Autor: EDGARD
Długość nagrania: 15 lekcji (147 min.) + podręcznik 56 stron
Wydawca: EDGARD
ISSN: 978-83-60415-37-5

Włoski Gramatyka to rozbudowany kurs do samodzielnej nauki dla osób początkujących i średnio zaawansowanych.

Kurs przystępnie objaśnia najważniejsze zagadnienia, m.in. rodzaj i liczba rzeczownika, zaimki, odmiana czasowników, czasowniki nieregularne, zwrotne i modalne, zaimki wskazujące i dzierżawcze, czasy przeszłe, przyimki.

Zaletą kursu są wytłumaczone w prosty sposób reguły oraz liczne przykłady. Dzięki praktycznym ćwiczeniom zrozumiesz i trwale opanujesz zasady rządzące włoską gramatyką. Profesjonalni lektorzy - Włoszka i polski aktor - gwarantują najwyższą jakość i poprawność językową.

Spróbuj - efekty Cię zaskoczą!

Zobacz:
Więcej szczegółów
Okładka
Pobierz darmowy fragment mp3
Gwarancja satysfakcji

Autor: EDGARD
Długość nagrania: 12 lekcji (76 min.) + podręcznik 48 stron
Wydawca: EDGARD
ISSN: 978-83-60415-06-1

Audio Kurs Angielski Gramatyka to kurs do samodzielnej nauki dla osób początkujących i zaczynających naukę. Kurs objaśnia najważniejsze zagadnienia: budowa zdania, tworzenie pytań, zaimki, najczęściej używane czasy, czasowniki nieregularne i inne.

Zaletą kursu są przystępnie wytłumaczone reguły oraz liczne przykłady. Praktyczne ćwiczenia sprawią, że zrozumiesz i zapamiętasz zasady gramatyczne.

Lektorami są profesjonalni lektorzy - wyłącznie native speakers.

Kurs obejmuje 12 lekcji + czasowniki nieregularne (76 minut nagrań). Podręcznik (48 stron) zawiera pełne teksty wszystkich reguł wraz z przykładami i tłumaczeniami, odpowiedzi do ćwiczeń oraz dodatkowe zadania.

Nie Trać czasu! Słuchaj i ucz się!

Zobacz:

Więcej szczegółów
Okładka
Pobierz darmowy fragment mp3
Gwarancja satysfakcji

Tak na marginesie - ciekawa jestem ,dlaczego poloniści nie biją na alarm z całkiem innego powodu - gramatyki nie uczy żadna szkoła. Z gimnazjum wyleciało to, co dawniej obowiązywało w podstawówce. A bez znajomości budowy zdań złożonych n i e da się poprawnie stosować znaków interpunkcyjnych. NIE DA SIĘ! Żadna intuicja nic nie pomoże. Intuicja nie podpowie, że wtrącenie trzeba wydzielić takim samym znakiem z obu jego stron. Jeśli myślnik - to na początku i na końcu, przecinek takoż. Nie wspomnę już o nieszczęsnych imiesłowach. "Idąc ulicą, łopotała jej sukienka" - i tak SE szła, aż poszła w las, jak nauka.
Jeśli ktoś ma mi za złe długość noty - niech nie czyta. I niech diabli porwą analfabetów tresowanych do czytania tekstu mieszczącego się na ekraniku komórki! Dla nich tylko erzace, dla nas - ekskluzywne oryginały.

Czasu Present Simple używamy:

1.Dla wyrażenia zwyczajów, sytuacji stałych i powtarzających się:
We get up at 6 a.m.

I always visit my family on Sundays.
He often drinks tea.

2.Dla wyrażenia ustalonych terminów wydarzeń, bliskiej przyszłości:

The film starts at 10:00.
We go to America on Monday.

3.W przysłowiach:

A friend in need is a friend indeed.
(Prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie).

4.Dla wyrażenia faktów z fizyki, praw przyrody:

Water boils at 100°C .
Polar bears live in the North Pole.
Earth goes around the Sun.

5.Dla wyrażenia uczuć:

I like going to school.

Typowe okoliczniki czasu w Present Simple:

never – nigdy

rarely, seldom – rzadko

from time to time – od czasu do czasu

usually – zazwyczaj

often – często

every day – codziennie

once a week – raz w tygodniu

twice a year – dwa razy w roku

sometimes – czasami

three times a day – trzy razy w ciągu dnia

always – zawsze

in the morning/afternoon/evening/at night

Jak tworzymy ten czas:

I work

You work

He works wyjątek stanowi tutaj 3 osoba liczby

She works pojedynczej, która przyjmuje końcówkę -s

It works

We work

You work

They work

Gdy czasownik jest zakończony na spółgłoskę i y, zamieniamy y na
ies:

np. cry – cries

Gdy czasownik jest zakończony na -x, -ss, ch, -sh, -o – dodajemy
końcówkę -es

np. go – goes

watch – watches

Jak tworzymy pytania i przeczenia?

Musimy pamiętać tutaj o dwóch operatorach : do i does w pyta-
niach oraz do not (don't) i does not (doesn't) w przeczeniach.

Pamiętaj, że czasowniki w zdaniach pytających i przeczących zawsze
zawierają podstawową formę (czyli nie mają końcówek -s, -es, -ies).

Pytania wyglądają następująco:Przeczenia wyglądają w ten
sposób:

Do I learn?I don't learn.

Do you learn?You don't learn.

Does he learn?He doesn't learn.

Does she learn?She doesn't learn.

Does it learn?It doesn't learn.

Do we learn?We don't learn.

Do you learn?You don't learn.

Do they learn?They don't learn.

Krótkie odpowiedzi wyglądają w ten oto sposób:

Yes, I do. No, I don't.

Yes, you do. No, you don't.

Yes, he does. No, he doesn't.

Yes, she does. No, she doesn't.

Yes, it does. No, it doesn't.

Yes, we do. No, we don't.

Yes, you do. No, we don't.

Yes, they do. No, they don't.

WSKAZÓWKA: Poniżej przedstawione są przykładowe zdania z uży-
ciem czasu Present Simple. Przeczytaj te zdania i spróbuj samodziel-
nie utworzyć własne.

Przykładowe zdania:

.I often visit my parents. – Często odwiedzam swoich rodziców.

.She gets up at 6 a.m. – Ona wstaje o 6 rano.

.I don't like Mondays. – Nie lubię poniedziałków.

.He doesn't work. – On nie pracuje.

.Do you want to go to the theatre with me? – Czy chcesz iść do te-
atru ze mną?

(tekst pochodzi z darmowego fragmentu Angielskie Czasy
0

Podstawowe czasowniki modalne w angielskim to: can, could, may, might, must, should, ought to.  Używamy ich przede wszystkim  do wyrażania następujących struktur:
- zdolność i umiejętność - can, could (forma przeszła): móc, potrafić
Moja siostra potrafi mówić po hiszpańsku. - My sister can speak Spanish.
Potrafiłem przebiec 100 metrów w 10 sekund kiedy byłem młody.
I could run 100 meters in 10 seconds when I was young.
- pozwolenie – can, may
Czy mogę pożyczyć twój długopis? – Can I borrow your pen?
Czy mogę zaoferować ci filiżankę kawy? – May I offer you a cup of coffee?
- prośby – can, could
Czy możesz podwieźć mnie do centrum? – Can you give me a lift to the city center?
Czy mógłbyś przestać śpiewać? – Could you stop singing?
- porady – should, ought to
Powinieneś przestać palić bo twoje żółte zęby są okropne.
You should stop smoking because your yellow teeth are awful.
Powinieneś zapytać nauczyciela kiedy czegoś nie rozumiesz.
You ought to ask your teacher a question when you don’t understand something.
- możliwość – can, could, may, might
Kierownictwu może naprawdę spodobać się nasz plan.
Forma

Czasowniki modalne nie odmieniają się przez osoby, więc ich forma postaje zawsze taka sama – I can, you can, she can, itd.. Nie posiadają one formy bezokolicznikowej, wiec nie można stworzyć z nimi na przykład przeczenia poprzez dodanie operatora:I don’t must -> źle.
Przeczenie tworzymy przez dodanie ‘not’ do modala: I can’t swim.
Uwaga: czasownik must po zaprzeczeniu zmienia swoje znaczenie. Mustn’t oznacza nie wolno. Np.: You mustn’t drink alcohol.
Czas

Czasowników modalnych możemy używać w różnych czasach.
Do mówienia o przyszłości i teraźniejszości używamy czasownika w formie podstawowej lub konstrukcji be+ verb+ing.
Być może on teraz pracuje. – He may be working now.
Być może on odwiedzi nas jutro. – He may visit us tommorow.
Dla wyrażenia przyszłości używamy tzw. perfect infinitive, czyli have+past participle.
Możliwe, że on był w Hiszpanii w zeszłym roku.
He may have been to Spain last year.

Mam problem po instalacji cedegi cvs jak już się pyta o ścieżkę do czegoś jak pisze newbies click enter i kliklem i niewiem co dalej gdzie te gry kopiowac czy jakie komendy uzywac zeby je wlaczyc bo jak probuje wlaczyc komenda z tematu "Cedega z CVS" i nic sie niedzieje komenda idzie o 1 linijke w gore i pojawia sie prostokacik ktory miga i nic sie niedzieje moze ktos mi pomoc???????
Można powiedzieć że mam już dość tych błędów bo ciągle jakiś wyskakuje u mnie na fesity fawn żeby coś działało to musi być cud żeby chociaż jakiś błąd niewyskoczył to cud POMOCY!!

Badania dialektologiczne prowadzone na polsko-białorusko-litewsko-ukraińskim pograniczu językowym doprowadziły do opisu ogromnej różnorodności gwar i dialektów północno-wschodniej i wschodniej Polski. W obliczu tego zróżnicowania pojawiła się konieczność zbudowania odpowiedniej klasyfikacji „polszczyzny kresowej”. Zadanie utrudniły nie tylko ogromne różnice wewnętrzne, charakterystyczne również dla polszczyzny ogólnej (Por. Nowowiejski 2001 - 2002), ale także uwikłanie systemu językowego Białostocczyzny w rozmaite konteksty socjo-, psycho- i etnolingwistyczne. Pierwsze głosy w tej sprawie podjęte zostały przez A. Obrębską-Jabłońską i E. Smułkową. Położyły one fundamenty pod klasyfikację B. Nowowiejskiego (Por. Nowowiejski 2001 - 2002). Sam autor przyznaje, że proponowany podział nie ma charakteru ostatecznego, niemniej jednak wykorzystamy go na potrzeby niniejszego artykułu (patrz Rys.1.). Zajmiemy się zatem prymarną polszczyzną ludową, która w schemacie typologii nosi sygnaturę I2.

By przejść do zasadniczej części artykułu, należy także wskazać różnice w obrębie kategorii rodzaju pomiędzy polszczyzną północno-wschodnią, a polszczyzną ogólną, wspólne dla całego obszaru północno-wschodniej Polski. Ponieważ różnice owe nie doczekały się do tej pory kompleksowego opracowania, a opisaniu ich można by poświęcić kilka tomów, przyjmiemy pewne ustalenia generalne poczynione na podstawie różnorodnych publikacji poruszających to zagadnienie (Por. P. Wróblewski, 1981; B. Falińska, 2004, M. Kucała, 1991).

Jako że gwary pogranicza polsko-litewsko-białoruskiego odznaczają się znaczną różnorodnością, mowa północnych Podlasian zawiera sporo elementów dialektycznych zarówno polskich, jak i białoruskich, litewskich i rosyjskich.

Do głównych zjawisk w obrębie rodzaju odróżniających polszczyznę północno-wschodnią od polszczyzny ogólnej należą:

a) w zakresie deklinacji:

a. upowszechnienie się w mianowniku liczby mnogiej form typu: miłe chłopcy, miłe dziewczyny, miłe dzieci;
b. upowszechnienie się w bierniku liczby mnogiej form typu: mieli dorosłych dzieci, dogonił tych psów, mam synów, lubię chłopaków
c. częste odnoszenie się zaimka anaforycznego - „ich, nich” - do wszystkich rodzajów – te baby co ich mieli za nic; wołał na nich (dzieci); sprzedał ich (woły);

b) w zakresie koniugacji:

a. upowszechnienie –i w formach orzeczeń przy wszystkich rzeczownikach: te silne chłopy orali, te woły się paśli, baby doili, dzieci biegali;

W mianowniku zatem poprawne będą następujące połączenia:

- w lp.:
Miły chłopiec przyszedł
Miła dziewczyna przyszła
Miłe dziecko przyszło

- w lmn.:
Miłe chłopcy przyszli
Miłe dziewczyny przyszli
Miłe dzieci przyszli
W bierniku, który przeważnie jest równy dopełniaczowi poprawne będą połączenia:

- w lp.:
Mieli dorosłego syna
Mieli ładnego psa
Mieli ładny stół
Mieli dorosłą córkę
Mieli dorosłe dziecko

- w lmn.:
Mieli dorosłych synów
Mieli ładnych psów
Mieli ładne stoły
Mieli dorosłych córek
Mieli dorosłych dzieci

Nadmienić należy, iż prezentowane przeze mnie zestawienie faktów, nie ma charakteru sztywnego. Istnieje natomiast spora grupa ludzi, dla których powyższe ciągi będą prawidłowe, z punktu widzenia systemu językowego, jakim się posługują. Nie wyklucza to wszakże możliwości odchyleń od paradygmatu, przy okazji codziennego użytkowania języka.

Obserwuje się niekiedy na przykład częściowe zachowanie form starych typu: mam syny. Kwestią dyskusyjną także wydaje się być upowszechnienie się w gwarach północno-wschodniej Polski zaimka anaforycznego: ich, jego. W bierniku liczby mnogiej przeważają połączenia jedli ich (co sugeruje formę - smacznych buraków), sprzedał ich (co sugeruje formę - kolorowych garnków). Prawidłowość ta przebiega analogicznie w liczbie pojedynczej mieli jego (co sugeruje formę - ładnego stoła).

Mając w ten sposób nakreślone główne różnice pomiędzy polszczyzną ogólną a północno-wschodnią w obrębie kategorii rodzaju, możemy przejść do zasadniczej części artykułu.

Koncepcja opisu rodzaju zaproponowana przez R. Laskowskiego wyłożona została w tzw. żółtej gramatyce (Por. Gramatyka, 1998). Na potrzeby porównania przytaczamy ją za artykułem Bobrowskiego (por. I. Bobrowski, 2005). Zakłada ona istnienie mechanizmów reinterpretujących o szerokim zakresie działania. Rzeczownik dysponuje według niej zestawem pięciu poleceń w zakresie rodzaju, które wysyła towarzyszącym leksemom:

1. przyjmij cechę rodzaju męskoosobowego;
2. przyjmij cechę rodzaju męskożywotnego;
3. przyjmij cechę rodzaju męskonieżywotnego;
4. przyjmij cechę rodzaju żeńskiego;
5. przyjmij cechę rodzaju nijakiego;

W przypadku dialektów północno-wschodniej Polski czasownik w liczbie pojedynczej posiada formy rodzajowe: męski, żeński, nijaki, a w liczbie mnogiej, tylko formę rodzaju męskoosobowego.

W liczbie pojedynczej, bez konieczności reinterpretacji, czasownik zrozumie polecenia 4. i 5., co pozwoli nam uzyskać formy: dziewczyna przyszła, dziecko przyszło. W przypadku polecenia 1., 2. lub 3. mechanizm reinterpretujący nakaże czasownikowi przyjąć cechę rodzaju męskiego, otrzymamy zatem połączenie: chłopiec przyszedł.

W przypadku liczby mnogiej wszystkie pięć poleceń czasownika muszą zostać zreinterpretowane do postaci: „przyjmij cechę rodzaju męskoosobowego”, co pozwoli otrzymać formy: chłopcy przyszli, dziewczyny przyszli, dzieci przyszli.

Przymiotnik w dialektach Polski północno-wschodniej będzie posiadał formy rodzajowe: męskożywotny, męskonieżywotny, żeński, nijaki w liczbie pojedynczej i niemęskoosobowy w liczbie mnogiej.

Wraz z cechą liczby pojedynczej przymiotnik zrozumie polecenia 2., 3., 4. i 5. bez konieczności reinterpretacji, co da połączenia: miły pan, ładny stół, ładna dziewczyna, małe dziecko. W liczbie mnogiej natomiast przymiotnik nie zrozumie żadnego z poleceń, gdyż posiada on tylko formę rodzaju niemęskoosobowego. Mechanizm reinterpretujący musi zatem zamienić każde polecenie otrzymane przez przymiotnik wraz z cechą liczby mnogiej, na polecenie przyjęcia formy rodzaju niemęskoosobowego, co pozwoli otrzymać połączenia: miłe chłopcy, miłe dziewczyny, miłe dzieci, ładne stoły. W przypadku wysłania do przymiotnika polecenia przyjęcia cechy liczby pojedynczej i rodzaju męskoosobowego, zachodzi konieczność reinterpretacji tego zestawu dyrektyw do postaci polecenia 2.

Koncepcja powyższa traktująca rodzaj gramatyczny niezależnie od liczby, w której występuje rzeczownik, wydaje się łatwo przystosowalna do dialektów Polski północno-wschodniej. Sprawdźmy teraz, czy równie łatwo przystosujemy do nich koncepcję I. Bobrowskiego (Por. I Bobrowski, 2005), która kategorię rodzaju gramatycznego uzależnia od liczby, co w dużym stopniu optymalizuje sam opis i redukuje mechanizmy reinterpretujące.

Wychodząc od przymiotnika, stwierdzimy, że w liczbie pojedynczej rzeczownik będzie miał jeden z czterech rodzajów: męskożywotny, męskonieżywotny, żeński, nijaki, a w liczbie mnogiej jeden rodzaj – niemęskoosobowy. Wyodrębnimy wówczas następujące klasy rzeczowników:

1. Rzeczowniki rodzaju męskożywotnego w liczbie pojedynczej i niemęskoosobowego w liczbie mnogiej;
2. Rzeczowniki rodzaju męskonieżywotnego w liczbie pojedynczej i niemęskoosobowego w liczbie mnogiej;
3. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej i niemęskoosobowego w liczbie mnogiej;
4. Rzeczowniki rodzaju nijakiego w liczbie pojedynczej i niemęskoosobowego w liczbie mnogiej;

Polecenia wysyłane przez rzeczownik innym leksemom będą miały postać:

a) w liczbie pojedynczej:

1. Przyjmij rodzaj męskożywotny;
2. Przyjmij rodzaj męskonieżywotny;
3. Przyjmij rodzaj żeński;
4. Przyjmij rodzaj nijaki;

b) w liczbie mnogiej:

5. Przyjmij rodzaj niemęskoosobowy;

W takim układzie przymiotnik rozumie oczywiście wszystkie polecenia rzeczownika, co pozwoli otrzymać formy: miły chłopiec, ładny stół, miła dziewczyna, miłe dziecko, miłe chłopcy, miłe stoły, miłe dziewczyny, miłe dzieci. Czasownik zrozumie jednak tylko polecenie 3. i 4., co da połączenia: dziewczyna śpiewa, dziecko się bawi. Mechanizm reinterpretujący powinien zamienić polecenia 1. i 2. na polecenie przyjęcia rodzaju męskiego, co pozwoliłoby otrzymać formy: chłopiec czyta. Pamiętając o tym, że w przypadku polszczyzny północno-wschodniej czasownik w liczbie mnogiej występuje tylko w formie rodzaju męskoosobowego, polecenie 5. również powinno zostać zreinterpretowane na dyrektywę: „przyjmij rodzaj męskoosobowy”, co pozwoli wówczas otrzymać połączenia typu: chłopcy przyszli, dziewczyny przyszli, dzieci przyszli.

Wychodząc od czasownika, będziemy mieli w liczbie pojedynczej następujące rodzaje rzeczownika: męski, żeński, nijaki, w liczbie zaś mnogiej jeden rodzaj – męskoosobowy. Rzeczowniki podzielimy wówczas na następujące klasy:

1. Rzeczowniki rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej i męskoosobowego w liczbie mnogiej;
2. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej i męskoosobowego w liczbie mnogiej;
3. Rzeczowniki rodzaju nijakiego w liczbie pojedynczej i męskoosobowego w liczbie mnogiej;

Zestaw poleceń wysyłanych przez rzeczownik innym częściom mowy będzie miał postać:

a) w liczbie pojedynczej:
1. przyjmij formę rodzaju męskiego;
2. przyjmij formę rodzaju żeńskiego;
3. przyjmij formę rodzaju nijakiego;

b) w liczbie mnogiej:
4. Przyjmij formę rodzaju męskoosobowego;

Czasownik w tym układzie zrozumie wszystkie polecenia rzeczownika. Przymiotnik jednak będzie miał kłopot zarówno z poleceniem 4. – gdzie konieczna będzie reinterpretacja na polecenie przyjęcia formy rodzaju niemęskoosobowego, jak i z poleceniem 1. w połączeniu z cechą biernika. W tym ostatnim przypadku, przy zastosowaniu powyższego opisu rodzaju do polszczyzny ogólnopolskiej, odsyłani jesteśmy do bezkontekstowej subkategoryzacji rzeczowników. W przypadku polszczyzny północno-wschodniej konieczne jest osądzenie, czy taka subkategoryzacja ma rację bytu, a jeśli tak, to jaką ma postać, gdyż z uwagi na wspomniane wyżej i nie do końca zbadane wyjście rozwoju synkretyzmu form D. i B. poza rzeczowniki męskożywotne, będzie wyglądała zapewne nieco inaczej.

W tym momencie możemy stwierdzić większą adekwatność koncepcji R. Laskowskiego do opisu dialektów polszczyzny północno-wschodniej. Koncepcja I. Bobrowskiego traci wiele, gdyż w wariancie wychodzącym od czasownika pojawia się konieczność zastosowania mechanizmów reinterpretujących, co przy opisie rodzaju w polszczyźnie ogólnej nie miało miejsca. Zauważmy jednak, że skoro w liczbie mnogiej zarówno czasownik, jak i przymiotnik mają po jednej formie rodzajowej (w przypadku przymiotnika jest to forma rodzaju niemęskoosobowego, w przypadku czasownika męskoosobowego), możemy koncepcję I. Bobrowskiego zoptymalizować, poprzez redukcję w obrębie poleceń wysyłanych przez rzeczownik.

Korzystając z faktu, że rodzaj uzależniliśmy od liczby możemy zrezygnować z polecenia 4. obu podejść (przymiotnik, czasownik). Możemy również zrezygnować z bliższej specyfikacji przy ustalaniu form rodzajowych czasownika i przymiotnika w liczbie mnogiej. Zamiast rodzaju męskoosobowego w przypadku czasownika i niemęskoosobowego w przypadku przymiotnika, możemy stwierdzić, że w liczbie mnogiej zarówno czasownik jak i przymiotnik nie mają form rodzajowych.

W podejściu wychodzącym od przymiotnika wyodrębnimy wówczas następujące klasy rzeczowników:

1. Rzeczowniki rodzaju męskożywotnego w liczbie pojedynczej;
2. Rzeczowniki rodzaju męskonieżywotnego w liczbie pojedynczej;
3. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej;
4. Rzeczowniki rodzaju nijakiego w liczbie pojedynczej;
5. Rzeczowniki w liczbie mnogiej;

Polecenia rodzajowe wysyłane przez rzeczownik innym leksemom będą dotyczyły jedynie liczby pojedynczej i będą miały postać:

1. Przyjmij rodzaj męskożywotny;
2. Przyjmij rodzaj męskonieżywotny;
3. Przyjmij rodzaj żeński;
4. Przyjmij rodzaj nijaki;

W podejściu wychodzącym od czasownika wyodrębnimy następujące klasy rzeczowników:

1. Rzeczowniki rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej;
2. Rzeczowniki rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej;
3. Rzeczowniki rodzaju nijakiego w liczbie pojedynczej;
4. Rzeczowniki w liczbie mnogiej;

Zestaw poleceń rodzajowych wysyłanych przez rzeczownik innym leksemom będzie dotyczył tylko liczby pojedynczej i będzie miał postać:

1. przyjmij formę rodzaju męskiego;
2. przyjmij formę rodzaju żeńskiego;
3. przyjmij formę rodzaju nijakiego;

Konieczne jest w tym przypadku także uwzględnienie odesłania przymiotnika do bezkontekstowej subkategoryzacji rzeczowników w przypadku otrzymania polecenia 1. wraz z cechą biernika.

Wydawać by się mogło, że wariant koncepcji I. Bobrowskiego uzależniającej rodzaj rzeczownika od liczby, a wychodzący od przymiotnika da się, do tej pory najłatwiej, odnieść do badanych przeze mnie faktów regionalnych. Niemniej jednak w sytuacji, gdy w liczbie mnogiej nie wyodrębnimy form rodzajowych zastosowanie koncepcji uzależniającej, rodzaj od liczby, traci sens. Korzystniejsze jest więc zastosowanie koncepcji R. Laskowskiego.

Przejdźmy teraz do trzeciej koncepcji, zaproponowanej niedawno przez I. Bobrowskiego, a zainspirowanej rozwiązaniami rodzajowymi stosowanymi w gramatykach generatywnych typu HPSG i GPSG, nawiązującymi do teorii cech węzła, która wydaje się być jeszcze bardziej prosta i jeszcze bardziej elastyczna do opisu kategorii rodzaju gramatycznego zarówno w polszczyźnie północno-wschodniej, jak i ogólnej. Propozycja ta, nazwana przez autora hierarchiczną opiera się na zastosowaniu w opisie rodzaju rzeczownika poniższych matryc:

Zakłada się, że każdy rzeczownik wybiera w swoim opisie leksykalnym jedną z możliwych dróg – ścieżek. W wypadku pierwszej matrycy byłyby to następujące ścieżki:

1. Rodzaj  męski  męskoosobowy, np. pan, dyrektor.
2. Rodzaj  męski  męskożywotny  niemęskoosobowy, np. kot, pies.
3. Rodzaj  męski  męskonieżywotny  niemęskoosobowy, np. stół, piec.
4. Rodzaj  żeński  niemęskoosobowy, np. szafa, pani, mysz.
5. Rodzaj  nijaki  niemęskoosobowy, np. dziecko, brzemię.

W wypadku drugiej matrycy byłyby to następujące ścieżki:

1. Rodzaj  męski  męskożywotny  męskoosobowy, np. pan, dyrektor.
2. Rodzaj  męski  męskożywotny  niemęskoosobowy, np. kot, pies.
3. Rodzaj  męski  męskonieżywotny  niemęskoosobowy, np. stół, piec.
4. Rodzaj  żeński  niemęskoosobowy, np. szafa, pani, mysz.
5. Rodzaj  nijaki  niemęskoosobowy, np. dziecko, brzemię.

Rozwiązanie powyższe, zasługuje na uwagę przede wszystkim dlatego, że nie zakłada istnienia pomostów pomiędzy cechami rodzajowymi czasownika i przymiotnika, rezygnuje z mechanizmów reinterpretujących, nie wymaga poszukiwania bliższej specyfikacji w bezkontekstowej subkategoryzacji rzeczowników w przypadku wątpliwości akomodacyjnych, nie wprowadza wreszcie, uzależnienia rodzaju gramatycznego rzeczownika od jego liczby.

Koncepcję tę da się również łatwo zaadoptować, do opisu kategorii rodzaju gramatycznego w polszczyźnie północno-wschodniej. Komplikacje zaczynają się wówczas, gdy czasownik będzie występował w liczbie mnogiej tylko w formie rodzaju męskoosobowego. Widzimy, że w przypadku tym wszystkie ścieżki obu matryc z wyjątkiem pierwszych pozostają nieaktywne, gdyż forma rodzaju niemęskoosobowego dla czasownika nie istnieje. W przypadku zaś przymiotnika, który nie występuje w dialektach północno-wschodniej Polski w formie rodzaju męskoosobowego, aktywne będą wszystkie ścieżki obu matryc z wyjątkiem pierwszych z nich. Gdyby jednak pozostawić tu pewną dowolność i w ramach ostatniej pozycji w każdej ścieżce postawić alternatywę męskoosobowy/niemęskoosobowy, obie klasy leksemów (przymiotniki i czasowniki) dopasowałyby się akomodacyjnie według własnych zasobów form. Matryce po przekształceniu, będą miały postać następującą:

Zaznaczyć trzeba, że powyższy schemat jest swego rodzaju kontrakcją obu matryc. Ścieżki w ramach tej matrycy będą miały postać:

1. Rodzaj  męski  męskożywotny  niemęskoosobowy/męskoosobowy, np. chłopiec, kot;
2. Rodzaj  męski  męskonieżywotny  niemęskoosobowy/męskoosobowy, np. stół, piec.
3. Rodzaj  żeński  niemęskoosobowy/męskoosobowy, np. szafa, pani, mysz.
4. Rodzaj  nijaki  niemęskoosobowy/męskoosobowy, np. dziecko, brzemię.

Przyjąwszy założenie, że w liczbie mnogiej czasownik i przymiotnik nie mają form rodzajowych poczynić możemy dalej idące przekształcenia:

Ścieżki wówczas będą miały postać:

1. Rodzaj  męski  męskożywotny, np. chłopiec, kot;
2. Rodzaj  męski  męskonieżywotny, np. stół, piec.
3. Rodzaj  żeński, np. szafa, pani, mysz.
4. Rodzaj  nijaki, np. dziecko, brzemię.

Wydaje się, że koncepcja hierarchiczna sprowadzona do powyższej postaci, najlepiej opisuje badane przeze mnie fakty regionalne. Rezygnuje ona bowiem z mechanizmów reinterpretujących (których obecność jest faktem w koncepcji R. Laskowskiego) oraz odniesień do bezkontekstowej subkategoryzacji rzeczowników (w koncepcji I. Bobrowskiego, uzależniającej rodzaj od liczby), które wprowadzały do opisu rodzaju jedynie dodatkowe utrudnienia. Równocześnie stwierdzić można, że w obliczu odmian polszczyzny z tak skrajnie posuniętym zanikiem form rodzajowych w liczbie mnogiej koncepcja bazująca na matrycach „rodzajów i podrodzajów” jest bardziej elastyczna od koncepcji bazującej na regułach. Wystarczy bowiem wprowadzić ograniczenia w odpowiednich ścieżkach, by dokonać adaptacji narzędzia do badanych zjawisk. Koncepcja ta będzie również bardziej adekwatna w przypadku porównywania rodzaju gramatycznego dwóch, lub kilku dialektów, a to z uwagi na jej niezwykłą czytelność i, w dużej mierze, bliskość klasycznemu ujęciu rodzaju.

Bibliografia:

B. Nowowiejski, 2001-2002, W sprawie odmian języka polskiego na Białostocczyźnie, Roczniki Humanistyczne Tom XLIX-L, zeszyt 6, s. 307-15.
P. Wróblewski, 1981, Regionalizmy w języku inteligencji białostockiej, Współczesna polszczyzna, Wybór zagadnień pod red. H. Kurkowskiej, Warszawa, s. 309-20.
B. Falińska, 2004, /red., Gwary Mazowsza, Podlasia i Suwalszczyzny. 1, Filipów, pow. Suwałki, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
M. Kucała, 1991, Rodzaj gramatyczny w dialektach, Encyklopedia języka polskiego, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
I. Bobrowski, 1998, Gramatyka opisowa języka polskiego (zarys modelu generatywno-transformacyjnego), t.II: Od struktur wyjściowych do tekstu, WSP, Kielce.
Gramatyka 1998 – Gramatyka współczesnego języka polskiego, Morfologia, pod red. R. Grzegorczykowej, R. Laskowskiego, H. Wróbla, wyd. II, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
W. Mańczak, 1956, Ile rodzajów jest w polskim?, Język Polski XXXVI, s. 116-21.
I. Bobrowski, 2005, Rodzaj gramatyczny rzeczownika a jego liczba, Język Polski LXXXV 2, s. 83-89.
I. Bobrowski, 2006, Rodzaj gramatyczny rzeczownika (nowa propozycja na tle ujęć dotychczasowych), tekst niepublikowany.

Pobierz tekst w formie pliku .pdf

Przykłady zdań:

Chociaż ją kochał, opuścił ją.

Obwohl er sie liebt, hat er sie verlassen.

Trotz der großen Liebe hat er sie verlassen.