Pierwszy obrazek z nowej serii zatytułowanej "Fotoszopki". Jak pisze autor PhotoshopDisasters ta pasta nie tylko sprawi że będziesz miał/a białe zęby, ale też dotkną Cię zaburzenia hormonalne.

In timp ce desprinderea unui citat din context imi pare nepotrivita, inutila, o jignire la adresa contextului ca intreg, aprob si chiar sustin desprinderea omului de context. Intotdeauna am avut fascinatia gandurilor proprii care duceau oamenii intr-un context nou, complet diferit de cel in care fusesera formati. Iar gandurile nu erau din cele frumoase, neaparat, nu ma gandeam la frumusetea unei evadari paradisiace, ma gandeam mai degraba la cate parale face un om dincolo de contextul care il tapeteaza, dincolo de contextul in cadrul caruia a stat respirand rar, fie din prea multa teama, fie din prea multa oboseala, fie, pur si simplu, din lipsa provocarilor, din comoditate.

Nu am crezut niciodata ca poti reusi in orice context, acest mit, acest cliseu mi-a displacut intotdeauna, fie si doar prin simplitatea lui, fie si doar prin caracterul populist, prin lipsa de nuante. Nu mi-a placut nici viziunea americana asupra succesului. Nu, nu cred ca oricine poate sa ajunga presedinte indiferent de locul si felul in care a fost crescut. Dar cred totusi ceva si acest ceva are aer populist sau poate fi suspectat ca are: cred ca poti iesi din orice context, cred ca poti sa nu depinzi de context, asta cred, da. Dar nu cred in iesiri construite zi dupa zi, ca un tunel, cu ambitia de a ajunge intr-un loc mai bun ci cred in acceptarea senina, in revelatia subita a faptului ca nu esti atat de legat de context pe cat crezi. Nu ii datorezi atat de mult pe cat crezi si nu trebuie sa ramai prins in el, mascand aceasta lipsa de curaj cu recunostinta fata de contextul care te-a format.

Contextul este o haina. Uneori e potrivita, iti sta bine, nu face nota discordanta, nu te jeneaza, iti este confortabila si te reprezinta. La un moment dat, cand se uzeaza, cand se labarteaza, cand iti dai seama ca nu mai ai chef sa porti o anumita culoare, ca aceasta culoare nu mai reprezinta nimic in interiorul tau, iti schimbi haina. Ar trebui sa ai curajul sa mergi in fundul gol dar nu il ai asa ca un maximum de curaj este cel de a-ti gasi un invelis care sa te reprezinte si care sa te faca sa te simti confortabil in iesirile tale din casa. Nu vad rostul in a dovedi ca esti o persoana extraordinara in pofida unor haine in care nu te simti bine. Sunt doar niste haine. Asa cum contextul in care traiesti este doar un context. Cat timp te simti confortabil in el, ramai in el. Cand nu te mai simti confortabil, pleci. Romanii se desprind greu. Se desprind cu multe griji, se desprind gandindu-se la aspecte practice in primul rand, nu vor sa-si lase casele, “agoniseala”. Iar asta este primitiv, denota o lipsa de siguranta pe valoarea ta reala, nevazuta si pe ideea de valoare, in general. Romanii iau prea in serios raportarea la tara lor si asta vine din nesiguranta si nationalism generat de nesiguranta, nu din cine stie ce lupta de a contribui la binele tarii. Asa cum romanii se agata de viata, traind ca niste bezmetici dar luand medicamente si operandu-se mult prea des, tot asa se si raporteaza la contextul in care traiesc: se misca greoi prin el, nu au rabdare sa-i disece mecanismele si sa le inteleaga, sa le curete dar isi gasesc combustibil nociv pentru a mai functiona inca o bucata, agatandu-se cu fervoare de mecanismul imputit si muribund. Pentru ca incep sa se identifice cu el, functioneaza ca el si isi dau seama, chiar daca nu recunosc, ca ar tusi daca s-ar alimenta cu un combustibil ca lumea si ca s-ar misca stangaci intr-un mecanism performant.

Din toate popoarele in mijlocul carora am trait, romanilor le vine cel mai greu sa creada ca exista viata dupa moarte. Si, ce este interesant si trist in acelasi timp, este ca nu vor sa auda argumentele care ar sustine treaba asta, daca macar nu simt in ei ca nu se poate sfarsi viata atat de simplu cum isi inchipuie. Se agata de contextul vietii asa cum o stiu ei si de-asta se tem atat de mult de moarte. Pentru ca, la fel ca si in privinta altor societati, altor variante decat cea batatorita cu care s-au obisnuit, ei nu vor sa-i scoti din context, contextul devine insasi identitatea lor iar asta, sper ca sunteti de acord, este foarte grav. Romanii sunt cei mai reticenti la teorii alternative iar numai aceasta reticenta in sine si ar trebui sa ne puna pe ganduri si sa ne faca sa abordam cu mai mult curaj orice teorie alternativa. Am spus “sa abordam”, nu “sa adoptam”. Mersul cu ochelari de cal, pe acelasi drum pana la capatul vietii are un farmec de roman rusesc dar imi pare viabil doar ca metafora in ziua de azi. A te minti ca lupti, ca esti de folos pentru ca ramai intr-un context si nu fugi de el imi pare o piesa la teatrul de papusi, un eroism infantil, de absolut nici un folos. Daca nu esti multumit de un context, nu inseamna ca esti rasfatat daca il parasesti. Ma si tem sa aduc in discutie un punct de vedere al lui Horia Roman Patapievici dar o voi face pentru ca este important in momentul asta: “trebuie sa ne smulgem din vraja acestei minciuni care este Romania”. Nu in ideea la care parca si vad furibunzii natiunii spumegand, nu in ideea dezicerii de propria noastra tara, ci in ideea unei priviri obiective asupra ei. Iar o privire obiectiva, se stie, se obtine cel mai usor daca te indepartezi putin de obiect. Daca stam cu nasul lipit de tabloul tarii noastre, nu dovedim decat ca nu suntem niste consumatori versati de arta si ca nu putem sa vedem pictura ca intreg. Agatarea asta de presupusele valori nationale neprobate, nedefinite, necontrazise ma inspaimanta. Mania cu care este privit orice om care indrazneste sa iti prezinte o alternativa… si asta ma inspaimanta. Asta ar trebui sa inspaimante pe oricine, asta este una din sursele incontestabile ale declinului. Romanul are o varianta, o vomita peste tot, isi adauga patos la ea si ridica vocea asa incat sa se asigure ca nimeni nu ii va putea fisura fantezia.

M-am gandit atent si serios la discutiile pe care le am cu cititorii mei, am resimtit mai puternic ca oricand responsabilitatea deciziei plecarii mele si asta este foarte bine. Nici nu mi-ar fi placut sa plec fara sa intorc pe toate partile o decizie, nu imi sta in fire, cu toate ca regret lipsa mea de spontaneitate. Dar, pana la urma, despre ce vorbim? Despre desprinderea de un context social. Bine, hai sa adaugam si “national”. Un context national. Desprinderea formala de un context national. Sa te sperie asta ar insemna sa te sperie ideea de a te desparti de cel pe care-l iubesti, temandu-te ca odata plecat, iubirea nu va mai fi atat de puternica. Numai pentru a-mi dovedi ca este si tot as pleca. Dar imi dau seama ca romanii nu prea o au pe asta cu pauza intr-o relatie. Ei prefera sa se insele, sa se umileasca, sa lase relatia sa se duca dracului decat sa faca o pauza in care fiecare sa-si redefineasca pozitia, sentimentele, identitatea. Daca vrei sa respiri, sa pleci un timp, partenerul roman spune ca nu il mai iubesti, parintele roman te intreaba daca iti lipseste ceva, “ca ti-am dat tot ce am avut”. Romanul nu vrea sa pleci de langa el, chiar daca vede ca nu iti este bine. De fapt, nici nu stiu daca vede, nici nu stiu daca mai are pe undeva registrul de a vedea ca nu iti este bine.

De ce este atat de grav sa te desprinzi de contextul in care ai stat mult timp, de ce suntem atat de speriati sa fim parasiti si, mai important, de ce nu ne gandim ce am facut sa fim parasiti (fie si temporar)? Ne grabim sa-l acuzam pe cel care pleaca, ne grabim sa-l acuzam pe cel care indrazneste sa fie nemultumit, pe cel care indrazneste sa-si puna cateva semne de intrebare.

Unui prieten mama lui i-a spus ceva teribil, ceva atat de apasator si dezarmant in sensul rau, incat baiatului i-a trebuit ceva timp sa-si revina: “Nimeni nu te va iubi asa de mult ca mine.” De ce i-ai spune asta unui om? De ce i-ai spune monstruozitatea asta? De ce i-ai spune ca nu ii va fi in nici o alta tara mai bine decat ii este in Romania? De ce i-ai spune asta, de ce i-ai taia aripile doar ca sa stii ca nu pleaca din curte? Este o linie foarte fina intre realism si monstruozitate, asa cum stiti. Iar romanii trec des linia asta, fara sa isi dea seama, toate liniile sunt sterse si nu au mai fost retrasate la romani de prea multa vreme. Invalmaseala este cel mai bun mediu pentru a fi imbecil si pentru a nu evolua. Important e sa nu pleci, asta e important, sa nu iesi din invalmaseala si nici sa nu te opresti din a te inghesui, ca daca te opresti, iti dai seama ca ai functionat din inertie si ca nu vei mai putea reporni motorul.

Simplu spus, cred ca oamenii care au puterea sa se desprinda cu usurinta de un context, sunt fericiti, sunt liberi. Un om care inchiriaza si nu cumpara, e un om care imi place, ma linisteste siguranta lui. Siguranta pe el insusi si siguranta pe caracterul precar al proprietatii. Un om care traieste cate cinci ani in cate o tara, imi place. Inseamna ca este stapan pe identitatea lui. Imi place cand un heterosexual traieste fericit intr-un cartier gay. Identitatea trebuie sa existe dincolo de context si uneori contextul nu face decat sa o surpe, nu sa o consolideze. Apartenenta este inselatoare, intotdeauna inselatoare atunci cand devine pur formala. Nu trebuie sa te fortezi sa simti ca apartii unui context caruia ii apartii teoretic. Asta este o mutilare careia nu ii gasesc rostul. In aceasta idee nu inteleg obligativitatea de a ramane in Romania pentru a ajunge la o intelegere cu aceasta tara, dupa un razboi de gherila fara un rezultat limpede. Viata nu trebuie sa fie un razboi de gherila, daca ai incotro, daca ai alternativa. Acest gen de perspectiva este atat de simplist incat nici nu merita prea multa atentie. Este echivalentul unei educatii severe fara a lua in calcul personalitatea copilului.

Si daca admitem ca omul trebuie sa se descurce, intr-adevar, in orice context, de ce trebuie sa se descurce in Romania neaparat? De ce “orice context” implica la romani, fara exceptie, ceva greu? De ce nu isi pune nimeni problema ca este foarte, foarte dificil sa te descurci intr-un context armonios? Nu sunt sarcastica, trebuie sa precizez din nou. Vorbesc cat se poate de serios. E timpul sa ne scuturam de aceasta armura greoaie a contextului romanesc, armura care a devenit ridicola, am devenit un muzeu de incapacitate si nationalism, am devenit atat de impermeabili incat nu mai patrunde nimic proaspat in noi. Eu stiu ca nu vrem sa fim europeni dar se pare ca trebuie asa ca, pentru a nu deveni cu forta, n-ar fi rau sa ne lasam patrunsi, fara atat de multa galagie si rezistenta stupida, si de valorile lor, macar pentru a le putea contrazice inteligent si in perfecta cunostinta de cauza.

In ideea asta plec. Plec pentru a face un lucru pe care romanii nu par sa-l inteleaga nicicum: plec pentru a-mi salva relatia cu tara mea si cu identitatea mea nationala. Plec pentru ca vreau sa mai ramana ceva din relatia asta. Nu vreau sa ajunga ca o casnicie romaneasca in care partenerii se detesta dar stau impreuna din lipsa de alternativa. Ati observat ca un om care are succes real la sexul opus sau la acelasi sex, un om care are alternative reale, este mult mai linistit intr-o relatie stabila decat cei care nu au? Ei bine, eu plec sa imi construiesc o alternativa reala asa incat sa-mi pot permite o relatie stabila cu Romania.

voi ce faceti in weekend?

si inca ceva tot foarte foarte de la iancu (multumesc dragutule)

Miky o sa imi faca masaj...sper:-"

in rest, ne mai vedem

v-am pupat:*

Later Edit: Vroiam sa-i spun un "bun rererere...rerevenit" lui Alecs care s-a alaturat lui Razvan si UnBlogger . Omule, nu ne mai da palpitatii:)).>:D<:*

"God, you're so generation y. The impertinence of your posts belies your regard for IV. Don't you actually like their business model?"

Besides the fact that I'm not quite young enough to be "generation y" (marketers...always trying to boil 'em down) , his assessment was correct. Dialog under the influence of curiosity typically doesn't represent opinions that have gelled. A lot of what you're reading at Great Domain Name is a think-out-loud process of understanding the evolving IP marketplace.

Last November, Peter Zura from Peter Zura's 271 patent blog wrote an eye-opening post linking to a report (courtesy of Patent Troll Tracker) written by Raymond Millien of PCT Capital LLC and Ron Laurie of Inflexion Point Strategy LLC summarizing existing and emerging IP business models. The emerging business models include a new breed of "market-maker" intermediaries that are neither IP creators nor consumers. These intermediaries offer services or products that connect the creators and consumers to help IP become a more liquid asset class. We're now in what the report coins an era of "IP for the masses."

The impact of these intermediaries on the IP marketplace has been a topic of heated debate. Some intermediaries have received more heat than others, and the media often misappropriates criticism, serving harsh blows to more high-profile intermediaries without detailing distinguishing nuances between different intermediaries. Notably, IV has received a lot of flack and has been labeled an overgrown "patent troll," a term which, besides being a ridiculous coinage, has been so loosely thrown around that patent troll opponents themselves could be classified as such. "Patent trolls" most often refer to entities that own one or more patent porfolios, attempt to license them through targeted letter-writing campaigns, and then file patent infringement suits against those letter recipients who refuse to enter into non-exclusive licenses. These intermediaries are known as Patent Licensing and Enforcement Companies (PLECs). While IV shares some characteristics with these PLECs, IV's business model is quite distinct from a PLEC when compared to other existing and emerging IP business models. (I highly recommend Peter Zura's post and the Millien Laurie report to readers hoping to get a solid high-level overview of IP business models.)

So what is IV's business model?

In the part IV of this series of posts, I'd like to take a stab at what I perceive IV's business model and philosophy based on three resources that I've found to be invaluable to my understanding of IV:

1. The Millien and Laurie report from November 2007
   
2. The IP Value Added report from September 2007
   
3. A IV generated presentation that Peter Detkin gave to the Washington Bar Association in March 2008

Read up or stay tuned for my findings.

Stumble it!

Człowiek jest uduchowioną materią, która jest jednostką ze względu na to, co pochodzi w nim z materii i jest w pełni osobą, ze względu na to, co pochodzi w nim z ducha. Jednostkowością zarządzają zmysły i pragnienia, lecz życie człowieka dążącego do zaspakajania wszelkich żądz nie różniłoby się niczym od życia zwierząt. Człowiek jednak oprócz tego kształtuje własną osobowość, która powinna dominować nad aspektem jednostkowości. Osobowość ta zapewnia poczucie stabilności warunkujące adaptację i integrację myśli, uczuć i zachowań ludzkich.. Człowiek dąży do utrzymania swoistości swoich zachowań. Bycie tym samym człowiekiem- to tożsamość osobista. Lecz nie jest to takie proste, ponieważ, co to tak właściwie znaczy być sobą? Czym jest owa „sobość"? dla uproszczenia podzielę tożsamość wg Ricouerowskiej teorii na idem i ipse. Tożsamość idem (łac.-tenże, ten sam) przywiązuje wagę do identyczności, jednolitości, których jedynym kryterium jest świadomość. Tożsamość ipse (łac. –ten tam, ów) natomiast jest różnicą między ludźmi, którą buduje odmienność. Tożsamość ogólnie ma dwa bieguny: na jednym z nich idem i ipse schodzą się – biegunem tym jest charakter, i biegun drugi – zachowanie siebie – na którym bycie sobą oddziela się od bycia tym samym. Charakter, jako spoiwo dwóch tożsamości rozumiem przez zespół cech wyróżniających i odrębnych dla każdej jednostki. Cechy te wyłaniają się z nabytych i przyzwyczajeń, oraz z doświadczeń, czyli mądrości praktycznej. Czasami jednak w życiu pojawia się prawdziwy wybuch, który przewraca wszystko do góry nogami i zmienia charakter człowieka. Takim drastycznym dla mnie wydarzeniem była na przykład śmierć kogoś bliskiego, kto do tej pory czynił moje życie szczęśliwym i beztroskim. Pisząc z perspektywy czasu o takim wydarzeniu, mogę pokusić się co najwyżej o dosyć naiwnie brzmiące, ale jakże prawdziwe porównanie, że tak jak rybie zastała dana woda jako jej podstawowy żywioł, tak człowiekowi został dany czas. Czas na ukształtowanie „siebie” i własnej niepowtarzalnej autentyczności życia. Próbujemy umieścić siebie w centrum Wszechświata, i wszystko sobie podporządkować. W życiu możemy jednak tylko (albo nawet aż) szukać jego swoistości i właściwej do niej drogi.

Ale jak się do tego wszystkiego ma fakt, że:

'Jesteś dziewczyną! Dziewczynie nie wypada ... '

i stek bzdur. Niby jesteśmy wyzwoleni, niby nikomu nie przeszkadza, że kobieta nosi spodnie, ale.. ale nadal o tej, która stara się 'korzystać z życia' mówi się, że jest kurwą. A facetowi.. po prostu by zazdroszczono ^^ Wyrwiemy się kiedyś z tych wszystkich tradycji? norm? ustaleń? Wątpię ;/ Nawet jak piszę, to widać, że jestem dziewczyną z tych durnych form czasownika. I po co to komu? ;/

Find the way...

Wiele kobiet czuje się we własnym ciele niczym w twierdzy osaczonej przez wrogów.
Większość jest niezadowolona ze swych kształtów, wymiarów i tym podobnych cech fizycznych. Kobiety mają poczucie wyalienowania ze swych ciał, które wydają im się tajemnicze, przerażające i niepoddające się kontroli.

Cross (1993) uważa, że odczucia te mają swoje źródła w naturze anatomii kobiecych narządów płciowych, powodującej, że już w niemowlęctwie i wczesnym dzieciństwie dziewczynki inaczej odbierają swoje ciało niż chłopcy.
Małe dziewczynki nie zapoznają się ze swymi genitaliami równie dobrze jak chłopcy, gdyż ich narządy płciowe w znacznej części znajdują się wewnątrz ciała i nie są tak widoczne i dostępne jak u chłopców.
Dziewczynki nie dotykają się podczas oddawania moczu równie często, jak czynią to chłopcy.
Eksplorują swe ciało i masturbują się znacznie rzadziej i mniej bezpośrednio aniżeli chłopcy, dlatego częściej ich genitalia są dla nich raczej źródłem niepewności i lęku.

W okresie dorastania w ciałach dziewcząt dokonują się gwałtowne i dramatyczne przemiany: rozwijają się piersi i rozrastają biodra, w dodatku trzeba się uporać z nieprzyjemnym i często bolesnym doświadczeniem menstruacji. Dorastający chłopcy doświadczają siebie głównie dzięki nabywaniu siły fizycznej. Nie pojawia się u nich odpowiednik miesiączki, chyba że uznamy za niego spontaniczną ejakulację („mokre sny"), która jednakże jest przyjemna i często daje powód do dumy.

W późniejszym okresie dziewczęta i kobiety mogą czuć, że ich ciała są narażone na inwazję i kontrolę ze strony innych. Na przykład penis chłopca lub mężczyzny będzie przez nie wówczas postrzegany jako przerażający intruz, „obcy wewnątrz". W życiu dorosłej kobiety nastąpić mogą też dalsze niepokojące doświadczenia, jak choćby wtedy, kiedy jej ciałem zaczyna władać dziecko, a jego funkcje zmieniają się w trakcie ciąży, porodu i karmienia piersią.
Rola rozrodcza w pewnym sensie ułatwia kobietom wejście w taki kontakt z ciałem, jakiego mężczyźni nie mogą doświadczyć, ta sfera jest więc bardzo istotnym poziomem, na jakim rozgrywają się emocje i konflikty. A jednak, przynajmniej u niektórych kobiet, pojawić się może odczucie „braku kontroli" nad własną fizycznością, która w ich oczach jest brzydka, podatna na zranienie, odpychająca i niemożliwa do ujarzmienia.

Nie jest wcale prawdą, że powodem, dla którego dziewczęta eksplorują swe ciała w mniejszym stopniu i masturbują się rzadziej niż chłopcy, jest utrudniony dostęp do ich genitaliów (w rzeczywistości przecież dostęp do łechtaczki jest niezwykle łatwy).
Otóż dzieje się tak dlatego, że w społeczeństwie zachodnim (jak w wielu innych kulturach) dziewczęta i kobiety nie są wcale zachęcane do decydowania o przyjemności seksualnej doświadczanej przez siebie. Zakaz społeczny obejmujący masturbację oraz aktywność seksualną w ogóle odnosi się do dziewcząt w dużo szerszym zakresie aniżeli do chłopców i mężczyzn, stąd obecność w języku ogromnej liczby obelg, którymi obrzuca się kobiety dążące do uzyskania satysfakcji seksualnej bez zważania na swą „reputację": „rura", „kokota", „kurwa" i tak dalej. Nie istnieją odpowiedniki tych określeń odnoszące się do mężczyzn, a słowa „ogier" czy „byczek" i tym podobne niosą raczej konotacje lekkiego podziwu niż dezaprobaty.

Dziewczęta nie wdają się z dumą w porównywanie swych genitaliów ani nie dyskutują na temat częstotliwości swych orgazmów, jak czynią to chłopcy, ponieważ wiedzą, że nie byłoby to akceptowane.
Odczytały już kierowany do nich przekaz społeczny, zgodnie z którym nastawienie kultury do kobiecych organów płciowych i rozrodczych oraz ich funkcji nacechowane jest znaczną ambiwalencją.

Na przykład dyskomfort związany z menstruacją bierze się nie tylko z fizycznego bólu i niewygody, ale jest też odbiciem poczucia wstydu, zakłopotania i obrzydzenia do siebie, generowanego przez nastawienie społeczne (przenoszone na przykład za pośrednictwem reklam podpasek i tamponów) głoszące, że menstruacja to coś wstydliwego i nieczystego, w odniesieniu do czego powinno się zachować jak najdalej posuniętą „dyskrecję" i „higienę".

Postawy wobec kobiecych ciał, szczególnie zaś tych ich partii, które wiążą się z płcią, pełne są sprzeczności i negatywnych podtekstów. Sygnały płynące ku kobietom z reklam, kolorowych magazynów i świata rozrywki, a często też ze strony ich własnych rodzin i rówieśników, informują je, że ciało kobiece to coś, co musi podlegać kontroli i modelowaniu, aby mogło zadowalać innych.

Niewiele dziewcząt i kobiet potrafi całkowicie oprzeć się oczekiwaniom, zgodnie z którymi powinny dbać o swą „atrakcyjność". To ostatnie słowo implikuje zresztą, ze ich ciała istnieją przede wszystkim po to, ażeby inni mogli na nie patrzeć, i to z przyjemnością, a nie po to, aby były funkcjonalne, efektywne i miłe dla swych właścicielek. Atrakcyjna kobieta to taka, która spryskana jest dezodorantem, wydepilowana, umalowana, ma odpowiednie uczesanie, rysy twarzy, cerę i kształt ciała.

Balansowanie pomiędzy byciem „atrakcyjną" a „wyzywającą", do którego zmuszane są kobiety, przypomina spacer po linie. Nic dziwnego, że wiele kobiet czuje się wyobcowanych z własnego ciała wywołującego u nich głębokie niezadowolenie.

Kobiecość domaga się nie tylko fizycznej atrakcyjności. Małe dziewczynki bardzo wcześnie dowiadują się, czym jest akceptowane zachowanie kobiece i co się stanie, jeżeli ktoś uznaje za chciwe, samolubne, zepsute, narwane albo zwyczajnie nie dość miłe.
Złość, usilny protest, walka o własne prawa, opinie i interesy "nie przystoi" kobiecie. To nie „kobiece" domagać się zaspokajania własnych potrzeb czy też obstawać przy swoich przekonaniach i interesach.
Rozpowszechnienie obraźliwych słów, określających kobiety postępujące wbrew tym zasadom jako „kastrujące", „dominujące", „wymagające", „pewne siebie" i „histeryczne", wskazuje tylko na siłę reakcji, jakie wzbudzić może zlekceważenie wymagań kobiecości.

Narzuca się zachowaniu kobiet wiele wymagań i ograniczeń, często ze sobą sprzecznych.
- Zadaniem kobiety jest bycie delikatną, cichą, pasywną i troskliwą, miłą dla innych i przedkładającą ich potrzeby nad własne.
-> Jednak kobieta „ofiara" zasługuje już tylko na pogardę.

- Zadaniem kobiety jest ponoć dbanie o dobre funkcjonowanie małżeństwa czy związku i „trwanie przy jednym mężczyźnie",
->jednak często o kobiecie żyjącej z brutalnym mężem mówi się, że sama jest sobie winna.

- „Prawdziwa kobieta" jest dostępna seksualnie, uległa i miła dla mężczyzn, ->lecz gdy ktoś ją napastuje lub gwałci, uważa się, że „sama się o to prosiła".
W końcu powinna być bardziej asertywna albo nauczyć się samoobrony.

- Zgodnie z innym, podobnie sprzecznym zestawem wymagań, kobieta nie powinna zdradzać wiedzy i kompetencji w sprawach „technicznych",
->ale wykluczone, by okazała się zupełnym „nieukiem".

Większość kobiet w dzisiejszych czasach pracuje poza domem, a mimo to wciąż wykonuje przeważającą część prac domowych, włącznie z organizowaniem życia rodzinnego, opieką nad dziećmi oraz chorymi i starszymi członkami rodziny.
Kobiety troszczą się o innych, utrzymują ich zarówno w sensie dosłownym, jak i emocjonalnym, co obciąża je zarówno fizycznie, jak i psychicznie.
Ciała kobiet (oraz ich energia) mają nie tylko cieszyć i seksualnie zaspokajać innych, lecz muszą też się o nich troszczyć i ich obsługiwać.

Kobiety nie otrzymują zapłaty za swe prace domowe, których wartość nie jest adekwatnie oceniana przez społeczeństwo, często wynagrodzenie za ich pracę poza domem jest zaniżane, a sama praca uzyskuje status niższy niż zajęcia wykonywane przez mężczyzn.
Wskutek tego wiele kobiet jest wyczerpanych i uczy się dystansu do własnych potrzeb cielesnych i emocjonalnych.
Wygłodniałe zainteresowania, uznania i wsparcia, które same dają innym, nie doceniają siebie i pogardzają sobą.
Ponieważ tego właśnie oczekuje się od kobiet, a ich emocje takie jak niechęć i niezadowolenie wydają się społeczeństwu nieuzasadnione, są więc na powrót skrywane i kierowane do wewnątrz, ujawniając się czasem dopiero w postaci zachowań autoagresywnych.

Chociaż odpowiedzialność, jaką przyjmują na siebie kobiety za swoje związki i sprawy związane z życiem osobistym i emocjonalnym, pod wieloma względami może stanowić potencjalne źródło wielkiej satysfakcji, to jednak równie często staje się przyczyną wewnętrznych konfliktów.

Tam gdzie jest odpowiedzialność, pojawia się ryzyko poczucia winy, dlatego wiele kobiet obwinia się (i jest obwinianych) za brak zadowolenia, złość i zazdrość innych (zwłaszcza mężczyzn), a także za wszelkie nadużycia, jakie przychodzi im cierpieć.

Wszystkie te liczne (i pozostające ze sobą w sprzeczności) wyobrażenia o kobietach i wymagania wobec nich - wywierają na nie naciski:
-Po pierwsze konsekwentne tłumienie własnych potrzeb i uczuć oraz tolerowanie, bez słowa sprzeciwu, sytuacji krzywdzących, niedających spełnienia, a wręcz znieważających, burzy poczucie godności i kondycję emocjonalną.
-Po drugie trwanie w sytuacji, która nie daje szansy wygranej, ponieważ karane są wszelkie działania (zarówno te podejmowane w celu uczynienia własnego położenia bardziej znośnym, jak i te wyrażające odmowę tolerowania tegoż położenia), może powodować poczucie bezsilności, frustracji i rozpaczy.

W zależności od stopnia, w jakim potrzeby danej kobiety są lekceważone, a ona sama wykorzystywana lub znieważana, gromadzić się będą w niej mniejsze lub większe pokłady urazy, żalu i złości.
Kobieta pozostająca w takim położeniu, z uwagi na brak bezpiecznych i kulturowo usankcjonowanych sposobów ujawniania uczuć oraz niską samoocenę, prawdopodobnie skieruje wszystkie swe emocje do wewnątrz, na siebie samą, i zdarzyć się może, że ich nośnikiem stanie się zachowanie autoagresywne.

Babiker Gloria, Lois Arnold - Autoagresja. Mowa zranionego ciała

Powiązane tematy:
• Kobieta bez winy i wstydu
• Przyjemność i szczęście bez granic…?
• Grzeszne ciało?
• Seks, impotencja i wolność
• Kontrolujesz czy ciebie kontrolują?
• Umysł kontra ciało
• Seks - demon z piekła rodem
• Boskie ciało?
• Propozycja Tao dla kobiet. Zdrowie i płodność.

Każdy z nas rodzi się jako kobieta lub mężczyzna, jednak wszyscy mamy w sobie energię zarówno żeńską, jak i męską. Nie mówimy tutaj o energii kobiecej i męskiej w kategoriach płci, ale energii, która istnieje w nas niezależnie od płci.

W naszym społeczeństwie pomyliliśmy żeńską i męską energię z rolami społecznymi - istnieje na ich temat wiele błędnych informacji, będących przyczyną dysharmonii.

Jako dorastający młodzieniec zachęcany byłem do bycia „mężczyzną", niezgadzania się z niesprawiedliwością i walczenia o swoje prawa.
Nawet dzisiaj, większość telewizyjnych bohaterów jest takim jednostronnym portretem mężczyzny. Uczono mnie też, że niedobrze jest, kiedy mężczyzna się boi.
Natomiast dziewczętom nie wolno było się złościć, bo złość jest bardzo niekobieca, ale za to mogły się bać, bo kobiecie to uchodzi.

Wiele lat później brałem udział w zajęciach grupy wsparcia. W czasie zajęć mężczyźni mieli się połączyć ze swoimi uczuciami, a zwłaszcza lękiem. Kobiety zaś miały połączyć się z tłumioną wrogością, zwłaszcza wobec mężczyzn, i wyrazić ją.
Pewnego wieczoru zdenerwowałem się na coś i od razu zarzucono mi agresywny szowinizm, z przewagą energii męskiej - co zresztą było prawdą. Innym razem okazało się, że kobietom nie wolno było wyrażać swoich lęków, ponieważ od razu oceniano je jako patetyczne ofiary.
Zdałem sobie sprawę, że tutaj energia również była niezrównoważona, tak jak w społeczeństwie - zamieniliśmy się tylko rolami.

Co to znaczy być kobietą, co to znaczy być mężczyzną?
Nie interesujmy się tym, ponieważ to utwierdza nas w stereotypowych rolach opartych na uwarunkowaniach z przeszłości. Przyjrzyjmy się raczej energiom, z którymi przyszliśmy na świat, i poszukajmy równowagi i harmonii.

Najogólniej mówiąc, energia męska związana jest ze świadomym umysłem, intelektem, logiką, strukturą
i dynamiką.
Według starożytnych mistyków, elementami męskimi są powietrze i ogień.

Energia żeńska związana jest z podświadomością, intuicją, emocjami i manifestacją nieświadomych wzorców na poziomie fizycznym.
Żeńskie elementy to woda i ziemia (matka).

Równowaga i harmonia w każdym z nas powstają jako wynik integracji tych dwóch komplementarnych aspektów - żeńskiego i męskiego.

Przykładem uzupełniania się tych dwóch energii może być zależność pomiędzy świadomością i uwagą: świadomość to zdolność kierowania uwagi.
Świadomość - to aspekt męski, a jego cechy to kontrola, kierowanie i d z i a ł a n i e.
Natomiast uwaga - to stan bycia, czyli aspekt żeński.

ENERGIA MĘSKA

Energia męska przejawia się w następujących dziedzinach:
1. Gotowość do tworzenia.
2. Podejmowanie działań i dynamika.
3. Moc realizowania planów.

Gotowość do tworzenia
Jest to motywacja do rozpoczynania nowych rzeczy. To chęć kształtowania, formowania i skupiania energii w celu tworzenia czegoś nowego. Jest to też odwaga do rozpoczynania nowych odkryć zewnętrznych, jak i wewnętrznych, w tym - co jest bardzo ważne - chęć poszukiwania prawdy i sensu życia oraz zrozumienia, kim jesteśmy i na czym polega tworzenie.

Podejmowanie działań i dynamika
Jest to energia wprawiania w ruch.
„Dosyć już rozprawiania o cudach l pięknie natury. Chodźmy i zobaczmy ją. Zróbmy to!"
Jeżeli ta energia nie jest zrównoważona, staje się ślepym dążeniem „po trupach do celu".

Zrównoważona - jest dynamiczną mocą, która tworzy cuda.
Nie ma zastanawiania się, czy coś powinno być zrobione, czy nie - niemal samo się robi.

Wszyscy, którzy osiągnęli w życiu coś wielkiego, mieli pod dostatkiem tej samo-napędzającej energii. Jest to również instynktowna i spontaniczna energia dawania i chronienia.
Nie należy jej jednak mylić z żeńskim instynktem matki żywicielki.
Bardzo często, kiedy ukochana osoba jest w niebezpieczeństwie, uaktywnia się ten męski instynkt zapewnienia jej ochrony. Mówienie, że dawanie, zapewnienie ochrony i schronienia to męskie cechy - nie jest stereotypowym przypisywaniem ról: jest to opis jednego z przejawów męskiej energii, a mianowicie dynamicznego tworzenia.
Jeżeli ta energia nie jest zrównoważona, a towarzyszy jej lęk, staje się chciwością i gromadzeniem dla siebie kosztem innych.

Moc realizowania planów
Jest to energia osiągania rezultatów, realizowania planów do końca. Mamy tę energię, jeżeli możemy policzyć swoje osiągnięcia, widzieć materializowanie się swoich planów, a nie tylko marzyć o ich spełnieniu. Słyszymy, jak ludzie mówią, że czegoś chcą. Jeżeli nie uda im się tego osiągnąć, oznacza to, że zabrakło im aspektu męskiej energii.

Ten aspekt zna swoją moc i doświadcza jej. Gotowość, działanie i realizowanie planów to męskie aspekty naszej osobowości.

Niektóre kobiety sądzą, że tylko przez mężczyznę mogą dotrzeć do swojej energii męskiej, tak samo jak wielu mężczyzn myśli, że potrzebują kobiety, aby skontaktować się ze swoją żeńską częścią.

To w pewien sposób prawda, gdy w związku ze sobą pozostają osoby w miarę wewnętrznie zrównoważone, uzupełniające się nawzajem i tworzące harmonię.
Jednak równowaga jest przede wszystkim tworzona wewnątrz nas i nie zależy od osoby, z którą dzielimy życie.

Żeński i męski aspekt są zawsze obecne w każdym z nas.

Naszym zadaniem jest je tylko zrównoważyć.

Kobiety muszą zrównoważyć nie tylko swoją energię męską, ale również żeńską.
Kobieta, która nie ufa swojej kobiecości, może stać się, z jednej strony, tyranem pełnym złości, którą często kieruje na mężczyzn, a z drugiej strony, biernym męczennikiem.

Mężczyźni powinni również zrównoważyć swoją męską energię. Ileż to razy widzimy mężczyzn przepraszających za swoją męskość.
Są biernymi mięczakami, którymi wszyscy rządzą i popychają, ponieważ zrezygnowali oni ze swojej dynamicznej mocy.
Z drugiej strony, nierównowaga energii męskiej sprawia, że stają się okrutnymi ciemiężycielami, zwłaszcza dla kobiet, nad którymi mogą z łatwością dominować.

Mężczyźni szukają równowagi ze swoją wewnętrzną kobietą poprzez kobiety w swoim życiu - najpierw matkę, a potem inne, które napotykają po drodze - jednak jeżeli ktoś chce znaleźć brakującą część przez relacje  z płcią przeciwną, bez pracy wewnętrznej, nierównowaga może się nawet powiększyć.

Przywrócenie równowagi można zacząć od zaakceptowania siebie jako mężczyzny.
Będzie to oznaczać cieszenie się swoją męskością, dostrzeżenie jej piękna, jej bezbronności l dynamicznej siły.
Odrzucenie jakiejkolwiek części jedynie zwiększy nierównowagę.

ENERGIA ŻEŃSKA

Energia żeńska przejawia się w następujących dziedzinach:
1. Wyobraźnia, uczucia, pragnienia.
2. Zdolność do działania.
3. Umiejętność bycia.

Wyobraźnia, uczucia, pragnienia.
Wyobrażenie sobie upragnionego rezultatu i odczuwanie jego istnienia to wielka moc, jaką daje tej planecie żeński aspekt energii. Ten rodzaj wyobraźni to nie logiczny, intelektualny proces, typowy dla energii męskiej, ale wyobraźnia połączona z odczuwaniem, pragnieniem spełnienia marzeń i aspiracji.
Jest to podstawowe narzędzie manifestowania każdej części rzeczywistości.
Jeżeli energia ta jest niezrównoważona, charakteryzuje się tendencją do odczuwania niepokoju i lęku. Postrzeganie rzeczywistości przez emocjonalny aspekt, w odróżnieniu od postrzegania zimnych, twardych faktów, łagodzi tę rzeczywistość.
Odczuwanie to następny krok po myśleniu. Otwiera on mądrość intuicjyjną. Innymi słowy, intuicja zaczyna działać, kiedy - przez odczuwanie - „wyjdziemy" z intelektu.

Brak emocjonalnej równowagi oznacza zagubienie się w negatywnych emocjach przez utożsamianie się z nimi.

Pragnienie to kolejne narzędzie służące do tworzenia pozytywnej rzeczywistości.
Marzenia, pragnienia i zdrowe potrzeby łączą nas z siłą życiową i stymulują naszą witalność.
Kiedy ta energia jest w nierównowadze, popadamy w uzależnienia.

Kiedy wyobraźnia, odczuwanie i pragnienie współpracują ze sobą, stwarzają przestrzeń dla zamierzonego tworzenia w danej rzeczywistości.
Innymi słowy, żeńska energia stwarza przestrzeń dla aspektu męskiego.

Zdolność do działania .
Zdolność do działania, tworzenia i realizowania planów to cechy żeńskie. Samo działanie, tworzenie i realizowanie planów są męskimi aspektami energii, ale zdolność do wykonywania tych rzeczy jest wartością żeńską.
Zanim męski czynnik zacznie działać, musi mieć żeńską zdolność do działania, choć nie musi jej demonstrować.
Zdolność do tworzenia leży u początków całego Istnienia, co oznacza, że pierwszą energią była energia żeńska.
W energii zdolności do działania kryje się energia dawania i otrzymywania; energia realizowania się i pozwalania sobie na realizację; energia opiekowania się i pozwalanie na troskę o siebie.

Umiejętność bycia
Akceptacja, spokojne trwanie i bycie tym, kim jesteśmy, pozwala mądrości intuicyjnej wejść w nasze pole świadomości.

Wyobraźnia, odczuwanie, pragnienie, zdolność do tworzenia i bycie to żeńskie aspekty, które tworzą przestrzeń dla naszej męskiej energii i pozwalają jej działać i tworzyć.

RÓWNOWAGA

Te dwa aspekty energii nie mogą funkcjonować bez siebie nawzajem.

Kiedy męska energia chce tworzyć - żeńska wyobraża sobie, odczuwa i pragnie tego.
Energia męska dynamicznie tworzy i działa -podczas gdy żeńska zdolność do tworzenia pozwala, aby działanie mogło nastąpić.
Męski aspekt energii ma moc realizowania planów, natomiast żeński - intuicyjnie przyzwala na realizację.

NIERÓWNOWAGA

U wielu osób energia żeńska l męska są w nierównowadze.
Nie wiedząc, co to znaczy być kobietą czy mężczyzną, myślimy o sobie tylko w kategoriach pici.
Albo też zadowalamy się informacjami na temat roli kobiety i mężczyzny, przekazanymi nam przez naszych rodziców, których energie były także niezrównoważone.

Oznakami nierównowagi energii jest albo obrona męskości, albo wyparcie się jej i wręcz przepraszanie za bycie mężczyzną.

U kobiet objawem nierównowagi jest przesada w podkreślaniu swych cech kobiecych lub zaprzeczanie i odrzucanie swej kobiecości.
Każda kobieta i każdy mężczyzna mogą nauczyć się rozumieć żeński i męski aspekt swojej wewnętrznej energii.
Kiedy to się stanie, zaczniemy rozumieć nie tylko osoby pici przeciwnej, ale przede wszystkim zaczniemy rozumieć siebie. Jak często pozwalamy sobie na zaprzestanie poszukiwań i słuchanie intuicji?

Czy potrafimy być równocześnie delikatni i pełni mocy, czy też dominuje tylko jedna cecha - kosztem drugiej?

Jak udaje się nam zrównoważyć działanie z byciem?
Iluż z nas potrafi kochać, ale nie pozwala sobie na przyjmowanie miłości; potrafi dawać, a nie pozwala sobie na przyjmowanie wsparcia i opieki od innych?

Wszyscy jesteśmy, w większym lub mniejszym stopniu, energetycznie niezrównoważeni.

Zbyt dużo energii męskiej wcale nie sprawi, że mężczyzna będzie bardziej męski. Podobnie, zbyt mało energii męskiej lub zbyt dużo żeńskiej nie oznacza, że mężczyzna będzie bardziej tolerancyjny czy kochający.
Stanie się tylko bezsilną ofiarą.

Każda z ról ofiary jest wynikiem nierównowagi pomiędzy żeńskim i męskim aspektem energii.

Jeżeli aspekt żeński przeważa nad męskim, nierównowaga objawia się na różne sposoby. Przede wszystkim możemy utknąć w negatywnych emocjach.
Przechowujemy w sobie urazy i oskarżenia, co prowadzi do chorób.

Nie możemy przebaczyć i zapomnieć urazów z przeszłości.
Brakuje męskiej energii, która mogłaby przemienić ten zastój w integrację.

Jeżeli nierównowaga jest zbyt duża, złość może przekształcić się w potrzebę odwetu. Nawet jeśli zniszczymy w ten sposób siebie, to przecież zemsta jest „rozkoszą bogów".

Energia staje się wówczas destrukcyjna, co w końcu prowadzi do samozniszczenia.

Kiedy przeważa energia męska, kosztem żeńskiej, tłumimy emocje, zamiast w zdrowy sposób je wyrazić.
Z przytłaczającą przewagą energii żeńskiej nigdy skutecznie nie spełnimy naszych marzeń ani nie osiągniemy celów.
„Któregoś dnia to się stanie" - mówimy, ale ten dzień nigdy nie nadchodzi.
Wypowiadamy tylko pobożne życzenia, które się nigdy nie spełniają.
Mamy marzenia i plany, które by się spełniły, gdyby tylko było więcej pieniędzy; gdyby ktoś zaopiekował się dziećmi; gdyby była możliwość rozpoczęcia tego od nowa; gdybym tylko mógł zdobyć ten stopień naukowy; gdyby tylko, gdyby tylko... Jest to oznaka braku męskiej energii, która by dopełniła i zrealizowała plany; jest to życie możliwościami, ale nie rzeczywistością.

Aby osiągnąć harmonię, musimy zrozumieć żeński i męski aspekt energii oraz zobaczyć, gdzie istnieje nierównowaga.

Nie jest to takie łatwe, jak się może wydawać, ponieważ istnieje wiele różnych dziedzin w naszym życiu, w których wzmocniliśmy jeden aspekt kosztem drugiego.
Na przykład, możemy się czuć zdominowani w życiu osobistym, w związku z drugą osobą, a doskonale funkcjonować w pracy zawodowej.
U niektórych przewaga jednego aspektu może być widoczna we wszystkich dziedzinach.

Naszym zadaniem jest odkrycie, w jakich dziedzinach brakuje nam energii żeńskiej, a w jakich męskiej.

Odkrycie i obserwowanie ich pozwoli nam odbudować brakującą energię.
Kiedy w jakiejś dziedzinie odkryjemy nadmiar któregoś z aspektów, możemy odwołać się do energii przeciwnej, czyli naszej wewnętrznej kobiety lub wewnętrznego mężczyzny, aby współpracowali z nami w celu przywrócenia równowagi.

Pozwól im wejść, rozmawiaj z nimi, przestań traktować ich jak kogoś obcego.
Aby przywrócić równowagę, kobieta musi poznać swoją kobiecość, ą mężczyzna zaprzyjaźnić się ze swoją męskością.
Aby zrównoważyć kobiecość, rozmawiaj ze swoją wewnętrzną kobietą i zaprzyjaźnij się z nią.
W celu zrównoważenia męskości trzeba zaprzyjaźnić się ze swoim wewnętrznym mężczyzną.

Nie koncentruj się na wzmocnieniu tylko jednej części, ale na harmonii obydwu, na ich współpracy, wspólnym działaniu jako jednej siły, służącej do tworzenia rzeczywistości z mocą, elokwencją, majestatem i z miłością.

Kiedy te dwie magiczne części będą współpracować, powstanie w nas równowaga i harmonia, dzięki którym stworzymy pożądaną przez nas doskonałą rzeczywistość.
Odkryjemy również pełnię siebie, swoje prawdziwe Ja, pełnię tego, kim jesteśmy i po co tu jesteśmy.

Colin Sisson, Podróż w głąb siebie

Zobacz także :

• Życie w harmonii

• Umysł kontra ciało

• Zaakceptuj i bądź wolny…

• Wewnetrznie podzieleni

• Mądrość

Michel Leiris, Wiek męski (1939)

Śniadanie Mistrzów sfeminizowało się. Kluczowym tematem tego cyklu jest kultura, zaś w tejże pojawia się coraz więcej kobiet. Jak się jednak okazuje, ich droga wciąż nie należy do łatwych. Chyba, że tworzą pod męskimi pseudonimami lub działają w sferze, w której łatwo ukryć płeć. Może powinniśmy za to winić kształtujący nas i wpływający na nasze postrzeganie kultury kanon, w którym wciąż tak mało jest kobiecych nazwisk?

Na niedzielne śniadanie zaprosiliśmy Agnieszkę Kłos, Małgorzatę Maciejewską i Marcina Boronowskiego, aby wspólnie zastanowić się nad sytuacją kobiet w kulturze. Czy twórczynie traktowane są na równi z twórcami? Czy wobec ich dzieł wysuwane są jakieś specjalne oczekiwania? Zapraszamy do lektury ostatniej części dyskusji, która odbyła się w klubokawiarni “Mleczarnia”.

Czytaj część pierwszą

Czytaj część drugą

Małgorzata Jarząb: Teraz chciałabym zapytać: jak się odnajduje kobieta w kulturze? Tradycyjna antropologia rozdziela sferę kultury od sfery natury, przypisując tą pierwszą mężczyznom, zaś drugą pozostawiając kobietom. Fakt, iż jest tak mało twórczyń miałby więc wynikać z samej istoty kobiecości. Równocześnie kobiety-twórczynie często się spotykają z różnego rodzaju trudnościami. Być może istnieje „szklany dach”, który nie dopuszcza ich do większej popularności? Często ich twórczość skazana jest na zaetykietowanie w stylu „literatura menstruacyjna”. Mimo zmian, jakie zachodzą w naszym społeczeństwie, sytuacja twórczyni wciąż jest trudna.

Agnieszka Kłos: Trudność wynika z przyzwyczajenia się do wygód i do bezkonkurencyjności. Mężczyźni żyli przez bardzo długi czas w takiej sytuacji, więc dziś trudno jest im oddać część pola kobietom czy zauważyć w nich realnego rywala, jak również przyznać, że czasami muszą przegrać w rynkowej czy społecznej konkurencji. Pozycja kobiety bardzo często jest efektem takiego patrzenia; to jest Obcy, który chce wkroczyć na teren zarezerwowany tylko dla nas, teren elitarny.
Pracowałam przez bardzo wiele lat w działach kultury redakcji wrocławskich i warszawskich. Między innymi w gazecie, która szczyci się mianem największego dziennika intelektualistów Europy Środkowowschodniej. Ta gazeta rządzi się prawami zdrowo pojętego feminizmu. Jest to jedyne znane mi miejsce w Polsce, gdzie w pracy, w przestrzeni publicznej, są bidety czy automaty z podpaskami. Większość szefów to kobiety, a spora liczba tematów, które wchodzą na czołówkę czy w ogóle do gazety, to tematy z obszaru feminizmu i ruchów wolnościowych. Szefem działu, w którym pracowałam, była również kobieta. Ona pewnego dnia odchodzi, zaś jej miejsce zajmuje szef. Wchodzi więc na pierwszą wizytę do naszego pokoju i widząc przy biurku dziennikarki i redaktorki, mówi: „Ale tu kurnik. Trzeba będzie część tych kur zwolnić.” Ta gazeta szczyci się mianem opiniotwórczej, rola dziennikarza ma się tam sprowadzać do niesienia kaganka oświaty. Wydawało mi się, że w czasach, w których żyjemy, pewne standardy wynikłe z etapów równouprawnienia mamy już za sobą. Tymczasem przychodzi szef, który podlega strukturze organizacji tej gazety i mówi coś niedopuszczalnego w miejscu publicznym.

Inny przykład. Miałam osobiste spotkanie z szefem tej gazety w Warszawie. Wybitny intelektualista, bardzo ceniony w Europie. Myślałam, że jak do niego pójdę, to pogadamy sobie na równych prawach. Przeszłam wtedy przez kanały powstańcze jako jedyna kobieta i jedyny cywil. Chciałam się z nim tym doświadczeniem podzielić. Siedzimy, gadamy i on mówi w pewnej chwili: „O, to masz rzeczywiście niesamowite doświadczenie, masz świetne wykształcenie, jesteś współczesnym Leonardo da Vinci”. Po czym dodał: „Wiesz co, twój mąż będzie miał się z tobą dobrze.” Cała moja wiara w to, że to jest człowiek nadążający za pewną transgresją intelektualną, że można z nim pogadać na równych zasadach, okazała się mrzonką. Bo zastałam w gabinecie faceta w najbardziej stereotypowym sensie, który ma w głowie XIX wiek, cały intelektualny bełkot, w którym kobieta jest tylko subtelnym kwiatem wczepionym w butonierkę.
Te doświadczenia pokazały mi dokładnie, gdzie ja się znajduję w polu kultury oficjalnej. Dlatego zostałam freelancerem. Podjęłam może osobistą straceńczą walkę, ale żyje mi się teraz lepiej. Przynajmniej nie czuję nad sobą szklanego sufitu.

Małgorzata Maciejewska: Nikt cię nie usadza na tak zwanym twoim właściwym miejscu.
Ania Zawadzka przyjechała do nas kiedyś na wykład i opowiadała, jak podczas zebrania redakcyjnego rozmawiali nad nowym tytułem. Ona chyba była w coś zaangażowana i chciała o tym powiedzieć, a nagle kolega się do niej zwraca i mówi: „Ale ty dzisiaj pięknie wyglądasz”. To była taka sytuacja szoku, że nie wiedziała co odpowiedzieć.

Marcin Boronowski: Powinna odpowiedzieć: a ty wyglądasz silnie.

MM: Mogła tak odpowiedzieć. Ale ona wiedziała, że ten facet nie zrobił tego świadomie, żeby wtłoczyć ją w jakąś rolę. To była nieświadoma praktyka powołująca płeć.

MB: On chciał zrobić dobrze.

MM: Tak, a dla niej to było najgorsze, co mógł zrobić w tej sytuacji, kiedy ona chce się wykazać swoim intelektem i argumentami.

MJ: Chyba czasami mamy do czynienia z takim bezmyślnym powielaniem schematów przez mężczyzn, którzy wcale nie są antyfeministami. Kiedy jeden z moich redakcyjnych kolegów zapraszał nas na koncert pewnej piosenkarki, sformułował to następująco: „Zapraszam was na koncert młodej, ślicznej i utalentowanej artystki”. Wydaje mi się, że to strasznie częsta praktyka, zupełnie nieuświadomiona, bo przecież zapraszając na koncert mężczyzny nie zacząłby od podkreślenia, iż jest to artysta przystojny i przeuroczy.

AK: To zdradza pewien kompleks i niedopasowanie społeczne. Kobieta wyposażona, tak jak mężczyzna, w intelekt, budzi przerażenie. Jest to przerażenie na widok Obcego, który podszywa się pod faceta. Przeciętny mężczyzna zwyczajnie sobie z tym nie radzi, dlatego zaczyna od takiego seksistowskiego wstępu, który ma tę osobę osłabić, podważyć jej realną wartość. Tak dzieje się w przypadku pięknych kobiet, które "na dodatek" mają talent. Ich talent rozpatrywany jest w kategoriach dodatku, który łatwo można spacyfikować.

MB: Czytając ostatnio parę esejów, spotkałem się z takim stwierdzeniem, że pod adresem artystek kierowane są specyficzne oczekiwania: żeby ich prace np. plastyczne miały charakter bardziej dekoracyjny, milutki dla oka, a nie żeby podejmowały jakieś drastyczne sprawy społeczne, czy żeby za pomocą brzydoty czy szokujących zestawień prezentowały jakieś poglądy kontrowersyjne. Tak jest?

MM: Na pewno. Dziś twórczynie podejmują takie tematy jak, co jest charakterystyczne dla współczesnej sztuki feministycznej, obrazowanie fekaliów. To nie jest bezmyślne wykorzystywanie szokujących elementów, ale przemyślana strategia polityczna, która pokazuje, kim ja właściwie jestem w tej kulturze, czyli że jestem pewnego rodzaju wykluczeńcem, odpadem, odchodem, elementem wyrzucanym z tożsamości zbiorowej.

AK: W swoim życiu przekraczam sferę słowa i obrazu i mam doświadczenia związane z obydwoma środowiskami artystycznymi. Środowisko "sztuk wizualnych" jest o wiele bardziej przychylne kobietom. Może akademie w Polsce uczą znacznie bardziej feministycznego podejścia do fachu albo te kobiety mają taką moc, jest ich tak dużo, że jednak zmiękczają męską strukturę. Natomiast jeśli chodzi o tak zwane "sztuki słowa pisanego”... takich szowinistów nigdzie i nigdy nie spotkałam. Zwłaszcza poeci charakteryzują się taką specyficzną postawą wobec kobiet. Nie wypada mi nawet zacytować pewnych anegdot czy też określeń, które padają w ich kręgu pod adresem dziewczyn, które pewnego dnia zaczynają pisać wiersze.

MB: Po prostu oni potrzebują kobiety jako tego kwiatu, który się opiewa, ewentualnie jako muzy, która będzie poetę nastrajać do pisania wiersza a nie jako konkurencyjnej poetki i równorzędnego intelektualnego partnera. Od tego są kumple, z którymi poeta idzie na piwo, czy raczej na wódkę.

MM: To chyba też jest specyfika gałęzi sztuki. Język jest silnie zmaskulinizowany. Poprzez język silnie odtwarzają się podziały płciowe. Więc tutaj ta pozycja mężczyzn jest jak najmocniej broniona. Sztuki wizualne są w pewnym sensie bardziej niszowe niż poezja i proza, trzeba je oglądać w specyficznych miejscach, nie można pójść do biblioteki i ich wypożyczyć. Obraz, szczególnie sztuki alternatywnej, jest też mniej zrozumiały, bardziej zaowalowany.

MJ: Nie ma rodzaju gramatycznego.

AK: Poza tym bardzo często obraz występuje bez kontekstu, bez podpisu. Nie jesteśmy więc w stanie odgadnąć płci autora. Natomiast w wypadku książki zdradzi to nam od razu rodzaj gramatyczny czy imię i nazwisko.

MB: Czyli piszcie panie pod pseudonimami.

MM: Tak robiły właśnie pierwsze pisarki science-fiction czy fantasy, one nie weszłyby do tego męskiego środowiska, gdyby nie przyjmowały męskich pseudonimów.

AK: Swego czasu zarabiałam wygrywając konkursy literackie i żyłam z tych pieniędzy. Pomyślałam, że jurorami takich konkursów, w których można wygrać grubą forsę, są faceci, wobec czego warto przybrać męską ksywkę. Jako Jakub Piękny wygrywałam duże konkursy literackie w Polsce. Jakież było zdziwienie szacownego grona, kiedy po nagrodę przyjeżdżała niewielkiego wzrostu i młoda dziewczyna. Ta konkursowa proza nie zapowiadała kogoś takiego.

MB: Piękna tak, ale nie Jakub. Ja mam krótką pamięć do nazwisk, ale w okresie międzywojennym była taka pani która publikowała jako pan, a potem okazała się transseksualistą. Może to jest dobry chwyt: wejście jako piąta kolumna, pod przebraniem. Potem dopiero zrzucamy maski i pokazujemy, kim naprawdę jesteśmy i zostajemy już w tej sferze.

MM: Jest to jakiś kanał, możliwość wyjścia. Tylko ja się zastanawiam: dlaczego my musimy to robić? Dlaczego musimy tą maskę przywdziewać, dlaczego mamy się kamuflować a nie otwarcie manifestować to, kim jesteśmy?

AK: Najgorsze jest to, że tak naprawdę dyskryminacja uderza w podstawę naszego życia. Tu nie chodzi już tylko o godność. Ja robiłam to, żeby zarobić na chleb. Dlatego myślę, że dyskryminacja bardzo silnie uderza w kobiety, bo pozbawia je zwyczajnie środków do życia. Wtedy to już nie są zabawy akademickie czy gadanie o ornamentach w sztuce, tylko zwyczajna harówka w poszukiwaniu chleba. Jeżeli realnie na rynku pracy zarabiam mniej, albo nie jestem zatrudniana tylko dlatego, że jestem kobietą, to zaczyna się robić groźnie.
Wydaje mi się, że to jest najtwardsze i najgorsze w kulturze, jeśli mówimy o dyskryminacji: ona bezpośrednio uderza w ekonomię kobiety. Wiem, ile zarabiają moi koledzy w tym samym zawodzie, jakie obowiązują stawki na rynku. Ja tych stawek nigdy nie osiągnę. W rozmowie kwalifikacyjnej, kiedy staramy się o jakieś stanowisko, zawsze podane są idealne cechy kandydata, nigdy kandydatki. Z góry wiem, że idąc tam, raczej wyniosę rozczarowanie. Nikt nie powie: świetnie, wykształcona i na dodatek kobieta, być może to poszerzy horyzonty w naszej firmie.

MJ: Może w takim razie potrzeba jakiś rozwiązań systemowych? Może, wracając do literatury, moglibyśmy zacząć od kanonu? Powinniśmy go zmieniać?

AK: Przykładem takiego odwrócenia porządku i takiej sprawy wywrotowej jest na pewno przypadek Doroty Masłowskiej. To jest szczególny i dziwny przypadek, ponieważ mamy tutaj do czynienia z pisarką, która nie fałszuje swojej płci. A jednak jest to produkt świetnie zareklamowany i sprzedany przez facetów, uderzający w kanon feministyczny, w literaturę menstruacyjną. Kilku ważnych panów usiadło przy jednym stole i zaplanowało karierę młodej licealistki z Sopotu. Wylansowali dziewczynę, która ich zdaniem jest Silnym; fajna laska, nie gadająca bzdur o feminizmie. Bo dziewczyny w środowisku literackim są potrzebne, żeby opowiadać o nich dowcipy albo zarabiać pieniądze. Jeśli jednak w grę wchodzi myślenie wartościami to nagle nie ma miejsca na rozważanie o czyjejś płci czy seksualności.

MM: To, co nie było widoczne w całej tej historii, to fakt, że była to strategia na wykluczenie kwestii kobiecej. Ale gdybyś powiedziała to publicznie, to zostałabyś uznana za osobę, która wytwarza teorię spiskową. Bo to jest tylko i wyłącznie jej talent, jej zasługi, jej pisarstwo. Oskarżenia o tworzenie teorii spiskowych są jednym z powodów, przez które feminizm nie może wypłynąć na szerokie wody.

AK: Jeżeli feminizm będzie podążał drogą kanału nieoficjalnego to może przynieść kanonowi literackiemu wiele dobrego. Siła tkwi w małych wydawnictwach, które powoli zaczynają rozkwitać. Są to wydawnictwa niszowe, nastawione na kilkaset egzemplarzy, po sprzedaniu których drukuje się kolejną partię książek.
Przykładem przebudowywania kanonu w Polsce są eseje Herty Műller, rumuńskiej intelektualistki, która mieszka w Niemczech. Zostały one wydane w Polsce z dziesięcioletnim opóźnieniem, mimo że ich autorka nie należy do czołowych feministek. Warto wspomnieć również o książkach Judith Butler, które dopiero nie tak dawno ukazały się na polskim rynku. Zastanówmy się, jaka przepaść dzieli nas od światowego kanonu. Bez Judith Butler, bez tych wszystkich filozofów, którzy interesowali się płcią na przełomie XX i XXI wieku, byłabym bezbronna jako krytyk. Nie mogłabym przecież nadążyć za transgresją artystów. Feminizm, równouprawnienie, kwestia płci i kwestia seksualności trafiły na taki moment w dziejach, że tak czy inaczej za kilka lat okaże się, że nie ma artysty w Polsce, który by o tym choć raz nie powiedział. Jesteśmy już intelektualnie przygotowani do tego, i pozostaje tylko pytanie związane z naszym krajem: czy społecznie też jesteśmy na to gotowi?

MJ: W naszej dyskusji kilkakrotnie padło nazwisko Janion jako przykład autorytetu. Jakie jeszcze nazwiska warto wymienić?

AK: Dla mnie na pewno nieustępliwy w swojej postawie, a więc godny naśladowania jest Marek Edelman. To nie jest kobieta, ale to jest osoba przegrana z pozycji swojej własnej biografii. Można powiedzieć, że zarówno kobieta, jak i Żyd są w Polsce przegrani z racji swojego urodzenia. Marek Edelman jest niezłomny w swojej postawie. Współorganizował powstanie, aby nie dać się wepchnąć na beczkę w getcie. Usprawnił metody leczenia wad serca, żeby odkłamać mity na temat zacofania lekarzy w komunistycznej Polsce. A potem sprzeciwił się typowo polskiej religijności na pokaz, powtarzając zdanie; Zagłada i wszelkie pogromy wyszły z kościoła katolickiego na ulicę. Edelman jest dla mnie strażnikiem pamięci, pojętej w jak najszerszym i najlepszym tego słowa znaczeniu. Pamięci straumatyzowanej, ale polskiej.

MB: Ja w tym momencie zamiast wskazywać na żyjącą osobę (których byłoby kilka z różnych obszarów) pozwolę sobie oprzeć się na bohaterze literackim, którego postawa zapadła mi w pamięć i chyba inspiruje mnie do moich działań. Jest to Orr z „Paragrafu 22” J. Hellera, czyli niby szalony pilot prowokujący katastrofy swojego samolotu, jednak w taki sposób, że nikt przy tym nie ginie, zaś on za każdym razem ćwiczy wszystkie procedury awaryjne, by w końcu wykorzystać je do swojego szalonego, lecz doskonale przemyślanego, planu dezercji z wojska. Czyli w szaleństwie metoda – mam wrażenie, że i ja zaangażowałem wszystkie swoje cnoty męskie do mojej szaleńczo rozsądnej ucieczki od toksycznej męskości.

MM: Ja strasznie nie lubię posługiwać się pojęciem autorytetu, ponieważ niemal samoistnie odtwarza się wtedy relacja hierarchiczna, z którą na co dzień staram się walczyć, ale w którą jestem również silnie uwikłana. Ja raczej posłużyłabym się nazwiskami kobiet, które mnie otaczają swoja opieką, czy to dosłownie czy intelektualnie. Takimi kobietami są dla mnie Kasia Gawlicz, Marta Trawinska, Dominika Ferens i Ewa Banaszak, a poza nimi w sensie powiązań intelektualnych to Ewa Charkiewicz, Kopciewicz, Butler, Filipiak, Wolf, czy Susan Bordo. To one mnie ukształtowały i im najwięcej zawdzięczam.

Uczestnicy dyskusji:

Agnieszka Kłos
Autorka książki “Całkowity koszt wszystkiego”. Stypendystka Ministra Kultury – uczestniczyła w warsztatach literackich prowadzonych przez Jerzego Pilcha, Tadeusza Słobodzianka, Ingmara Villquista i Ireneusza Brzyka. Laureatka wielu konkursów literackich, m.in. Uniwersytetu Gdańskiego, w którym otrzymała wyróżnienie „ex quo” z Dorotą Masłowską. Pracowała w „Gazecie Wyborczej” i “Dużym Formacie”. Jest redaktorką pisma „Rita Baum” i magazynu internetowego www.ritabaum.serpent.pl oraz wiceprezeską Stowarzyszenia Artystycznego „Rita Baum”. Autorka projektu multimedialnego związanego z mapą pamięci Wrocławia “Breslau cv”. Publikuje analizy, krytyki, felietony, recenzje i fotografie, m.in. w „Pozytywie”, „Arteonie”, “Formacie”, portalach www.e-teatr.pl, www.swiatobrazu.pl, www.feminoteka.pl, www.wywrota.pl. Wykłada fotografię prasową i dziennikarstwo internetowe w Dolnośląskiej Szkole Wyższej. Prowadzi literackie i dziennikarskie blogi w sieci (www.agniusza.blog.pl, www.ifigenia.blog.pl), prezentuje fotografie oraz instalacje podczas indywidualnych i zbiorowych wystaw. Od kilku miesięcy prowadzi cykl autorskich spotkań i wykładów poświęconych współczesnej sztuce, „Wolna Amerykanka” oraz spotkań z pisarzami i wydawcami - “Czytelnia Gepperta” w Otwartej Pracowni Gepperta we Wrocławiu.

Marcin Boronowski
Wykładowca języka angielskiego na Uniwersytecie Wrocławskim od 1990 roku, w latach 1996-2006 wykładowca przedmiotów językoznawczych i akademickiego pisania w Nauczycielskim Kolegium Języków Obcych w Legnicy. Grafik komputerowy amator, sporadycznie publikujący swe prace, m. in. w Gazecie Wyborczej. Od jesieni 2006 autor internetowej strony Biuletyn Myśli Antyseksistowskiej Antyfacet RP. Od czerwca 2007 autor happeningów realizowanych we Wrocławiu i zaangażowanych na rzecz emancypacji obyczajowej mężczyzn i przeciwko wszelkim stereotypom płciowym, w których występuje pod pseudonimem Naczelny Antyfacet RP. Współpracuje z wrocławskim oddziałem Kampanii Przeciw Homofobii, tworzącym się stowarzyszeniem Trans-Fuzja i środowiskiem feministycznym Wrocławia, a w szczególności ze Studenckim Kołem Naukowym Queer Studies „Nic Tak Samo”. W życiu codziennym buntownik wobec stereotypu męskiej roli płciowej.

Małgorzata Maciejewska
W 2003 roku ukończyła szkołę średnią (II LO im. Marii Konopnickiej w Opolu) i rozpoczęła studia na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego w Instytucie Socjologii. Obecnie studentka V roku. Pisze pracę magisterską dotycząca dyskursywizacji doświadczeń anorektycznych i bulimicznych, pt: „Kulturowe podłoże chorób odżywiania się. Bulimia i anoreksja jako graniczne elementy dyskursu szczupłości”.
Od 2006 jest przewodniczącą Koła Naukowego Interdyscyplinarnej Grupy Gender Studies. Od 2007 współorganizuje Warsztaty Feministyczne i wykłady w ramach działalności koła. Jest feministką.

Małgorzata Jarząb – moderatorka
Filolożka, nauczycielka, feministka. W najbliższym czasie bronić będzie swojej pracy magisterskiej z pogranicza literatury i gender studies, poświęconej południowoamerykańskim poetkom. Dziennikarka portalu G-punkt.pl -zajmuje się organizacją cyklu „Śniadania Mistrzów”.

Zdjęcia: Damian Nowakowski

Śniadania Mistrzów to poranne sesje dyskusyjne, na których degustowane są najważniejsze zjawiska współczesnej kultury i sztuki. Oprócz zagadnień regularnie wypływających w publicznej debacie na temat kultury, poruszane są także wątki niesłusznie spychane na jej margines albo te, które z różnych wstydliwych względów nie dostają się nawet w jej obręb.

Partnerzy “Śniadań Mistrzów”:

Śniadanie Mistrzów sfeminizowało się. Dotychczas rzeczywiście dominowali w nim Mistrzowie. Może to wina nazewnictwa? A przecież jest tyle kobiet, które miałyby mnóstwo do powiedzenia na tematy związane z szeroko pojętą kulturą... Tylko... wcale ich tak nie widać. Na niedzielne śniadanie zaprosiliśmy Agnieszkę Kłos, Małgorzatę Maciejewską i Marcina Boronowskiego, aby wspólnie zastanowić się nad sytuacją kobiecych autorytetów w kulturze. Czy 'autorytet' musi być rodzaju męskiego? Jaką siłę oddziaływania mają stereotypy płciowe w XXI wieku? I dlaczego określenie "feministka" jest wciąż w tak wielu środowiskach obelgą? Zapraszamy do lektury pierwszej części dyskusji, która odbyła się w klubokawiarni "Mleczarnia".

Małgorzata Jarząb (moderatorka): Spotkaliśmy się tutaj w ramach cyklu „Śniadania Mistrzów”. W tej nazwie słowo „mistrz” występuje w rodzaju męskim. A czy istnieją mistrzynie? Dlaczego jest ich tak mało? I tak naprawdę, czy w kulturze funkcjonuje pojęcie mistrzyni?

Agnieszka Kłos: Trzeba było by się zastanowić, dlaczego G-punkt.pl jak dotąd organizował tylko "Śniadania Mistrzów". Ktoś wreszcie wpadł na pomysł bardzo oryginalny, świetny i świeży, zorganizowania "Śniadania Mistrzyń". Ta idea wydała mi się z jednej strony dobra i dowcipna, a z drugiej bardzo potrzebna.

Dla mnie mistrzynią jest niewątpliwie „Królowa Pszczół” związku feministycznego, osoba, która niejako przeszczepiła feminizm do Polski, mianowicie Maria Janion. Jeśli myślę o mistrzyni, to myślę o tej starszej kobiecie, niezwykłej intelektualistce, która spełnia paradygmat intelektualistki europejskiej, ale jest też mocno zakorzeniona w Polsce, tak, że najlepiej tłumaczy nam feminizm "na polski".

Małgorzata Maciejewska: Ale z drugiej strony, jeśli rozważamy mistrzostwo, to trzeba popatrzyć na jakiej płaszczyźnie je analizujemy - gdzie kobiety się pokazują a gdzie znikają, gdzie są niewidoczne. Janion jest mistrzynią w określonych środowiskach. Natomiast nie jest nią na tyle, żeby być bezdyskusyjnym autorytetem na bardzo różnych polach.

AK: Wydaje mi się, że to jest bolączka naszych czasów. Środowiska są silnie podzielone i mamy kryzys autorytetu, bez względu na to czy dzielimy ten autorytet ze względu na płeć, czy nie. Maria Janion otwiera niektórym kobietom oczy. Wprowadziła kulturę polską w przestrzeń feminizmu. Zaczęła może od trochę naiwnego spojrzenia na romantyzm i przewartościowania go pod kątem feminizmu, ale zrobiła kawał dobrej roboty. W moim sercu na pewno ma swoje miejsce, tak jak w sercach wielu kobiet, zarówno tych młodszych i starszych. Wychowała zresztą całe pokolenie bardzo ambitnych, twórczych intelektualistek, że wspomnę chociaż tylko o tych sztandarowych: Kasi Czeczot czy o Kazi Szczuce. One pójdą dalej i wykształcą zupełnie nową kadrę bardziej świadomych kobiet i być może w przyszłości staną się dla kogoś autorytetem.

MJ: Jednak w powszechnym ujęciu ideał kobiety jest chyba inny niż Maria Janion. To jest Matka Polka, ktoś, kto się poświęca przede wszystkim dla rodziny. Jak ma się ten model społeczeństwa patrialchalnego do rzeczywistości?

Marcin Boronowski: Chciałbym wrócić jeszcze do początku tej dyskusji i pytania, dlaczego tak mało jest mistrzyń. Odpowiedź jest prosta: bo to nie leży w stereotypowej roli żeńskiej. Rola żeńska polega na tym, żeby grać ciałem, a raczej być ciałem niż intelektem. Kobieta jest tą istotą ciałozależną i mężozależną, jej zadaniem nie jest pouczać, ale być pouczaną, opierać się na twardym, racjonalnym umyśle męskim i przynajmniej udawać, że tego potrzebuje, aby się odnaleźć w życiu. Oczywiście to stereotyp krzywdzący dla kobiet, mimo że na pewnym poziomie wygląda na uprzywilejowany. Kobieta, pozwalająca umieścić się w takim stereotypie, nie rozwija swojego intelektu, nie pracuje nad zdobyciem kwalifikacji zawodowych, które uniezależnią ją w życiu od mężczyzny, więc jest potencjalnie zagrożona. Wystarczy tylko, że ciało - jej jedyny atut - zostanie drastycznie uszkodzone i przestanie być atrakcyjną zabawką erotyczną dla mężczyzny. Gdy tak się stanie, może pójść po prostu w odstawkę. Jeżeli tramwaj przejedzie kobiecie nogę, nie uszkodzi wyłącznie narządu ruchu, tylko poważny fetysz erotyczny. Mężczyźnie wystarczy dorobić protezę, żeby się nauczył chodzić i obsługiwać trzy pedały w samochodzie i już budzi podziw, w tym sensie, że dalej sobie jakoś radzi w życiu. Kobieta bez piersi alb nogi jest już praktycznie do niczego, jeżeli społeczeństwo nie widzi wartości w jej intelekcie, czy też możliwości jego rozwijania, jej rola się kończy. Mężczyzna, pan i władca w domu, znajduje sobie nową, nieuszkodzoną kochankę, a stara kończy swoje życie w nędzy.

Oczywiście taki stereotyp uderza również w mężczyzn, albowiem wiąże się z koniecznością wyparcia świadomości ciała i odgrywania istoty racjonalnej, zimnej, kalkulującej, u której ciało jest wyłącznie maszyną mającą służyć do realizacji jego zadań. W ten sposób mężczyzna jest pozbawiony wielu pozytywnych doznań, które mogłyby wzbogacić jego egzystencję, gdyby miał prawo do tego, co u kobiet jest po prostu powinnością. Jednym słowem, jeżeli chcemy by było więcej kobiet intelektualistek, cenionych właśnie za ten aspekt ich osobowości, powinniśmy zabrać się wspólnie za dekonstrukcję stereotypów płciowych, w tym także stereotypu męskiego, który kreuje od strony mężczyzn nierealistyczne oczekiwania względem kobiet. Rzekłbym, że jesteśmy obecnie na takim etapie historii, gdzie panuje mocne napięcie pomiędzy stanem faktycznym a stanem obyczajowości. Kobiety w większości już wyemancypowały się, zdobywają wykształcenie, wysokie kwalifikacje zawodowe, a mężczyźni dalej mają wbijany w głowę obraz kobiety jako jakiejś kruchej Sierotki Marysi, która dopiero przy mężczyźnie może się odnaleźć. Dlatego panowie unikają wybierania na partnerki erotyczne i do emocjonalnych związków te bardziej inteligentniejsze, albo one godzą się udawać osoby głupiutkie i nieporadne po to, żeby nie zniechęcić i nie przestraszyć mężczyzny.

AK: Może spróbujmy odlepić się od tego dyskursu akademickiego.Być może kultura rzeczywiście karmi się na co dzień takim stereotypem, ale ja również na co dzień uprawiam kulturę i robię bardzo wiele, żeby ten stereotyp zmienić. Nie wiem, czy jestem na straconej pozycji, ale wydaje mi się, że rozbijanie tych dwóch światów – męskich i żeńskich - niewiele daje. Spróbujmy przełamać te stereotypy.

MB: Oczywiście, ale zanim je złamiemy, warto je też nazwać i zdefiniować obszary, nad którymi musimy się jeszcze zastanowić.

MM: Według mnie dyskurs akademicki to jedno z lepszych narzędzi do analizowania i rozpracowywania sytuacji. Warsztat feministyczny, czyli rozgryzanie rzeczywistości pod kątem płciowości, przekłada się na codzienną praktykę. Na to, w jaki sposób zachowuję się wobec mężczyzn, kobiet, wobec całego continuum płciowości, ponieważ nie mamy tylko mężczyzn i tylko kobiet. Dyskurs akademicki jak najbardziej przydaje się w życiu codziennym.

AK: Ja się tym fascynowałam we wczesnej młodości, ale później zauważyłam, że oczywiście wiedza jest bardzo potrzebna i być może nawet mogę ją wykorzystać, ale ma się jakoś nijak do tej rzeczywistości zastanej w perspektywie polskiej. Dlatego doszłam do wniosku, że dyskurs akademicki jest istotny, i czasami warto angażować się w działania akademickie czy w warsztaty feministyczne, ale bardzo wiele zależy od nas, od naszej osobistej postawy.

MB: Wydaje mi się, że moje działania jako Antyfaceta, który chodzi po mieście i kontestuje, w sposób otwarty i wyzywający, męski stereotyp płciowy, coś w tym kierunku robią. Oczywiście żadnych bardzo abstrakcyjnych myśli w ten sposób nie przekaże, mogę co najwyżej ludzi zszokować i sprowokować do myślenia, czy poszukiwania wyjaśnień. Jeżeli za mną się niesie już pewna fama, ułatwia to dotarcie na moją stronę internetową. Tam ci, którzy są dociekliwi i intelektualnie zdolni do pojęcia tych rzeczy, trafiają i przyswajają prezentowane wątki.

Mam świadomość, że odkąd moje środowisko studenckie - które, jak każde środowisko, początkowo było bardzo zbulwersowane, i nawet mogłoby reagować w sposób chamski czy homofobiczny - wie, że za moimi działaniami kryje się dobrze przemyślana teoria oraz jej realizacja, to ci ludzie zaczęli wyzbywać się głupawych, seksistowskich żartów, także tych, dotyczących mniejszości seksualnych. Studenci, którzy tak reagowali, ustabilizowali się, nabrali pewnego kulturowego sznytu. Sąsiedzi często patrzyli z obrzydzeniem albo z bulwersacją, kiedy widzieli mnie np. w szpilkach. Odkąd zacząłem być pokazywany w telewizji, nabrali szacunku. Niektóre osoby, wcześniej przechodzące obok i odwracające wzrok, zaczęły mi mówić dzień dobry.

AK: Pokazałeś, że droga feminizmu przebiega od wąskiego dyskursu akademickiego do robienia happeningu, do wielkiej manify, którą ty odgrywasz każdego dnia.

MB: Tak, można powiedzieć, że zrobiłem z życia rodzaj manify albo happeningu.

AK: Chyba w ten sam sposób postąpiły te wszystkie radykalne feministki akademickie, które wyrosły na gruncie dyskursu, a potem po prostu pewnego dnia wyszły na ulicę i zrobiły pierwszą manifę. Okazało się, że było to na tyle trafione i ważne dla struktury społecznej, że pomogło. Wciąż wydaje mi się, że ten ruch jest ważny: wychodzić z murów uniwersytetów i iść w stronę realnego życia.

MB: Tak, oczywiście. Wszystkich nie da się zagonić przecież do książek, żeby zrozumieli pewne kwestie.

AK: Istotną rolę w krzewieniu feminizmu, czy w mówieniu o równouprawnieniu czy albo o śladach dyskryminacji, odgrywa humor. Ty postawiłeś na wielki teatr, ja swoją prozę również doprawiam dużą dawką humoru, najczęściej czarnego. Widzę, że teoretyczne, genderowe rozmawianie z czytelnikami niewiele wnosi, natomiast kiedy czytam swoje opowiadanie „Kutas”, które jest naprawdę absurdalne i śmieszne, otwieram więcej pól do dyskusji, również o dyskryminacji czy przesunięciu ról płciowych.

MB: To też obszar pełen różnych zafałszowań, uproszczeń i aż się prosi o wyśmianie go. Dużo jest takich motywów, które wystarczy zwizualizować, czasami na poziomie chociażby żartu językowego. Humor pomaga uruchomić procesy myślowe u zwykłych ludzi i odkryć, że to co uważają za przeźroczyste i oczywiste wcale takim nie jest, że tam się kryje wiele paradoksów i sprzeczności.

MJ: Manify, happeningi, humor. Co jeszcze można zrobić, aby słowo 'feministka' nie kojarzyło się z okropną babą, która nie wiadomo czego chce i najprawdopodobniej jedyne o co ma w głowie to legalizacja aborcji?

MM: Tutaj znowu zrobimy pętelkę. Najważniejszą może kwestią, z którą boryka się feminizm, jest właśnie przejście do praktyki. Szczególnie emancypacja kobiet, na które najsilniej oddziałują mechanizmy opresyjne – mam na myśli te z klas niższych, wykluczonych na różnych polach, zawodowych, rodzinnych, które nie mają dostępu do sfery publicznej. Działania na tym polu mogłyby spowodować, że kobiety zaczną odzyskiwać głos. Z drugiej strony, jeśli chodzi o feministkę-wiedźmę, to jest to po prostu specyfika polskiej kultury, czyli pewnego dyskursu radykalno-prawicowego.

AK: Ja najczęściej interpretuję środowisko i kraj w kontekście mitu. Gdybyśmy przyjęli taką perspektywę, figura "wyklętej feministki" przynależy do sfery postaci, które muszą zaistnieć w każdym społeczeństwie, ponieważ każda grupa musi mieć rzecz wypartą, jakąś rzecz niezintegrowaną, cień.

MB: Musi mieć jakiegoś wroga wewnętrznego, kogoś kim się straszy. Tak więc: feministki i geje.

MM: Proces emancypacyjny właśnie polega na wchłanianiu takich „nowości”. Problem jest taki, że występując jako feministka, silnie uderzam w tożsamość większości Polaków. I tutaj wzbudza się tak jakby największy, można powiedzieć nawet cielesny, opór przed uznaniem tożsamości.

MB: Tożsamość żeńską bardzo przyjemnie jest ignorować gdy kobiety upominają się o jakieś prawa wynikające z ich fizjologicznych i anatomicznych cech twardych, jak np. sposobu ich uczestnictwa w rozrodczości. Wychodzi przy tym prawo do aborcji, sterowania swoją płodnością, czyli dostęp do tanich, refundowanych przez państwo środków antykoncepcyjnych. Wtedy bardzo przyjemnie się zaprzecza w ogóle istnieniu „kwestii kobiecej” i tożsamości żeńskiej. Jest takie ładne hasło: „Przed Bogiem nie ma kobiety, nie ma mężczyzny, nie ma Greka, Żyda”, czyli wszyscy są NIBY równi. Można rozmyć kobiecą tożsamość w sprawach ogólnoludzkich i przy tym rozmyciu czasem okazuje się, że wartość zarodka jest znacznie większa niż wartość chodzącej z nim kobiety. A z drugiej strony, kobieta mimo wszystko jest poddana swojej obyczajowej stereotypowej roli i jeżeli jej nie spełnia to ma kłopoty. Kobiety intelektualistki, „dla swojego własnego dobra”, muszą udawać osoby głupiutkie, bo inaczej mężczyźni się ich boją, nie mogą takimi rządzić w domu, dyrygować, ustawiać ich przy zlewozmywaku...

MJ: Żeby „zdobyć mężczyznę”, musimy się zachowywać jak idiotki. Jeżeli natomiast chcemy wejść do sfery publicznej - czy nie jest tak jak mówiła Kristeva, że kobieta, kiedy chce wejść do tej sfery, musi się zachowywać jak mężczyzna? Czy możemy mówić o jakimś zbiorze cech kobiecych, do których zaliczałaby się na przykład empatia czy zdolność do współpracy, które są wypierane przez kobiety-liderki?

AK: Wszystko zależy od kraju. Jeżeli mówimy o Polsce to tutaj na pewno tradycja nakazuje, żeby szefem był facet i żeby był to najbardziej stereotypowy facet, czyli macho. Jeśli zaś chodzi o współczesne zarządzanie w krajach, które już zintegrowały tego Obcego na jakimś poziomie, tam bardziej sprawdza się tzw. "miękkie zarządzanie". Odpowiada ono temu, co rozumiemy przez stereotypowe pojęcie kobiety: zdolności do wysłuchiwania, negocjacji. W Polsce na pewno poczekamy, by taki model zaczął obowiązywać. Nie wiem, czy w sferze publicznej kobieta musi stać się karykaturą mężczyzny, żeby coś osiągnąć. Wydaje mi się, że nie. Staram się chronić moją wrażliwość i łączyć potencję z potencją innych kobiet, które myślą podobnie.

Kiedyś pracowałam z samymi mężczyznami. Wynikało to ze specyfiki mojego zawodu i z tego, że nie spotykałam kobiet na swojej drodze zawodowej. Łączyłam się z mężczyznami i wychodziłam z takich relacji zawodowych pokiereszowana, ze szkodą dla swojego ducha albo własnej pensji. W tej chwili wracam na drogę zawodową, ale integruję się z kobietami.

MM: W ogóle chciałabym odwrócić to pytanie. Tutaj na nowo wtłaczamy kobietę, mężczyznę, po prostu człowieka w jakąś etykietkę, kolejną rolę. To pytanie - czy przydałyby nam się nasze „kobiece” cechy w sferze publicznej - jest esencjalizowaniem.

MB: Te cechy nie są tylko kobiece i niedostępne dla innych. Gdyby mężczyźni czuli, że obyczajowo nie są przyblokowani, byliby w stanie wykazywać wiele szlachetnych postaw, tych empatycznych i kooperacyjnych. Jeżeli okazując je zostaną zaetykietowani jako mazgaje albo powie się, że nie są to mężczyźni w ogóle, to się ich terroryzuje. Muszą więc grać, udawać. Dla wszystkich nas byłoby lepiej, gdyby każdy człowiek miał po prostu prawo do nieskrępowanej ekspresji swojej osobowości. Żylibyśmy przynajmniej w prawdzie, bez konieczności udawania, która kosztuje wiele stresu i energii.

AK: Odnoszę wrażenie, że mówimy o jakimś idealnym świecie. Tymczasem realnie każdy z nas może być sobą, ponosi jednak w związku z tym pewne straty. Jestem tego najlepszym dowodem. Istnieją w świecie jednostki, które wciąż wymykają się jakoś stereotypom. Właśnie w nich cała nadzieja. Tak naprawdę jeżeli ty ubierasz na co dzień sukienkę i szpilki, i przekraczasz najbardziej stereotypowy sposób postrzegania mężczyzn; ja uprawiam boks albo chodzę w męskich majtkach i też w jakiś sposób przekraczam tę sferę, którą jest obszar kobiecy. Jeżeli będziemy coraz częściej to robić, coraz wyraźniej to artykułować, dojdzie do przełomu. Być może znajdzie się wtedy kilka osób i pomyśli: „rzeczywiście, coś w tym jest”.

MM: Tylko że te straty są gigantyczne. Przypomina mi się taka anegdota o Margaret Thatcher, która kiedy została panią premier, zrobiła sobie lifting powiek i wycięła żylaki. Swój wygląd zmieniła na bardziej kobiecy, chociaż stanęła na stanowisku typowo męskim. Jeśli chodzi o bycie „liderką”, najlepiej pasowałyby słowa Charkiewicz: mamy model kobiecości neoliberalny. Tutaj kobieta musi być elastyczna, zarazem twarda i miękka. Te sprzeczności powodują dużo pęknięć w samej tożsamości kobiety. Trudno jest godzić życie zawodowe z życiem rodzinnym. Pogodzić te dwie sfery w taki sposób, żeby ta tożsamość była dosyć płynna, nieposzarpana.

AK: Wydaje mi się, że tyle samo wymaga bycie liderem. Nie ma złotego środka i nie możemy wymagać od żadnego społeczeństwa, by ten środek został zapewniony. Doba ma tylko określoną ilość godzin. Jeżeli poświęcasz się karierze zawodowej i chcesz być liderką, to jest to twoja decyzja. Najczęściej, jak wiemy, liderki nie mają życia rodzinnego, tak jak i liderzy go nie mają.

MM: Tylko że dla nich nie jest to zbyt duży problem. Mogą nawet mieć to życie rodzinne, ponieważ ich partnerka się nim zajmie. Natomiast w przypadku kobiety wychodzą po prostu sprzeczności, które zapewne na drodze rozwoju będą rozwiązywane.

MB: Tu brakuje po prostu samego wzorca mężczyzny, który siedzi w domu i robi życie rodzinne. I wtedy większość pieniędzy przynosi do domu kobieta, która właśnie jest liderem, zarządza firmą i nie ma czasu, żeby dopilnować wszystkich spraw domowych. Czyli brakuje modelu houselorda.

AK: Wieżę święcie, że są tacy faceci, którzy naprawdę wolą siedzieć w domu. Przypuśćmy, że iluś mężczyzn naprawdę to robi: tworzy się nowy, być może bardzo subtelny, wzór, który wkrótce obrośnie w tradycję.

MB: On na razie być może zaczyna funkcjonować, tylko jeszcze nie urósł do rangi alternatywnego wzorca męskiego. W innych krajach, zwłaszcza w Skandynawii, to już się dokonało. W Polsce to funkcjonuje faktycznie, tylko że jeszcze nadbudowa w postaci świadomości społecznej tego nie przetrawiła.

AK: Na co dzień, jeżeli jesteśmy głęboko zaangażowani w jakąś pracę, płeć nie odgrywa roli. Jest pewien pułap świadomości bądź nieświadomości, pewien pułap doświadczeń bądź zaangażowania, gdzie płeć jest kostiumem. Ja bardzo rzadko konfrontuję to, że jestem kobietą. Albo nie wybieram po prostu takich przestrzeni, w których byłabym skonfrontowana. Pracuję np. w internecie i ta przestrzeń daje mi płynny kostium tożsamościowy. Kiedyś bardziej starałam się dopasować do społeczeństwa, w tej chwili wybieram raczej zawód freelancera, który powoduje, że jestem traktowana jak kolejna osoba, która przynosi zlecenia bądź żąda tych zleceń, a niekoniecznie konfrontuje się tak silnie ze stereotypami. Może to jest jakiś sposób, a może donkiszoteria.

MM: To jest właśnie charakterystyka środowiska, w którym się obracasz. Ja, kiedy przedstawiam się jako feministka, nie spotykam się zazwyczaj z obelgami, zarzutami tudzież wykluczaniem. W środowisku, w którym jestem, czuję się dosyć bezpieczna z moimi poglądami. Dlatego też moja płeć nie jest taka ważna i mogę cię zrozumieć. Ale też cały czas dostaję po głowie, kiedy próbuję się wychylić z moją tożsamością feministki gdzieś, gdzie te kanty są o wiele bardziej zarysowane, gdzie są bardzo silnie zarysowane granice płciowe.

Czytaj część drugą

Czytaj część trzecią

Uczestnicy dyskusji:

Agnieszka Kłos
Autorka książki "Całkowity koszt wszystkiego". Stypendystka Ministra Kultury – uczestniczyła w warsztatach literackich prowadzonych przez Jerzego Pilcha, Tadeusza Słobodzianka, Ingmara Villquista i Ireneusza Brzyka. Laureatka wielu konkursów literackich, m.in. Uniwersytetu Gdańskiego, w którym otrzymała wyróżnienie „ex quo” z Dorotą Masłowską. Pracowała w „Gazecie Wyborczej" i "Dużym Formacie". Jest redaktorką pisma „Rita Baum” i magazynu internetowego www.ritabaum.serpent.pl oraz wiceprezeską Stowarzyszenia Artystycznego „Rita Baum”. Autorka projektu multimedialnego związanego z mapą pamięci Wrocławia "Breslau cv". Publikuje analizy, krytyki, felietony, recenzje i fotografie, m.in. w „Pozytywie”, „Arteonie”, "Formacie", portalach www.e-teatr.pl, www.swiatobrazu.pl, www.feminoteka.pl, www.wywrota.pl. Wykłada fotografię prasową i dziennikarstwo internetowe w Dolnośląskiej Szkole Wyższej. Prowadzi literackie i dziennikarskie blogi w sieci (www.agniusza.blog.pl, www.ifigenia.blog.pl), prezentuje fotografie oraz instalacje podczas indywidualnych i zbiorowych wystaw. Od kilku miesięcy prowadzi cykl autorskich spotkań i wykładów poświęconych współczesnej sztuce, „Wolna Amerykanka” oraz spotkań z pisarzami i wydawcami - "Czytelnia Gepperta" w Otwartej Pracowni Gepperta we Wrocławiu.

Marcin Boronowski
Wykładowca języka angielskiego na Uniwersytecie Wrocławskim od 1990 roku, w latach 1996-2006 wykładowca przedmiotów językoznawczych i akademickiego pisania w Nauczycielskim Kolegium Języków Obcych w Legnicy. Grafik komputerowy amator, sporadycznie publikujący swe prace, m. in. w Gazecie Wyborczej. Od jesieni 2006 autor internetowej strony Biuletyn Myśli Antyseksistowskiej Antyfacet RP. Od czerwca 2007 autor happeningów realizowanych we Wrocławiu i zaangażowanych na rzecz emancypacji obyczajowej mężczyzn i przeciwko wszelkim stereotypom płciowym, w których występuje pod pseudonimem Naczelny Antyfacet RP. Współpracuje z wrocławskim oddziałem Kampanii Przeciw Homofobii, tworzącym się stowarzyszeniem Trans-Fuzja i środowiskiem feministycznym Wrocławia, a w szczególności ze Studenckim Kołem Naukowym Queer Studies „Nic Tak Samo”. W życiu codziennym buntownik wobec stereotypu męskiej roli płciowej.

Małgorzata Maciejewska
W 2003 roku ukończyła szkołę średnią (II LO im. Marii Konopnickiej w Opolu) i rozpoczęła studia na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego w Instytucie Socjologii. Obecnie studentka V roku. Pisze pracę magisterską dotycząca dyskursywizacji doświadczeń anorektycznych i bulimicznych, pt: „Kulturowe podłoże chorób odżywiania się. Bulimia i anoreksja jako graniczne elementy dyskursu szczupłości”.
Od 2006 jest przewodniczącą Koła Naukowego Interdyscyplinarnej Grupy Gender Studies. Od 2007 współorganizuje Warsztaty Feministyczne i wykłady w ramach działalności koła. Jest feministką.

Małgorzata Jarząb – moderatorka
Filolożka, nauczycielka, feministka. W najbliższym czasie bronić będzie swojej pracy magisterskiej z pogranicza literatury i gender studies, poświęconej południowoamerykańskim poetkom. Dziennikarka portalu G-punkt.pl -zajmuje się organizacją cyklu „Śniadania Mistrzów”.

Zdjęcia: Damian Nowakowski

Śniadania Mistrzów to poranne sesje dyskusyjne, na których degustowane są najważniejsze zjawiska współczesnej kultury i sztuki. Oprócz zagadnień regularnie wypływających w publicznej debacie na temat kultury, poruszane są także wątki niesłusznie spychane na jej margines albo te, które z różnych wstydliwych względów nie dostają się nawet w jej obręb.

Partnerzy “Śniadań Mistrzów”:

Na Mężczyznę od podstaw „napaliłam się” już dobry rok temu, toteż gdy w końcu udało mi się zasiąść do lektury, nastawiona byłam na kawałek dobrej literatury, która przybliży nieco tajemniczą naturę mężczyzn. Zasiadłam do lektury, cierpliwie przebrnęłam wstęp pana, który pisał go chyba na podstawie informacji z wydawnictwa, z umiarkowanym zainteresowaniem poczytałam o szczegółach przemiany w mężczyznę, gdyż sama jako żywo nie mam zamiaru niczego podobnego próbować i... Doczekałam się w końcu konkretów, tj. opisu przeżyć z tych 18 miesięcy, kiedy udawała Neda i.... Rozczarowałam się strasznie.

Szumny opis ksiażki , zamieszczony na jej okładce, mówił, iż:

Jako obserwator z zewnątrz zdołała dostrzec rzeczy. których świadomość całkowicie zmienia potoczne wyobrażenia o męskim świecie. Jej książka. napisana dosadnie. ale z wyczuciem. reporterską przenikliwością. empatią i humorem. jest pełna wyrazistych sądów i wolna od stereotypów. To opowieść z pierwszej ręki o tym. jak trudno być prawdziwym mężczyzną. Dlaczego mężczyźni nie patrzą sobie w oczy? Co tak naprawdę oznacza męski uścisk dłoni? Czym w istocie jest męska przyjaźń? Norah-Ned przekracza granice płci i konfrontuje swoje obserwacje z kulturowymi wyobrażeniami na ten temat.

Cóż... Wziąwszy nawet poprawkę na to, że jest to literatura amerykańska, w dodatku dziennikarska i nie mająca ambicji naukowych, to przede wszystkim mam poczucie ogromnego niedosytu. Dlaczego ? Przede wszystkim Norah Vincent nie odrobiła najwyraźniej pracy domowej i przed przystąpieniem do przemiany nie zadała sobie trudu, aby poczytać o najprostszych procesach psychologicznych, chociażby mechanizmach obronnych osobowości. Wówczas nie zaskakiwałyby ją, tak oczywiste dla sporej części osób fakty, jak dystans emocjonalny, kompleksy związane z brakiem wzoru w ojcu, czy kompleksy związane z matką. Ten brak pogłębienia wiedzy wydaje mi się grzechem głównym zarówno samej książki, jak i Vincent. Nie do pomyślenia jest dla mnie to, że kobieta, która poświęciła 18 miesięcy swojego życia, aby wczuć się w rolę mężczyzny, która przypłaciła ten eksperyment załamaniem nerwowym, tak dalece nie umiała wykorzystać i zinterpretować zdobytej wiedzy. Jeśli nie przed eksperymentem to po. Relacja Vincent polega bowiem w głównej mierze na opisywaniu własnego strachu przed zdemaskowaniem, o co pretensji mieć do niej nie można, a także poznanych w czasie eksperymentu osób. Wszystko fajnie, tylko opisy te, nie są z całą pewnością opisami osoby, która jest wnikliwym obserwatorem innych, a już na pewno osoby, która dogłębnie poznała jakieś środowisko. Być może przyczyna leży w tym, że w każdym środowisku przebywała stosunkowo krótko, ale nie wydaje mi się by stanowiło to aż tak dużą przeszkodę. Vincent podeszła do tego chyba bardziej anegdotycznie niż analitycznie, gdyż kilka wniosków, mocno posledniej jakości rzuconych w zakończeniu nie satysfakcjonuje mnie w żadnej mierze.

Wnioski jej są zaś równie płytkie jak i sama ksiażka. Generalnie daje się wyczytać dwa główne: bycie mężczyzną nie oznacza otrzymania karty wstępu dla VIP-ów oraz bycie kobietą to przywilej. Sama nie wiem, który z tych wniosków jest jak dla mnie bardziej absurdalny. Zacznę od pierwszego. Współczucie dla mężczyzn, którzy nieustannie muszą potwierdzać swoją męskość i obawiają się, że są nie dosyć męscy, chyba ma soje źródło w tym, że Vincent jest lesbijką. Nie wynika to z uprzedzeń czy stereotypów, ale tylko kobieta, która nigdy nie czuła potrzeby potwierdzania przed osobą płci przeciwnej swojej kobiecości mogła coś takiego wymyślić. Kobiety heteroseksualne mają dokładnie te same obawy, których obecność u mężczyzn, budzi u niej tak wielkie współczucie. Musimy przecież być nieustannie piękne, zadbane, pachnące, idące dumnie ulicą w poczuciu promieniującej z nas kobiecości. Potrafiące zachować się w każdym towarzystwie, subtelnie flirtować, ująć mężczyznę (nie)kłamanym podziwem jego osoby, itd. Od mężczyzny połowy tego się nie wymaga i nawet siorbanie i mlaskanie jest im wybaczane znacznie łatwiej – wiadomo - facet ;).

Drugi wniosek, o ile to oczywiście możliwe, jest jeszcze bardziej absurdalny. Nie wiem od kiedy to bycie kobietą jest przywilejem, ale chętnie się dowiem, ba! chętnie się taką uprzywilejowaną istotą stanę. Wedle Vincent owym niesamowitym szczęściem jest to, że możemy bez skrępowania okazywać emocje. Można dodać do tego jeszcze ewentualnie otworzenie drzwi samochodu przez co bardziej wychowane jednostki, których liczba z każdym rokiem topnieje, podane płaszczyka i zapłacenie za kawę. Cóż... Na moje postrzeganie owego „przywileju” na pewno wpływ ma to, że nie żyjemy w tak wyzwolonym obyczajowo kraju jak USA. Trudno by kobieta wyzwolona jaką jest Vincent, głośno przyznająca się do swojego homoseksualizmu, czego tutaj uczynić by z taką swobodą nie uczyniła, rozumiała jak ironicznego zabarwienia nabiera owo słowo „przywilej” w takim zaścianku jaki mamy w Polsce. W którym jak w znanym dowcipie feministycznym:

-dlaczego mężczyzna otwiera kobiecie drzwi?

-Sama nie może, bo w obu rękach dźwiga siaty z zakupami

całuje się kobiety po rękach, a na co dzień tyra nimi jak wołami.

Nie wdając się jednak w rozważania feministyczne... Mężczyzna od podstaw nie jest książką złą, ale jest utworem o niewykorzystanym potencjale. Można ją przeczytać, można nawet od czasu do czasu znaleźć jakąś perełkę, ale wszystko to zdecydowanie za mało. Pozostaje niedosyt...

Czy zdrada to męska specjalność?

Mówi się, że wszyscy mężczyźni zdradzają, tylko dżentelmeni robią to dyskretnie.

Ty jednak masz nadzieję, że twój partner jest wyjątkiem i nie zawiedzie twojego zaufania. My zaś podpowiadamy, jak tę nadzieję przekształcić w pewność.
Pora odczarować mity na temat niewierności. Po pierwsze, nie ma naukowych dowodów na t