Ucichła wrzawa wokół kolejnej kłamliwej książki Jana Tomasza Grossa. Ponieważ jednak autor podczas ostatniej, promocyjnej wizyty w Polsce, zapowiadał kolejne „rewelacyjne” publikacje, zwróciłem się do prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, dra hab. Janusza Kurtyki o ujawnienie teczki Jana Tomasza Grossa.
Nie ma najmniejszej wątpliwości, że aresztowany w 1968 roku na 5 miesięcy, Gross musiał mieć założoną teczkę. Polacy powinni poznać jej zawartość, skoro ten nikczemnik tak odważnie szkaluje Polskę. Przedstawiam Państwu mój list:

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
dr hab. Janusz Kurtyka

Szanowny Panie Prezesie

Zwracam się do Pana z wnioskiem o ujawnienie teczki personalnej Jana Tomasza Grossa, ur. 1 sierpnia 1947 w Warszawie – socjologa, pisarza, osoby publicznej, mieszkającego obecnie w USA.

Z dostępnych powszechnie informacji wynika, że Jan Tomasz Gross studiował fizykę na Uniwersytecie Warszawskim, a po zaangażowaniu się w protesty studenckie w marcu 1968 został aresztowany przez Milicję Obywatelską na pięć miesięcy. W roku 1969 wyemigrował z rodzicami do Stanów Zjednoczonych.
Jest rzeczą absolutnie oczywistą, że aresztowanie w latach sześćdziesiątych za działalność uznaną przez władze PRL za sprzeczną z prawem, musiało skutkować zbieraniem akt o takiej osobie i w zależności od zachowania aresztowanego – surowymi represjami, albo pozyskaniem takiej osoby do tajnej współpracy.
Chcę poznać prawdę o tym, jakich wyborów dokonywał Jan Tomasz Gross, kiedy dorastał w Polsce.
Obecnie, będąc na emigracji, Jan Tomasz Gross trudni się pisaniem kontrowersyjnych książek nt. stosunku Polaków do Żydów. W ramach promocji tych publikacji, a także z wewnętrznej potrzeby udziela licznych wywiadów i podróżuje po Polsce biorąc udział w publicznych spotkaniach. Jego działalność nieustannie wybiela zbrodnicze zaangażowanie UB w mordy na Żydach przerzucając odpowiedzialność na cały Naród Polski.

Charakter zainteresowań Jana Tomasza Grossa i jego wiarygodność, jako osoby publicznej wymaga poznania prawdy o nim.
Wobec powyższego wnoszę o ujawnienie teczki personalnej Jana Tomasza Grossa.

Mirosław Orzechowski

Strach, to książka, której angielskie wydanie wywołało burzę polemik i komentarzy! Jan Tomasz Gross znów dotyka bolesnej tematyki antysemityzmu.

Odkrycia, których dokonał, pisząc o sprawie zamordowanych przez polskich sąsiadów Żydów z Jedwabnego, wstrząsnęły opinią publiczną i zmusiły nas do rewizji głęboko zakorzenionej wizji własnej historii.

W Strachu... autor analizuje doświadczenia wracających do domów polskich Żydów i konfrontuje je z najnowszymi polskimi i światowymi badaniami naukowymi. Efektem jest socjologiczno-historyczny esej, który omawia kwestię antysemityzmu w Polsce tuż po zakończeniu wojny, i który swoją kulminację znajduje w reinterpretacji największego w powojennej Europie pogromu Żydów w Kielcach.

To książka, która zmusza do myślenia i szczerej rozmowy.

Więcej »

Cultural Vacuum
The Jews were left with nothing. There were none left. The Poles were left with a nation in tatters, in the iron grip of Stalin. Without true leaders and role models (who had all been murdered by either the Nazis or the Soviets), Poland wandered like a blind man in the first few years of its forcibly re-shaped and hermetic state.

Cultural Backlash
The Jews who had helped set up the embryonic communities in the Middle East were creating a new Israeli identity. The Poles in post-war Poland were of a different ilk from those who had existed before the war. The Israeli Jews took on Zionism, Hebraism and a brash type of patriotism as a response to peace-loving Ashkanazi society and the need to survive in their new environment surrounded by Arab (anti-Jewish) states. The Polish communists got on the patriotic bandwagon in order to help rebuild the new socialist Poland.

Social Change
A great part of post-war Polish society was largely uneducated or poorly educated. Unfortunately, ignorance is not bliss. Ignorance is never bliss. After surviving the Nazi occupation, Poland now had to deal with the Soviet occupation. Poland, we must remember, had won the war. Many post-war Poles felt like the victims.

Divided Society
It is not surprising that the Poles felt cheated after 'winning' the war. Many of the Jews who survived the war embraced communism as, what they believed, to be the antithesis of National Socialism. Many of the highest ranking communists in Poland were in fact Jews. And this fact began to irk the uneducated masses. The seed of discontent had been sown.

New Perspective
What happened during the war and after the war was appalling. What many Poles did to their fellow (Jewish) Poles was not only reprehensible, criminal but also disgusting. Perspective allows us to see the big picture and the real context. That does not mean Poland is in any way off the hook. Gross' book allows us to review our perspective on history. And this, we all have to live with.

Point of Reference
History is all about perspective but this is also its fundamental problem. General facts and generalisations often fall into the 'subjective' and 'popular' facts category. What is believed to be true by certain groups (or even individuals) can often spread and become a 'truth'. The claim that the Poles did their utmost to save the Ashkenazi Jews is subjective, as is the claim that the Poles were as guilty as the Germans in the extermination of the Jews. Understanding perspective is all important here. Sweeping generalisations are both misleading and dangerous (as I have mentioned before).

Value of Discussion
However, what Gross' book has achieved is bringing the problem of perspective out into the open. There WERE hordes of Polish people who did absolutely nothing to help the Jews during the war. Moreover, they helped in their extermination. Gross' book will allow historians (and more importantly, average Poles) to review their mythologised view of WWII. Yes, many Poles DID help the Jews during the war (with Poles being the most numerous among the Righteous Among the Nations in the Yad Vashem). But on the other had, many Poles helped the Germans. Sad but true.

Open Dialogue
"Fear" is an important publication. It will allow us all to separate the objective facts from the subjective facts and popular facts. Why did so many Polish people help the Germans in the extermination of the Jews? Did they see it as revenge? Did they feel disenfranchised by the would-be 'richer' class of Ashkenazi Jewry? History shows that Poland did more than most countries to help the Jews settle into European society so how did it ever come to this? Why, after WWII, were so many Polish people anti-semitic? Or was it just racism? Or simply "barbarism" as famous Jewish-Polish activist Marek Edelman calls it? History demands discussion and dialogue.

Czy spełnią się nadzieje tych, którzy w nowej książce Grossa upatrują szansy na rozpoczęcie poważnej dyskusji? Czy dzięki niej “Polska stawi czoła przeszłości”, jak ujął to Elie Wiesel? Albo - skromniejsze nieco oczekiwanie wyrażone przez Henryka Woźniakowskiego, wydawcę książki ze Znaku - czy dzięki “Strachowi” “fakt, że po wojnie Polska była jedynym krajem, w którym Żydzi byli zagrożeni fizycznie jako Żydzi, zostanie należycie przepracowany przez polskie myślenie”?

Mocno w to wątpię. I to nie tylko dlatego, że można zakwestionować twierdzenie Woźniakowskiego. Każda debata o wadach narodowych, o stereotypach i uprzedzeniach - a do nich z pewnością należy antysemityzm - może być pożyteczna. Tylko żeby taką debatę o winach i sumieniu prowadzić, potrzebna jest elementarna uczciwość, rzetelność, szacunek dla faktów, rozumienie historycznego procesu, zdolność wyjścia poza swój wąski punkt widzenia i dostrzeżenie, albo przynajmniej próba dostrzeżenia, kontekstu wydarzeń. Otóż tego wszystkiego w książce Grossa nie ma.

Pierwszą rzeczą, która zaskoczyć musi każdego polskiego czytelnika, jest sprowadzenie całej grozy II wojny światowej wyłącznie do Holokaustu. W tej książce znika cierpienie innych ofiar niż żydowskie, a problem uwikłania części Żydów w komunizm staje się całkiem nieistotny. Nie dowiadujemy się ani o eksterminacyjnej polityce nazistowskiej skierowanej przeciw nie-Żydom, ani o zbrodniach komunistycznych.

Ale nie tylko to. Tym, co uderza jeszcze bardziej, jest rola, jaką w książce Gross przypisuje ogółowi Polaków. Opisując proces prześladowania Żydów pod niemiecką okupacją, autor “Strachu” jednym tchem wymienia kolejne zarządzenia niemieckich władz okupacyjnych i… zbrodnię w Jedwabnem. To nie przypadek. Przecież, jak się okazuje, “Polacy w przeważającej większości nie okazywali pomocy ani nawet współczucia mordowanym współobywatelom Żydom i jakże często, na różne sposoby, uczestniczyli w procesie Zagłady”. Trudno chyba zaleźć inny przykład tak daleko posuniętej nienawiści i pogardy. Większość Polaków - poza nieliczną grupą inteligencji - to w ujęciu Grossa dziki, łapczywy, żądny mordu motłoch, to ciemna, ogłupiona, chytra hołota, powodowana chciwością i kompleksami.

Po kolejnych opisach Grossa pojawić się musi proste pytanie: jeśli większość Polaków była taka, jak ich nam maluje autor “Strachu” - irracjonalna, otępiała, poddana machinacjom katolickiego kleru, pazerna i zbrodnicza masa - to czyż zaliczenie ich przez okupanta do kategorii podludzi nie było aby uzasadnione? Jest chyba tylko jeden współczesny historyk, który w podobny sposób opisywał Polaków pod niemiecką okupacją. O dziwo, to David Irving.

“Strach” nie otwiera dyskusji i nie buduje dialogu. Przeciwnie - posługując się nieustannymi oskarżeniami, tworzy atmosferę konfrontacji i wrogości. Jest dziełem propagandzisty i radykała. Warto jednak tę książkę przeczytać i zobaczyć, dokąd może doprowadzić historyka uleganie fobiom oraz bezkrytyczny stosunek tylko do jednego narodu.

Wydaniu “Strachu” towarzyszy publikacja przez IPN “Po Zagładzie”, ważnej książki Marka Chodakiewicza. Praca ta zawiera to, czego “Strachowi” brakuje: wiele perspektyw i wrażliwość na szczegół. Nie unika tego, co niewygodne - opisu przypadków polskiego antysemityzmu - ale pokazuje je w prawdziwej skali i kontekście, odróżniając je od działań antykomunistycznych czy zwykłych aktów rabunku. Można mieć nadzieję, że to ona stanie się podstawą otwartej i gruntownej debaty o polskiej przeszłości.

Źródło: Rzeczpospolita: Żydzi, Polacy i przeszłość
Paweł Lisicki 10-01-2008