jery zareo JIRAMA momba ny rano avoakany. Ohatra ny hoe : fialan-tsiny, fanantitranterana hoe : mila ampangotrahina sy tsifina tsara ny rano vao azo sotroina, sns. »

Manamarika kosa i istraky sady miantso fahamalinàna :

« Toa hoe efa nampilaza ihany hono ry zareo any @ gazety any. Tsy mankarary hono izy io fa ny lokony fotsiny no somary hafa(...). Izany hoe aleo mitandrina ihany sao io no hinanana (hisotroana mantsy e) ny tsy fisotro eo... »

[Maloto be ny ranon'ny JIRAMA ! - news2dago.blaogy.com - 23.02.08 >>]

Amin'ny fotoana toy izao vao tena tsapa tokoa fa “fitandrovana ny aina ny fiarovana ny rano.” Tena mampalahelo raha izay manjo ny Malagasy mikasika ny rano, tsy tambo ireo izay efa tsy manan-kialofana izay tsy mahazo rano avy amin'ny JIRAMA ka voatery midina eny an-tanimbary sy eny an-drenirano, hatramin'ny mpanjifa indray no “miala amin'ny delestazy, dia miditra amin'ny rano mavo.” :(

[Araho mivantana ao amin’ny saritanin’i Madagasikara ireo fivoatr’ireo vaovao voaray farany - maps.google.com >>]

[version française - Cyclone Ivan : 15'000 enfants de Madagascar ont besoin d'une aide d'urgence >>]

Heverina fa miisa 90'000 30'000 ireo olona mila vonjy maika, ka ny antsasany [50%] 47'000 dia zaza avokoa, vokatry ny fandalovan'ny rivodoza Ivan tany Madagasikara, araky ny vinavina farany navoaky ny “Tahiry iraisam-pirenena hoan'ny zaza” na ny UNICEF [United Nations Children's Fund]. Izay maminavina ho 300'000 ny tontalin'ireo tra-boina manerana ny nosy.

Isan'ny fototry ny fanahian'ny UNICEF ny mety ho firongatr'ireo aretina mihanaka ateraky ny fisotroana rano “voaloto” noho ny orana tsy mitsahatra milatsaka. Noho ireo lava-drano tondraka ranom-potaka sy ireo renirano misarika fatimpatin-javatra isan-karazana ary ny fifangaroana mamoa-pady nohon'ny tsy fahampian'ireo toeram-pidiovana manara-penitra.

Efa any an-toerana manolotra fanampiana ireo tra-boina sy miezaka mamantantra izay ilain'ny mponina ireo solontenan'ny UNICEF, na dia fantatra sahady aza fa ho sarotra ny hanatanterahana izany nohon'ny mbola fahatapahan'ireo lalana maro.

Sary etsy ambony : “zaza 1.5 tapitrisa [million] isan-taona no maty eran-tany vokatry ny fisotroana rano voaloto” UNICEF.

[Araho mivantana ao amin’ny saritanin’i Madagasikara ireo fivoatr’ireo vaovao voaray farany - maps.google.com >>]

[Vakio koa : “IVAN ts’Ivan” - rmstephy.wordpress.com >>]

[Madagascar : Plus de 300'000 personnes touchées par le cyclone Ivan - radio.un.org >>]

[Lahatsary UNICEF TV : Rivomahery hafa nampitombo ny takaitra - unicef.org >>]

FANAMPIM-BAOVAO : mbola ny antsasaky ny an'ny UNICEF ny vinavinan'ny fanjakana ho isan'ireo olona tra-boina anefa ampitomboina isan'andro :

« Olona 44 raha kely indrindra no namoy ny ainy tamin'ny nandalovan'ny rivomahery Ivan izay nikapoka ny nosy Madagasikara nanomboka tamin'ny Alahady 17 Febroary ka hatramin'ny Alarobia 19 Febroary 2008, 145.000 kosa no isan'ireo tra-boina, araka ny fanambarana vaovao faran'ny fanjakana Malagasy.
Ny tatitra talohan'io dia nilaza fa 29 ny maty ary 70'000 kosa ireo tra-boina. Ary “mety mbola hiakatra ireo antontan'isa ireo any aoriana” araky ny fanambaran'ny BNGRC. »

[Cyclone à Madagascar : 44 morts, 145.000 sans-abri - lesoir.be - 24.02.08 >>]

FANAMPIM-BAOVAO 2 : na dia ny toby misy ireo tra-boina izay ao an-drenivohitra aza dia efa ahitana io olan'ny rano madio io :

« Lavitra ny toby misy ireo tra-boina ny paompy fatsakana ka dia mampiasa ny ranon'Ikopa ry zareo hoan'izay ilany rano amin'ny fiainana andavan'andro [...] Mizohy ny lalankely mikarao-bato mitondra eny ampototry ny “digue” akaikin'ny tetezan'ny “galerie Smart” ry zareo rehefa hanasa lamba. Mbola izany làlana izany ihany no arahiny rehefa matsaka handrahoam-bary, na koa rehefa hisasa sy handro.
“Vizaka izahay matsaka ery amin'ny paompy izay lavitra anay. Izany no ampiasanay ny ranon'Ikopa hoan'izay ilainay amin'ny fiainana andavan'andro” »

[Les sinistrés utilisent l’eau de l’Ikopa - lexpressmada.com - 25.02.08 >>]

FANAMPIM-BAOVAO 3 : nahatratra 47'000 ny isan'ireo ankizy latsaky ny 5 taona tandindomin-doza fatratra araky ny isa nampitain'ny BNGRC farany [26.02.2008] :

« olona maty : 73, olona nanjavona : 17, tsy manan-kialofana :148'453, tra-boina : 239'238, tanimbary tondra-drano : 41'644 ha, tanivohitra simban'ny rano 134'366 ha, omby maty : 1'346. Amin'ireo tsy manan-kialofana ireo dia mihoatry ny 90'000 [taha 20%] ny isan'ireo izay tandindomin'ny loza nohon'ny firongatr'ireo aretina mihanaka ateraky ny fisotroana rano “voaloto” ka ny 47'000 dia zaza avokoa [latsaky ny 5 taona] »

[Les épidémies menacent plus de 90.000 personnes - “à la une” - les-nouvelles.com - 27.02.08 >>]

Kochałam też i ten moment, kiedy Dziadek wychodził od Gospodarza, kiwał na mnie głową, pakował mnie razem z serem, mlekiem, jajkami i kwiatami do koszyka, kazał trzymać wszystko razem i każde z osobna, żeby się nie wylało, sprało, stłukło, puchło, i uruchamiał dudniące serduszko motorynki drocząc się jeszcze z ujadającym psem i plując na koguta. Rytuał plucia należał do moich ulubionych. Smark, chark i plask. Kogut mlask!
Kochałam i to: jak trzęsąc się w drodze powrotnej żonglowałam kwiatami, jajkami, cudami, latami. Przyciskając do piersi kankę z mlekiem, wiekiem, serem, selerem, śmiejąc się brudnym zębem, dębem do brzóz i sióstr, pól i siół, po serii zbereźnych przyśpiewek Dziadka na jego namiętne: - I jak, Mój Diable?!, odkrzykiwałam grubiańsko: - Paradnie!

A Dziadek śmiał się wtedy głośno, sprośno i trąbił na okołodrogowe kaczki, podrywając ich kupry, rozjeżdżając kupy, buty, trupy owadów, gluty, dając mi przy tym największą z nauk i najpiękniejszą z prawd: - Znajdź w sobie gluta, pluj na koguta, co przekładając na język ludzi dorosłych i poważnych, znaczy mniej więcej:

Życie jest cudem - nie bądź kogutem.

W takim dżemie drzemie występność i gwałt. Pierwsza z nich dokonana na wiśniach - rozdziewicza je pojedynczymi, szybkimi i mocnymi ruchami - negliżując i obezpestkowywując, by potem poddać je - już omdlałe i rumiane - falowaniom i wirowaniom soków.

Zawsze w dżemie najbardziej lubiłam właśnie ten jego klejący się sok - lepki, słodki i zostający na palcach, w kącikach ust. Można było go wtedy zlizywać językiem szorstkim, a spragnionym z dłoni, warg, palców - i rozkoszować się jego cierpkością połączoną z gryzącą goryczą.

Zwłaszcza ranem, indianer, po przebudzeniu, kiedy bosą stopą zaczyna się dzień celebrując go nagą łydką, pełnym kolanem i mlekiem rozlewanym w pościeli - sok ten smakuje najpełniej i najbardziej - a klejenie jego jest wówczas świńskie i sprośne - tak, jak na dobry początek dnia przystało.

Każdy powinien mieć taki dżem na stanie.

A przecież ten pociąg miał mnie wieźć do Nieba.

P.S. Słońce wstanie za prawie 2 godziny.

Z bogiem !

Tak bylo w poludnie. Tak bylo po poludniu...

I tak pozostalo przez cala noc... Nigdy, od kiedy tu mieszkam, nie zdarzylo sie tak, zeby przez dwa tygodnie, dzien w dzien, noc w noc, byla taka mgla.

© Keystone, tdg.ch, tanànan'i Olten androany

14°C ny mari-pana androany Alakamisy 9 Aogositra 2007. Maizina toy ny andro ririnina ny andro, mitovy ny hazavan'ny maraina, ny atoandro sy ny hariva. Tsy nitsahatra nirotsaka ny orana hatramin'ny Talata. Tondraka ireo onibe sy renirano maro eto Soisa. Difotra ny tetezana maro, voatery nakatona ny làlana maro noho izany. Natsahatra koa ny lalam-by sasany. Noho ny fampitandremana mialoha sy ny traikefan'ny fitondrana dia tsy nisy aina nafoy. Efa mikajy ny vola tokony onerany kosa ireo mpiantoka mpiaro amin'ny loza voajanahary [assurances].

Toa lavitra sahady ny Alahady 5 Aogositra 2007 izay 30° C no nitsidihanay an'i Genève amin'ny bisikleta :( Antenaiko fa mba hafàna kokoa noho izany ny toetr'andro any Antananarivo na dia nohon'ny amin'ny fisokafan'ny Lalaon'ny nosy ihany aza ;) efa hatry ny fotoana lava moa izao no nambaran'ny filoham-pirenena fa tsy ny fandraisana anjara intsony no tanjona [ce n'est plus de participer qui importe] fa ny ho Nosy tompon-daka mihitsy eo amin'ny isan'ny medaila.

Enga anie ka ho mahomby kokoa ireo atleta Malagasy noho ireo mpikarakara ny fanomanana ny lalao. Satria ny erikerika ihany no « maha-tondra-drano ».

[Intempéries: les dégâts devraient se chiffrer en millions - tdg.ch >>]

[Antisportifs - zagasy.blogspirit.com >>]

Poranny seks najlepszą wymówką spóźnialskich

Jeśli skończyły Ci się pomysły, jak wytłumaczyć szefowi kolejne spóźnienie do pracy, skorzystaj z naszej rady. Nie ma nic lepszego niż poranny seks. Nie tylko poprawia krążenie krwi, zwiększa naszą odporność na ból, ale przede wszystkim poprawia humor. A kiedy wejdziesz do pracy ze słowem "orgazm" wypisanym na twarzy, Twój przełożony na pewno odpuści sobie narzekanie. No chyba, że będzie zazdrosny.

Seks zamiast porannej gimnastyki
Zamiast zrywać się z łóżka jak tylko zadzwoni budzik, by ćwiczyć skłony i przysiady, lepiej namów partnera na "fikołki". Jak podaje "The Sun", naukowcy z Queen’s University w Belfaście odkryli bowiem, że nie ma nic zdrowszego niż poranny seks. Z powodzeniem może on zastąpić aerobic, równie skutecznie wzmacniając kości. Uprawiając miłość, tak jak podczas ćwiczeń angażujemy wszystkie mięśnie i możemy spalić nawet 300 kalorii w godzinę. A to oznacza również lepszą przemianę materii, pełną kontrolę nad prawidłową wagą i zero zagrożenia ze strony cukrzycy.

Koniec z chorobami
Wystarczy kochać się trzy razy w tygodniu, by zmniejszyć ryzyko zawału serca. Bo podczas miłosnego uniesienia poprawia się nam krążenie i ciśnienie krwi - pisze "The Sun".
Te pary, które decydują się na poranne pieszczoty tylko dwa razy w tygodniu, też mogą liczyć na zdrowotne profity. Badacze podają, że nie grozi im zachorowanie na grypę i przeziębienia.

Zamiast pigułki na ból głowy
"Nie teraz kochanie, boli mnie głowa" - to najmniej odpowiednia wymówka, jaką mogły wymyślić kobiety. Naukowcy, zapewne mężczyźni, odkryli bowiem, że nie ma lepszego lekarstwa na ból niż seks. Chwilę przed szczytowaniem, kiedy jest nam już naprawdę dobrze, nasz organizm wydziela oksytocynę, naturalnego zabójcę m.in. migreny czy PMS.

Koniec z kozetką u psychologa
Zamiast spotkań z psychologiem i łykania leków na depresję, po prostu kochaj się regularnie. Jeśli bowiem wierzyć naukowcom i swojej intuicji, nic tak nie poprawia nastroju, jak czułości w ramionach ukochanego. Bo kiedy on nas całuje, nasz organizm produkuje sporą dawkę dobrego humoru na cały dzień.

Odwołaj wizytę u kosmetyczki
Po co wydawać pieniądze na fryzjera czy kosmetyczkę? Wystarczy seks! Dzięki niemu lśnią nam włosy, a nienaganna cera ma zdrowy, brzoskwiniowy odcień. No i znika zmora wszystkich 30-latek. Pierwsze pojawiające się zmarszczki. Czy trzeba więcej argumentów, by przestawić budzik na wcześniejszą godzinę?

Rivomahery Ivan, Alatsinainy 18 Febroary 2008, sary nindramina tany amin'ny rakotonews.blogspot.com >>

[traduit du français - Prévention cyclonique (2) : comment ? >>]

[tapany voalohany - Fiomanana hisorohana ireo takaitran’ny rivomahery (1) : Inona no ilana izany ? >>]

Amin'ny fomba ahoana no ametrahana izay fiomanana mahomby hisorohana ireo takaitran'ny rivomahery ?
Any amin'ireo firenena manan-katao, dia zary efa fahazarana ka dia tsotsotra ny raharaha, na dia mbola misy hatrany aza ireo fahasimbana satria tsy misy azo atao mba iadiana mahomby sy hanakanana ireo fahasimbana vokatr'ireo rivomahery mahery vaika.

Na dia izany aza, n'aiza n'aiza toerana ipoiran'ny rivomahery dia tsy maintsy hajaina ireo toro-marika hentitra, mazava ho azy fa raha afaka ampahalalan'ny manam-pahefana  mialoha ny vahoaka ny fahatongavan'izany rivomahery mpandrava izany. Marina fa tsy afaka manafoana ireo rivomahery ny zanak'olombelona saingy kosa afaka miomana sy miary ireo loza amin'ny alalan'ny fitiliana sy fanaraha-maso ny toetr'andro, sy ny fanapariahana ireo fampandrenesana vonjy taitra hoan'ny vahoaka, ary ny fametrahana fepetra mikasika ireo fitsipika tokony harahina mba hanatsarana ny toe-draharaha.

Ny fanaraha-maso ny toetr'andro no ifotoran'izay fiomanana hisorohana ireo takaitran'ny rivomahery. Ny Fikambanana Iraisam-Pirenena hoan'ny Toetr'andro na  OMM / WMO [Organisation Météorologique Mondiale | World Meteorological Organization], izay mandrindra ny fiambenana ireo fiforonan'ny rivomahery eo amin'ny sehatra iraisam-pirenena, dia nanendry centre météorologique régional spécialisé [CMRS] iray isak'ireo lema-dranomasina [bassin océanique] manerana ny boribori-tany.

Dimy ireo CMRS :
- Miami (Ranomasimbe Atlantika Avaratra sy Pasifika Avaratra-Atsinanana) ;
- Tokyo (Ranomasimbe Pasifika Avaratra) ;
- New-Delhi (golfe du Bengale sy Ranomasin'i Omana) ;
- Fidji (Ranomasimbe Pasifika Atsimo-Andrefana) ;
- Saint-Denis ao amin'ny nosy LaRéunion (Atsimo Andrefan'ny Ranomasimbe Indiana).

Ireo CMRS manerana izao tontolo izao :

Fototra nakana ny sary : NOAA

Ny andraikitr'ireo CMRS ireo dia ny hamantatra ireo tranga voajanahary dieny am-piandohany, ny haminavina izay mety ho fivaotrany [fitomboan'ny heriny, làlana izorany] ary ny hanapariaka ireo fampitandremana amin'ireo sampana mandinika ny toetr'andro any amin'ireo faritra voakasika (avy eo dia andraikitr'ireo sampan-draharaha isam-pirenena kosa ny mananapariaka izany vaovao izany amin'ireo fiaraha-monina).

Ireo rafitra mipetraka mikasika ny fandinihana ankapobeany ataon'ny OMM dia ampy hanadihadiana sy hanangonana ireo vaovao farany mikasika ny toetr'andro manerana izao tontolo izao.

Vokatry ny fiaraha-miasan'ireo zanabolana miisa 14, ireo “bouées océaniques,” ireo fiaramanidina natokana ho fandinihana ireo rivomahery, ireo sambo maro sy ireo toby fanaraha-maso ny toetr'andro miisa 10'000. Mihoatry ny 50'000 isan'andro ny isan'ireo tatitra ary aman'arivony maro ireo sary izay natao hanazava ny toetr'andro izay aparitaka eran'ireo sampan-draharahan'ny toetr'andro izay miparitaka manerana izao tontolo izao. Ireo vaovao marobe ireo anefa dia mila trandrahana sy ampiasaina amin'ny fomba mahomby sy haingana mba ahafahan'ireo sampan-draharaham-pirenena sy ireo vahoaka manana fotoana, azahoana mandray fepetra, alohan'ny ahatongavan'ireo rivomahery.

Ankoatr'ireo rafitra efa mipetraka ireo dia firenena 8 any Atsinanan'i Afrika sy ao amin'ny Ranomasimbe Indiana, izay miatrika rivomahery sy tondra-drano isan-taona, no vao nifanaraka tsy ela ny mba hametrahana fiaraha-miasa mba ho fisorohana ireny voina voa-janahary ireny. Nandritra ny taona 2007 monja, dia mihoatry ny 1'000'000 [iray tapitrisa] ny isan'ireo olona tany amin'iny faritra iny izay very antom-pivelomana nohon'ny famotehan'ireo rivomahery. Ireo firenena ireo dia i Afrika Atsimo, ireo vondro-nosy Kômôriana, Madagasikara, Malawi, Mozambika, Namibia, Zambia, sy i Zimbaboe. Efa nosoniavina amin'i Afrika Atsimo sy i Madagasikara ankehitriny ny fifanakalozana teknisiana sy hai-tao amin'ny tonon-taonan-drivomahery 2008 [foto-baovao].

Ny fanapariaham-baovao mialoha dia tokony hifototra amin'ny zon'ny tsirairay ny ho voakasiky ny seraseram-pahalalam-baovao mikasika ireo voina vaventy. Anjaran'ny tsirairay ny mihevi-tena sy mahala izay fahelemen'izay toerana misy azy mihoatra amin'ny fanambanan'ny rivomahery, mba ahafahany mandanjalanja ireo loza sy manamaivana izany. Ilaina mihitsy ny mahalala ireo karazana loza izay mihantsy, sy izay fepetra tokony ho raisina hiatrehana izany mba hahatanteraka izany. Izany kolo-tsain'ny lozan'ny rivomahery izany, izay efa nanomboka nipariaka tsikelikely any amin'ny vondro-nosy Antilles Frantsay sy La Réunion, ohatra, dia saiky nanafoana tanteraka ny isan'ireo olona maty tamin'ireo rivomahery nianjady farany tany.

Mampalahelo anefa fa io fampandrenesana vonjy taitra rivomahery io matetika no tsy isan'ny lesoka any amin'ireo firenena andalam-pandrosoana. Miankina betsaka amin'ny fahafahana manapariaka amin'ny fomba haingana ireo vaovao farany izay ampitain'ireo sampan-draharaha mpanara-maso ny toetr'andro [fivoatra sy herin'ny rivotra] ny fahombiazan'ireo fiomanana hisorohana ireo takaitran'ny rivomahery ataon'ireo sampan-draharaha isan'ambaratongany sy ny vahoaka.

Mazàna dia misokajy ho 5 ireo fampandrenesana vonjy taitra ireo anivon'ny CMRS :

• ny fampitandremena ireo sampan-draharaha samihafa : tsy apariaka ho rem-bahoaka izy ity, satria dieny mbola 72 ora alohan'ny ahatongavan'ny rivomahery sady dieny mbola tsy fantatra mazava akory ireo faritra andalovany ;
• ny fampitandremana ny sarambabem-bahoaka, izay alefa eo amin'ny 48 ora ka hatramin'ny 72 ora alohan'izay mety ihavian'ny rivomahery. Ity fanambarana ity dia apariaka ombieny ombieny arak'izay tratra ary dia fampitandremena hoan'ny tsirairay ;
• ny loza manambana : efa mby akaiky ny rivomahery (24 ora ka hatramin'ny 36 ora alohan'ireo tafio-drivotra) ; mila miomana ireo mponina ;
• ny loza mihatra : apariaka 6 ora ka hatramin'ny 8 ora alohan'ny ihavian'ireo tafio-drivotra, izany dia mitaky ny fampiatoana ireo raharaha rehetra ary famonjena fialofana hoan'ny mponina ;
• ny fandalovana : mandalo ny faritra ny rivomahery ; raràna ny fifamoivoizana amin'izany faritra izany.

Io karazana sokajim-pampandrenesana io dia mitaky traikefa eo anivon'ireo sampan-draharaha isan'ambaratongany ary eo amin'io lohahevitra io no tokony handraisan'na fanampiana iraisam-pirenena andraikitra bebe kokoa, indrindra any amin'ireo firenena izay matetika iharan'ny fahasimbana goavana.

Mazava ho azy anefa fa mba hahalavorary izany dia ilaina koa ny mandray fepetra samihafa mialoha :

Fepetra mikasika ny fanorenana ireo trano fonenana :

- fanajana ireo fepetra ireo izay napetraka sahady am-piheverana ireo herin'ny rivotra ;

- fanajariana ireo manodidina ny trano samihafa [fandratsanana izay sampan-kazo mety hianjera hanimba trano, fanapahana izay hazo mety hampitondra loza, fampirinana izay mety zavatra ho zakan-drivotra, sns ....] ;

- ny famerana na fandraràna ireo toerana azo anorenana fonenana amin'izay faritra tena hantsian'ireo loza mivantana [amoron-dranomasina, toerana mora tondraka na tandrify tany mihotsaka, ambany rohin'herin'aratra mahery vaika (lignes électriques à haute tension), sns ...].

Ireo fepetra farany ireo anagamba no isan'izay sarotra apetraka indrindra any amin'ireo tany andalam-pandrosoana nohon'ny tsy fisian'izay tetik'asa fanajariana ny fonenana sy ny tanàna [plan d’urbanisme] hentitra sy mahomby hiarovana amin'ireo rivomahery ireo. Aoka koa anefa tsy hadino fa nohon'ny fisondrotry ny mari-pana ankapobeany [réchauffement climatique], dia mety mbola hitombo ny herin'ireny voina voa-janahary ireny [vakio ny lahatsoratra hafa nosoratan'i mariesophie “fisondrotry ny mari-panan'ny toetr'andro sy ny rivomahery” - Réchauffement climatique et cyclones >>].

Ho fanampim-panazavana dia azonao vakiana ETO ireo andraikitra hafa izay raisin'ny OMM amin'ny ezaka fampihenana ny fiantraikan'ireo voina voa-janahary manerana izao tontolo izao [IDR].
Isaorana manokana i mariesophie izay nanoratra ny lahatsoratra tao amin'ny planetevivante.wordpress.com >> tamin'ny nanamboarany ny saritany namehezany indray mijery ireo vaovao farany >> mikasika ny rivomahery nihatra tany Madagasikara sy ny nanaikeny ahy sy Jogany ho mpiara-dalana aminy :D