!!!

Oczywiście obiecywałem sobie, że nie będę wydawać pieniędzy, ale nadzieje okazały się być płonne - na kramach pokusa sprawienia sobie czegoś, co nie jest masowo produkowane i ometkowane "Made in China" jest zbyt silna i poparta świetnymi pomysłami sprzedających. Na pierwszy ogień poszła lniana torba od vlep[v]netu, która posłużyła mi do przenoszenia kolejnych trofeów. Następnie dosypałem garść buttonów, których w dobrych wzorach jest zawsze za mało. Ukoronowaniem polowania były kolczyki od Doroty Halickiej (taaaa, zastanówmy się teraz komu je oddam) i tejże miseczka na drobiazgi wykonana z pogiętej płyty winylowej.

Ulepiony bałwan trzymał się dzielnie - ale w końcu musiał ulec słonecznej atmosferze. O wiele lepiej funkcjonował śnieg w wymiarze symbolicznym - w postaci biżuterii wyrabianej przez Dominikę Naborowską i jej gości. Pozostaje tylko mieć nadzieję, że następnym razem organizatorzy wstrzelą się w aurę i kolorem przewodnim przyszłego kramu będzie zielony.

Przykro mi bardzo, ale muszę ogłosić porażkę, ba! niemalże sromotną klęskę, tu i ówdzie łataną jedynie przez co lepsze pomysły. Jest mi przykro podwójnie, gdyż nie tylko przegrali na tym Pani Monika i Pan Łukasz, ale również przegrał Herbert. A wcale przez myśl mi nie przeszło, gdy przechodziłem Placem Teatralnym, że może tak być. Gdyby w tym czasie rozszalałaby się burza, mógłbym uznać to za pewien ironiczny komentarz z zaświatów do tego, co nastąpiło. Ale niestety, nawet pogoda nie stanęła na wysokości zadania.

Sam koncept przedstawienia poezji lwowiaka w nawiązaniu do języka współczesności i ponowoczesnej estetyki był celny. Tym bardziej, że powiedzmy sobie szczerze: tak naprawdę wśród młodych ludzi ci, którzy Herberta znają nie tylko z nazwiska, i w dodatku cenią, jest garstka. Rozumiem więc, że podstawowym założeniem było przybliżenie Jego poezji tym, którzy do tej pory zbyt wielkiego kontaktu z nią nie mieli, a jednocześnie twórcze uhonorowanie i nawiązanie pewnej dyskusji z tymi, którym jest nieobca i bliska sercu.

Już pomysł zalania całej ekspozycji chorobliwie żółtym światłem wzbudził mój sprzeciw. Z nieukrywaną przyjemnością jednak obejrzałem niepublikowane rysunki poety i posłuchałem Jego głosu przy dość tandetnie zmajstrowanej szafie grającej. Zainteresował mnie pomysł instalacji, w której przypadkowo spotkani warszawiacy czytają wiersze, choć nadal zastanawia mnie, dlaczego przeznaczono na nią aż tyle miejsca, natomiast rysunki i szafę upchnięto na tak niewielkiej, proksemicznie niewygodnej i prowizorycznej przestrzeni.

Strzałem w dziesiątkę był natomiast antypanel, do którego niestety nie udało mi się dopchać przed rozpoczęciem spektaklu. Z opowieści znajomych wiem jednak, że dla samego tego projektu warto było przyjść na to wydarzenie. W zalanej czerwonym, przygaszonym światłem salce siedzieli przyjaciele Herberta i każdy ze zwiedzających mógł przysiąść się do stolika jednego z nich na chwilę intymnej rozmowy. Nazwiska antydyskutantów mówią same za siebie: Przemysław Gintrowski, Henryk Citko, Odrowąż-Pieniążek, Najder, Żebrowski, Kopciński... Mimo mrocznej atmosfery był to jeden z dwóch najjaśniejszych punktów wydarzenia.

Drugim był natomiast labirynt. W zadymionej, poprzedzielanej półprzezroczystymi ścianami przestrzeni zamienieni we własne cienie ludzie mieli okazję przeczytać cytaty z tekstów innych autorów dotyczących spotkań z poetą, były tam także urywki Jego biografii. Świetna instalacja, i nie przeszkadzał fakt wykorzystania znanego już nie od dziś konceptu. Poezja Herberta jest dla mnie głęboko intymna, i właśnie tam najlepiej poczułem tą cechę.

!!!

Następnie czekał na nas gwóźdź programu, który okazał się gwoździem do trumny programu.

Szumnie zapowiadany jako live-act spektakl okazał się być najbardziej chyba płytką i powierzchowną próbą - nie wiem, interpretacji? ilustracji? - Herberta, z jaką kiedykolwiek mógłbym mieć do czynienia. Wyobraźcie sobie przestrzeń sceny Teatru Narodowego, na której oprócz siedzisk dla deklamujących wiersze ustawiono krzesełka dla widowni i górujący nad nią przeogromny, przytłaczający ekran do projekcji wizualizacji. Wyobraźcie sobie muzykę, dla której epitety: "ilustracyjna" i "monotonna" są najwłaściwszymi określeniami. Nie próbujcie sobie wyobrazić akademickich, nieciekawych deklamacji Łukaszów: Simlata i Garlickiego, spróbujcie wyobrazić sobie za to tylko trochę ratującą sytuację Agnieszkę Grochowską. I pod żadnym pozorem nie próbujcie wyobrażać sobie wizualizacji, a tych, którzy byli na spektaklu proszę teraz o zamknięcie tego bloga - nie chcę, żebyście musieli znów sobie to przypominać. Sztampa i brak kreatywności na ekranie sięgnęła zenitu przy Pieśni o bębnie i kończącej spektakl sekwencji. Rozglądałem się po twarzach widzów: nie wyrażały niczego, ani wzruszenia, ani oburzenia, ani nawet znudzenia, jedynie marazm - choć za plecami słyszałem jęki w stylu "Jezu, kiedy to się skończy". Część osób siedziała ze wzrokiem wbitym w podłogę, próbując uratować się chociażby od nachalnej wizualizacji. Jeden z widzów w pierwszym rzędzie wreszcie nie wytrzymał i głośnym, demonstracyjnym ziewnięciem skomentował to, co zaoferowali nam autorzy.

Rezultat? Tym, którzy nie zaznajomieni są dobrze z Herbertem, próbowano sprzedać go w najprostszym opakowaniu, nie uwzględniającym subtelności, bliskości jego poezji. Ci drudzy - wyszli z Lirykożerców zawiedzeni i nieco upokorzeni prostotą tropów, które próbowano im wcisnąć.

LIRYKOŻERCY.Herbert, Teatr Narodowy, Pl. Teatralny 3, 18.02.2008

Jeden z moich dawniejszych znajomych zwykł w takich sytuacjach wypowiadać następujący bon-mot: "Obejrzeliście właśnie Państwo dwa tysiące trzysta dziewięćdziesiąty piąty odcinek telenoweli »I-ReN-ka: Instrygi, Rozterki, Namiętności«. Ja chciałbym określić całą sytuację nieco krócej, acz dosadniej, popularnym polskim słowem akcentującym przecinek. Nie wiem, czy powinienem westchnąć z ulgą i radośnie obwieścić start czegoś, co powinno być już dawno wykonane, i to na pewno nie za unijne - ale miejskie pieniądze. Wiem za to z całą ponurą pewnością, że jest to wszystko tak cholernie TYPOWE, że aż już nie mam siły płakać.

Ja rozumiem, że kalibracja systemu opartego na GPS może być trudna. Ale żeby prywatny wykonawca nie mógł sobie z tym poradzić przez kilka miesięcy? Przecież już z daleka cała ta sprawa śmierdzi nawet laikowi totalnym biurokratycznym nieładem, nieudolnością urzędniczą i brakiem zdolności do wyegzekwowania czegokolwiek konkretnego. Nie rozumiem, w jaki sposób miasto może w takim przypadku aspirować do roli gospodarza inauguracji Euro 2012, czy miana Europejskiej Stolicy Kultury.

W ogóle ten wpis spóźniony nie jest, bo przez cały weekend bałem się go opublikować, nie chcąc wyjść na idiotę. Siedziałem w domu i niby Ordon na reducie przyjmowałem meldunki z miasta. "Coś się włączyło, mrygnęło i tyle"; "No działa, pod palmą, ale źle wskazuje"; "O! Jest, i wszystko w porządku"; "Na Ochocie bez zmian"; "No niestety, teraz w Centrum tylko jakieś hieroglify"; "Działa, ale tylko od Zawiszy".

Czasem myślę sobie, że poprzednia ekipa - tfu, wróć - ekipa dwie ekipy temu, była najlepsza. Kręciła przy mostach i tunelach lody jak się patrzy, ale przynajmniej nie tylko coś się działo, ale i działo się skutecznie. Zastanawiam się, czy dla Warszawy nie byłby najlepszy (choć na pewien czas) okres totalnej, faszystowskiej liberalizacji - patrzmy przez palce, niech kwitnie korupcja, niech zwykli, prości ludzie narzekają, że w nich to uderza - byle coś się zaczęło dziać, zamiast tego wiecznego, sennego marazmu. Sprywatyzujmy każdy chodnik - by był regularnie sprzątany; każdy przystanek - by nie był niszczony i wprowadzono zakaz palenia; każdy trawnik - i cieszmy się nienaganną zielenią... Ale na razie trzeba się borykać z tym, co jest. Drodzy czytelnicy! Odpowiedzcie mi proszę: czy wy na to w ogóle zwracacie uwagę? Czy takie rzeczy was obchodzą (nie mówię w tym momencie tylko o tej sprawie, ale o całym zjawisku)? Czy wiecie może, dlaczego tak się dzieje, i czy znacie jakiekolwiek remedium...?

Jeśli przyjmiemy te nieco ryzykowne kryteria oceny wartości jakichś przedsięwzięć, dojdziemy do wniosku że Wdechy - kulturalne nagrody redakcji Gazety Stołecznej zyskały już pewną estymę w warszawskim kręgach kulturalnych. Przez ostatni miesiąc nasłuchałem się wynurzeń kilku osób, niezadowolonych z tegorocznych wyników już "na zaś". Wielu z tych, z którymi rozmawiałem krytykowało nominacje - to, że jest ich za mało; to, że listy nominowanych nie mogli stworzyć czytelnicy; to, że szansę na otrzymanie nagrody dostał Stadion - "bo to dziecinada jakaś przecież", Aga Zaryan - "totumfacka Kaczyńskiego" czy MSN - "super, nagroda za wielką kłótnię i najbardziej wylansowanego Sylwestra w mieście". W końcu, nawet to, że redakcji nie chce się zrobić z tej okazji imprezy dla Warszawiaków, poprzestając na wręczeniu nagród "w ich własnym sosiku".

W porządku, w części zarzutów trochę racji jest, ale bez przesady. Być może podczas (koniecznej wszakże) promocji samych nagród zagubiono ich podstawową cechę - honoruje kandydatów redakcja, a nie czytelnicy. To nie konkurs popularności, ale próba wskazania aktywności godnych uwagi dokonana przez ludzi, którzy trochę bardziej się znają, mają szerszą perspektywę zajmując się kulturą zawodowo. Wdechy od publiczności są tylko dodatkiem. Patrząc na tegorocznych laureatów - uzupełniają się doskonale.

Jury uhonorowało Krzysztofa Warlikowskiego z TR, Dotleniacz Joanny Rajkowskiej i REDakcję Krytyki Politycznej. Czytelnicy z kolei docenili Przemka Paska z Fundacji JaWisła, akcję "Boniek!" oraz PZO Grochowska. Muszę przyznać, że moje głosy bardziej pokrywały się jednak z tym drugim zestawem, niż z pierwszym. Redaktorzy wykonali "ucieczkę do przodu", nagradzając najbardziej chyba ambitne propozycje z każdej kategorii. Dobrze, bo to oznacza, że Gazeta Stołeczna przyjmuje odpowiedzialność za własną inicjatywę i wskazuje nam wyraźnie, że nie ma być ona pretekstem do "ogólnej buźki" między artystycznym światkiem i mediami, lecz przyczynkiem do poszerzania horyzontów czytelników. Warszawiacy znowu - wybrali emocjonalnie. Szczerze mówiąc, podoba mi się tegoroczny wybór.

Oczywiście uważam też, że przydałoby się zwiększenie liczby nominowanych oraz rozszerzenie kapituły. Szkoda, że niektóre wydarzenia i kilka osób nie zostało uhonorowanych nawet kandydaturą - pisałem już o tym wcześniej. Szersza kapituła zdjęłaby z nagród odium przedsięwzięcia popieranego przez określoną opcję polityczną, co w świetle niektórych tegorocznych wygranych wydaje się zasadne. Po co, znając nasze narodowe wady, zacierać realne znaczenie i powody takich, a nie innych decyzji jury?

Cieszę się, że Wdechy nie wykonały "skoku przez rekina", bo są potrzebne. Marzę też o innej, być może bardziej undergroundowej z jednej strony, a z drugiej - ciut bardziej nakierowanej również na sprawy społeczne, nie tylko na kulturę nagrodzie. Tak, żeby równowaga została zachowana. Oczywiście, wyrobienie jakiejś marki i znaczenia to zadanie na lata. I, rzecz jasna, z całego serca dalszego takiego rozwoju Wdechom życzę.

Już wyjaśniam - chodzi o nowy, wspaniały plan. Piękny, porywający zestaw koncepcji na nasze nieistniejące od lat ponad pięćdziesięciu Centrum. Myśl twórcza architektów, niedościgła w swym wdzięku, w lekkości swobodnej poszybowała w górę, poplanowała do przodu, ogrzewając się w rachitycznym styczniowym słońcu. I oto jest. Wiemy, jak będzie wyglądało centrum naszego miasta. Kolejny raz to wiemy.

Teraz powinna być grafika ilustrująca naszą kolejną wiedzę na ten temat. Niestety Biuro Architektoniczne nie traktuje zbyt poważnie blogerów, za którymi nie stoi żadne "poważniejsze" w ich mniemaniu medium. Zamiast jednego obrazka, wyjątkowo będzie tysiąc słów.

Park zostaje, w całości. Poprzedni plan zakładał wbudowanie w jego przestrzeń dwóch narożnych budynków, teraz wycofano się z tego pomysłu. Kerez bez zmian, KDT bez zmian. Duży, prostokątny plac pomiędzy. Budynki przy Jerozolimskich - nawiązujące wysokością do sąsiadów z naprzeciwka. A wzdłuż Emilii Plater wieżowce, w liczbie trzech.

To tak w największym skrócie. Ponieważ dostałem już sygnał, że za dużo tutaj marudzę, opowiem najpierw o pozytywach. Zacznę od tych największych. Przede wszystkim plan ten nie wygląda tak:

ani tak:

Tym, którzy do PeKiNu odnoszą się z pogardą i nienawiścią, zastygając mentalnością w czasach swojego dzieciństwa - na pewno podoba się koncepcja numer jeden. Tyle że jest (a raczej była) ona raczej konsekwentną kontynuacją totalitarnego podejścia sowieckich architektów do kwestii ciągłości, nawiązywania do tradycji w projektowaniu przestrzeni. Prościej rzecz ujmując: "mamy gdzieś, co tam było wcześniej, teraz będzie tak i tak". Kiedy zobaczyłem pierwszy raz ten projekt, jeszcze jako młode pacholę, śmiałem się długo i głośno, lecz był to śmiech podszyty więcej niż jedną nutą tragizmu. Oczywiście, rozumiem po części projektantów. To były lata dziewięćdziesiąte, czas szybkich zmian, wielkich wzrostów i odwracania się plecami do wszystkiego, co związane z poprzednią sytuacją społeczno-polityczną. Ale, na Boga, czemu jeszcze do niedawna tym Panom wydawało się, że wciąż mamy XX wiek?

Koncepcję numer dwa nazwałbym "Stolica - moja mała ojczyzna". Bliska sercu młodym ludziom, emigrującym z Pułtuska tudzież Kogutkowa (oj, czuję, że nagrabiłem sobie teraz u paru osób...). U nich wszystko jest takie normalne, niskie, kwadratowe i konserwatywne. Fajnie mieć kawałek swojej okolicy w wielkim, obcym mieście. Swojskość. Folklor. Bez niespodzianek. Sam, choć urodziłem się tu, na miejscu, pozytywnie wypowiadałem się o tym projekcie, ponieważ przynajmniej odtwarzał szczątkowo dawną siatkę ulic. "Trzeba mierzyć siły na zamiary" - myślałem. Niczym Marek Aureliusz sens życia, tak ja tłumaczyłem sobie zasadność takiej koncepcji, obawiając się, że dalsze kontrowersje i dyskusje spowodują jedynie brak jakichkolwiek zmian.

Poprzednia władza lubiła sobie pogadać i pokoncypować. Zrobiła w interesującej mnie sprawie to, co do tej pory umie najlepiej - trochę dymu, poza tym nic. Nadzieja, że jako staruszek przechadzać się będę ulicą Złotą między Marszałkowską a Plater ponownie zaczęła znikać w obłokach pary znad zapiekanek w podpałacowych budach. Tym bardziej, że zapowiedź "drugiej Irlandii" wzbudza pewne zachcianki. Na przykład taką, żeby wszystko było tak, jak należy. I żeby było jak najszybciej. A coś tego nie widzę.

Nie będę już narzekał, że plac za duży, że za szeroko od Pałacu do pierwszych budynków, że w parku śmierdzi i należałoby się zająć tym jak najszybciej. I tak to, co jest teraz, wygląda tak źle, że gorzej być już nie może. Cholernie boję się, że każda kolejna władza będzie przedstawiać i uchwalać nowy plan, a żadna nie ruszy go do przodu nawet na jotę. Ostatnia akcja z Kerezem zdaje się to potwierdzać. A Centrum... Centrum powinno być. Urzędnicy, błagam, ruszcie się wreszcie. A poza tym przeprowadźcie szybkie i skuteczne konsultacje z Warszawiakami.

Ach, co byśmy zrobili bez darmowych wydawnictw kulturalnych... Chyba każdy wtedy by musiał odkrywać miasto na własną rękę, a frekwencja na imprezach, ku panice organizatorów i zadowoleniu bywalców zmniejszyłaby się znacznie - do osób ściśle nieprzypadkowych. Na (nie)szczęście tak nie jest i od paru lat serwowane nam są najróżniejszej maści i proweniencji przewodniki, informatory, pisma ilustrowane. A każdy kto chce wiedzieć najlepiej, i tak wydzwania znajomych, ewentualnie kupuje w piątki Co jest grane.

Pierwszym darmowym wydawnictwem, które napotkałem na swojej drodze, był nieodżałowany (przynajmniej przeze mnie) City Magazine. Wydawnictwo początkowo w formacie ściśle płachtowym, oprócz solidnej dawki kultury i ciekawych wypowiedzi, spełniało dzięki swym gabarytom dodatkowe funkcje - parawanu przed słońcem, izolatora poddupkowego czy wreszcie wykładziny na wypadek odmalowywania ściany. Niestety, pewien koncern, którego nazwy z litości nie wymienię, świadom estymy i miru wywoływanych przez jego wydawnictwa wśród większej części odznaczających się inteligencją Polaków, postanowił dla równowagi zrobić coś złego. No i chapnął w swe zębiska City, które odtąd mizerniało merytorycznie i formatowo, aż w końcu przestało wychodzić.

Oczywiście był jeszcze Aktivist, który pismem jest dość porządnym (a jego płatna przybudówka Exklusiv jeszcze porządniejszym) - ale jak powiedziała mi kiedyś pewna zapoznana brunetka, z której zdaniem liczę się do tej pory - "to bardziej wydawnictwo do oglądania, niż do czytania". Nie do końca się z tym zgodzić można, niemniej jednak coś jest na rzeczy. Na samym początku na tym właśnie w szerszej świadomości polegała różnica między w/w wydawnictwami. "Kulturalne" City i "imprezowy", "lifestylowy" (z całym przekąsem często towarzyszącym temu określeniu) Aktivist. Według niektórych to właśnie redakcja tego pierwszego starała się szukać prawdziwie oryginalnych, ciekawych tematów, podczas gdy redakcja drugiego periodyku promowała jedynie swoich bliższych i dalszych znajomych.

Od tych czasów upłynęło w Wiśle sporo oleju opałowego, a każdy sezon przynosił nowe, mniej lub bardziej udane pomysły w tej materii. Mimo ewidentnej luki na rynku po zlikwidowaniu City, nikomu jak do tej pory nie udało się z taką charyzmą i brakiem pretensji wymieszać odpowiednio składników, by upichcić produkt smakujący równie dobrze. Może to też wina odbiorców, bo na pewno w tym momencie mamy już do czynienia z innym miastem i z innymi potrzebami. Na szczęście ktoś pomyślał, że można - zamiast dorównywać legendzie - stworzyć własną, dobrą markę. I tu z ostro pikującej w dół machiny spada desant w postaci Bogny Świątkowskiej.

Notes na 6 tygodni, bo o nim chcę napisać, idzie w poprzek oczekiwań większości . Nie jest za kolorowy, zdjęcia upchane w formacie odpowiadającemu nazwie służą raczej ilustrowaniu tekstów niż funkcjom estetycznym. A tekstów jest sporo. Od szybkich zajawek co ciekawszych wydarzeń artystycznych w kraju i na świecie na początku po wywiady z twórcami i aktywistami na końcu. Wszystko podlane nie lajfstajlową cienką marynatką, lecz zawiesistym i esencjonalnym sosem kompetencji i dociekliwości. Jedno jest pewne: to nie wydawnictwo dla każdego. By zasiąść do Notesu z pożytkiem, trzeba mieć opanowaną choćby podstawową wystawienniczo-wernisażową kindersztubę. I apetyt na więcej. Wtedy Notes może się nam odwdzięczyć i spowoduje, że co półtora miesiąca będziemy trzymać kciuki za drukarza, żeby znów się nie sfoszył.

Lista miejsc, w których Notes jest dostępny, znajduje się tutaj. Dzięki życzliwości Bogny i moim długim krokom, od tego numeru wydawnictwo można znaleźć również w Filtry Cafe. A co w środku numeru 38? Przekonajcie się sami. Biegnijcie po Notes.

Nagrody zostaną rozdane na początku lutego, a od poniedziałku można głosować (SMS-owo) na swoje typy. Ponieważ nominacje ogłoszone zostały już dzisiaj, to tym, którzy nie załapali się w kiosku na gazetę, przedstawiam ściągawkę:

Miejsce roku 2007:

→ Dobra 33 - nic dodać, nic ująć, wystarczy zajrzeć tylko do mojej wcześniejszej notki.

→ Muranowski Ohel - skrzyżowanie instalacji artystycznej z informacyjną mini-wystawą. Oprócz ożywiania okolicy swym niebanalnym wyglądem, można było załapać się tu na kilka imprez, pokazów filmowych i dyskusji. No i oczywiście na Festiwal Mizrach, czyli przegląd muzyki jazzowej inspirowanej tradycjami żydowskimi.

→ Państwowe Zakłady Optyczne - będą lofty, są wystawy i oczywiście Przetwory (strasznie żałuję, że nie załapałem się na drugą edycję i z utęsknieniem czekać będę na trzecią), była nawet scena teatralna - co prawda tylko na chwilę. Szkoda, że rzadko ostatnio wybierałem się na Grochowską, napisałbym coś więcej...

→ Redakcja "Krytyki Politycznej" - jedyne miejsce w tym zestawieniu o którym nie wypowiem się z własnego doświadczenia. Jako że jestem tylko skromną małpą wywijającą lekko piórem, nigdy nie ciągnęło mnie w gości do intelektualistów z prawdziwego zdarzenia... Ale chyba powinienem wreszcie się przełamać, bo słyszałem, że dzieje się tam ciekawie - można posłuchać mądrych ludzi (był nawet Slavoj Żiżek!) i porozmawiać o tym, co ostatnio się czytało.

→ Stadion Dziesięciolecia - do tej pory niedoceniany, zaczęto głaskać go dopiero wtedy, gdy postanowiono rozbiórkę. Nagle okazało się, że można zobaczyć tutaj ciekawą rzeźbę, przeprowadzić happening, a handlujący ludek ma nie tylko bogatą kulturę, ale i (gdzieniegdzie) frapujące zaopatrzenie i kuchnię. Aż szkoda, że nie dowiedzieliśmy się o tym wszystkim trochę wcześniej, nieprawdaż?

Człowiek roku 2007:

→ Przemek Pasek - kapitan żeglugi przybrzegowo-wiślanej, niestrudzony animator okolic wodnych, główny wyświetlacz cyplowy - czyli szef Fundacji "Ja Wisła", która dba o to, byśmy wreszcie zaczęli traktować naszą dziką rzekę z należnym jej szacunkiem.

→ Joanna Rajkowska - tak jak Przemek, robi w przyrodzie. Tej nieożywionej, jak Palma z ronda DeGaulle'a, i tej ożywiającej, jak staw Dotleniacz na placu Grzybowskim. Nie mogę się doczekać na jej następny projekt.

→ Bogna Świątkowska - jej Fudacja BęcZmiana to już instytucja i choć irytuje mnie "afera jelonkowa", to alternatywny przewodnik po Warszawie, uroczo niepunktualny "Notes na 6 tygodni", wydanie albumu Gomulickiego i współorganizacja Finisażu Stadionu Dziesięciolecia to sprawy, na które obojętnym być nie można.

→ Krzysztof Warlikowski - na jego "Aniołach w Ameryce" w TR Warszawa niestety nie byłem, ale z uwagi na wcześniejsze dokonania w pełni popieram nominację.

→ Aga Zaryan - a to miał być tylko album na rocznicę Powstania... Wyszło objawienie. Jedna z trzech płyt w ostatnim roku, dla których rozważałem zakupienie iPoda. Bo raczej jestem zwolennikiem słuchania na mieście miasta.

Wydarzenie roku 2007:

→ "Anioły w Ameryce" - czyli wspomniany wcześniej Warlikowski bierze na tapetę sztukę Kushnera o nietolerancji, homoseksualizmie i pierwszym uderzeniu AIDS w Stany Zjednoczone lat '80 poprzedniego stulecia.

→ "Boniek!" - wspaniale purenonsensowy performance, zorganizowany przez Fundację Laury Palmer i BęcZmianę. Massimo Furlan biegający przez półtorej godziny samotnie, bez piłki, odtwarzając ruchy Bońka z meczu Polska-Belgia w 1982 rok. Plus wspaniale komentujący Tomasz Zimoch. A wszystko to z okazji pożegnania Stadionu Dziesięciolecia.

→ Dotleniacz - czyli sztuczny staw Rajkowskiej. Ze sztuczną mgiełką, miejscami do wywczasu. Dzięki temu projektowi drugi najbardziej przygnębiający plac w Warszawie (po pl. Defilad) wreszcie można kojarzyć jako miejsce pozytywne.

→ "Lata walki" Sasnala w Zachęcie - wreszcie. Co prawda większość osób (również ja) było nastawionych na większy przekrój prac malarza, ale i tak całe to wydarzenie mogę opisać słowami: "właściwy człowiek na właściwym miejscu".

→ Muzeum Sztuki Nowoczesnej - czyli wydarzenie kontrowersyjne. Projekt taki sobie (niech żyje niekonsekwencja), zachowania co poniektórych po ogłoszeniu werdyktu kuriozalne, ale dobrze, że coś się rusza. Oby ruszało się szybciej.

Na kogo będę głosował? Na pewno na Joannę Rajkowską i Stadion Dziesięciolecia. Kluby na Dobrej nagrodziłbym już na finiszu, zresztą - oni akurat się przejmą nagrodami, po prostu dalej będą robić swoje. Jeśli chodzi o wydarzenie, waham się jeszcze pomiędzy Sasnalem a Bońkiem... Jedno muszę jeszcze powiedzieć. W nominacjach brakuje jednej osoby. Mam na myśli prawdziwego Warszawiaka, jakim jest Jacek Powałka. Mimo że mieszka w stolicy od paru ledwie lat, pokazał już oblicze lokalnego patrioty. I na pewno zasługiwałby na Wdechę.

A napisać chcę o tym, co jeszcze przed świętami znalazłem na stronie Twożywa. Mam nadzieję, że samej grupy, nie muszę tu przedstawiać. Ale ponieważ od paru lat w naszym mieście zaczyna dziać się wreszcie coś dobrego w sferze współdziałań społecznych (swoją drogą - gratuluję, Przemku Pasek!) nie mogę nie zacytować ich propozycji:

Nie jestem przeciwnikiem stawiania wysokich budynków w centrum miasta. Jakoś nie trafiają do mnie opinie osób głoszących potrzebę budowania wstrzemięźliwie, "zgodnie z tradycją europejską". Nie chodzi nawet o to, że Warszawie - jako stolicy - należy się nowoczesne city z prawdziwego zdarzenia. Po prostu jest tak, że dla dużej części ludzi na świecie prestiż danego miejsca jest wprost proporcjonalny do rozmiarów budynków istniejących tamże. Nie mnie oceniać, czy za tą opinią kryje się atawizm chęci przeżycia "kosmicznej trwogi" czy pragnienie kompensacji jakichś cech fizycznych. Poza tym, mimo że czuję miętę do naszego PeKiNu, przydałoby się jednak w Centrum coś, co przewyższałoby go wysokością. Tak żeby Józef Wissarionowicz sobie nie myślał.

Jednak mam mieszane uczucia co do Lilium Tower. Miejsce niby w porządku - róg Jerozolimskich i Chałubińskiego od lat prosił się o zabudowę. Wysokość też - choćby z powodów, które opisałem akapit wyżej. Niestety, nie mogę się pozbyć wrażenia, że coś jest nie tak. Ten niepokój wywołuje kilka rzeczy.

Po pierwsze, dziwnym wydaje się fakt, że firma Lilium nie ma własnej manifestacji w Internecie, jej menedżerowie nie podają własnych nazwisk, a wokół spółki zdążyły narosnąć kontrowersje jeszcze przed zakupem Marriotta. Ja może się nie znam na robieniu interesów, ale gdybym budował ćwierćkilometrowego kolosa w centrum rozwijającego się europejskiego miasta, ba! - według projektu światowej divy architektury, zadbałbym przynajmniej o dobry PR. A tu ani widu, ani słychu. Nie wiemy, kim są ludzie pracujący dla Lilium, skąd się wzięli i jakie właściwie mają plany. Prawda, że dziwne?

Po drugie, jeśli przyjrzeć się na chłodno projektowi, widać, że jest to coś przypadkowo wyciągniętego z szuflady. Opowieści, że niby Zaha Hadid stworzyła projekt specjalnie dopasowany do tej, a nie innej okolicy, to dla mnie brednie. Nie bądźmy dziećmi. Zresztą każdy, kto choć trochę śledzi karierę Irakijki i ma odrobinę wiedzy o architekturze nowoczesnej przyzna, że budynek jest niekonsekwentny i zachowawczy. Żeby nie powiedzieć inaczej, a bardziej zrozumiale. Fajnie, że postawimy sobie w Warszawie coś dekonstruktywistycznego, ale dlaczego akurat to?

Po trzecie, widzę tu "syndrom Euro 2012" - czyli wielka radość i ogólna buźka, a to co najważniejsze nagle ląduje na marginesie. Od paru dni nie mówi się o niczym innym, tylko Zaha, Zaha, Zaha... A ja cały czas, głupi, czekam kiedy mi wreszcie centrum w Warszawie zrobią. Pisząc "centrum" nie mam na myśli kolejnych wieżowców (choć dobrze, że je się buduje), tylko siatki ulic i budynków w bezpośredniej okolicy Pałacu. I o tym powinny być najdłuższe dyskusje na internetowych forach.